Macaristan'da 16 yıllık Viktor Orban iktidarının sona ermesinin ardından yeni hükümetin gündemindeki en dikkat çekici ekonomik reformlardan biri servet vergisi oldu.
İngiliz Guardian gazetesinin haberine göre, yeni Başbakan Peter Magyar liderliğindeki hükümet, yüksek servet sahibi kesimlerden daha fazla vergi alınmasını öngören yeni bir düzenleme üzerinde çalışıyor. Planın hayata geçirilmesi halinde Macaristan, 1980'lerden bu yana Avrupa Birliği içinde yeni bir servet vergisi uygulamasını devreye alan ilk üye ülkelerden biri olacak.
Maliye Bakanı Andras Karman, hükümetin vergi reformuna ilişkin ayrıntıları 5 Haziran'da açıklayacağını duyurdu.
Seçim kampanyası sırasında konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Magyar, servet vergisinin bir ceza değil, "işleyen ve insani bir ülkede sosyal adalet ve dayanışmanın göstergesi" olduğunu söylemişti.
Taslak plana göre, 1 milyar forintin (yaklaşık 150 milyon TL) üzerindeki varlıklara sahip kişilerden bu sınırı aşan kısım için yıllık yüzde 1 oranında vergi alınması öngörülüyor.
Vergi kapsamına gayrimenkuller, şirket hisseleri, yurtdışındaki varlıklar, yatlar, özel jetler, sanat eserleri ve lüks otomobillerin de dahil edilmesi planlanıyor. Ayrıca vergi kaçırılmasını önlemek amacıyla eşler ve çocuklar adına kayıtlı servetlerin de hesaplamaya dahil edilmesi gündemde.
KAMU İHALELERİYLE GELEN SERVET
Uzmanlara göre düzenleme, özellikle Orban döneminde ekonomik olarak güçlenen iş insanlarını yakından ilgilendiriyor.
Ülkedeki servet dağılımına ilişkin değerlendirmelere göre, en zengin yüzde 1'lik kesim toplam varlıkların yaklaşık yüzde 35'ini kontrol ederken, en zengin yüzde 10'luk kesimin payı üçte ikiyi aşıyor.
Forbes listesindeki en zengin 50 Macar üzerine yapılan incelemeye göre, bu kişilerin 38'i servetlerini doğrudan Orban dönemindeki kamu ihaleleri sayesinde elde etti ya da mevcut varlıklarını önemli ölçüde büyüttü.
Bu isimler medya, enerji, inşaat, bankacılık ve gayrimenkul gibi sektörlerde faaliyet gösteriyor. Uzun yıllar boyunca ülkede "Ulusal İşbirliği Sistemi" olarak bilinen yapıda siyasi sadakatin ekonomik fırsatlarla ödüllendirildiği yönünde eleştiriler yapılıyordu.
Orban döneminin en tanınmış iş insanlarından biri olan Lorinc Meszaros, yaklaşık 5 milyar dolarlık servetiyle ülkenin en zengin kişisi konumunda bulunuyor. Eski başbakanla aynı kasabadan olan Meszaros'un enerji, inşaat, finans, turizm ve medya alanlarında yatırımları bulunuyor.
Forbes listesinde üst sıralarda yer alan bir diğer isim ise Orban'ın damadı Istvan Tiborcz. Yaklaşık 245 milyon dolarlık servete sahip Tiborcz'un gayrimenkul, otelcilik ve bankacılık sektörlerinde yatırımları bulunuyor.
ELEŞTİRİLER DE VAR
Yeni hükümet, parlamentoda üçte iki çoğunluğa sahip olması nedeniyle reformları hayata geçirme konusunda güçlü bir siyasi desteğe sahip.
Hükümet, servet vergisinden elde edilecek gelirle düşük gelirli kesimlere destek sağlamayı hedefliyor. Program kapsamında temel gelir vergisi oranının yüzde 9'a düşürülmesi ve KDV'de indirim yapılması da planlanıyor.
Bununla birlikte düzenleme iş dünyasında tartışmalara yol açtı. Bazı ekonomistler ve yatırımcılar, servet vergisinin yerli girişimcilerin rekabet gücünü azaltabileceğini ve yatırım ortamını olumsuz etkileyebileceğini öne sürüyor. Eleştiriler arasında, servet vergisinin yolsuzlukla mücadele yerine dolaylı bir cezalandırma aracına dönüşebileceği görüşü de yer alıyor.
Taslağın mevcut haliyle yasalaşması durumunda Macaristan, son yıllarda Avrupa Birliği içinde yeni bir servet vergisi uygulamaya koyan az sayıdaki ülkeden biri olacak. Düzenlemenin, Avrupa genelinde süren servet vergisi tartışmalarına da yeni bir boyut kazandırması bekleniyor.
