40 derecede mesai: Sıcaklık arttıkça yüzleri gülüyor
Batman'ın Kozluk ilçesine bağlı Derince köyünde geleneksel yöntemle kaya tuzu üretimi yapanlar yaz aylarını kavurucu sıcakta tuz havuzlarında çalışarak geçiriyor.
Ata mesleği tuz üretiminin nesilden nesile sürdüğü 400 nüfuslu Derince'de 40 hane yaz sıcaklarını dört gözle bekliyor. Hava sıcaklığının artmasıyla dağlardaki doğal kaynak suyu borular yardımıyla önce dinlendirme kuyularına taşınıyor. Burada bir hafta bekletilen su daha sonra brandadan yapılan biriktirme havuzlarına aktarılıyor.
Güneş ışınlarıyla su buharlaşıyor, sudaki tuz kristalleşerek havuzların dibine çöküyor. Üreticiler, buharlaşmayı hızlandırmak için zaman zaman 40 dereceyi aşan sıcakta ellerinde fırça ve küreklerle havuz içinde büyük uğraş veriyor.
Günler süren işlemlerin ve emeğin ardından açığa çıkan kaya tuzu, paketlenerek salamura ürünler başta olmak üzere kavurma, peynir ve turşu yapımında kullanılmak üzere satışa sunuluyor.
Üreticilerden 52 yaşındaki Ergin Atmaca, dedesinden babasına, babasından da kendisine miras kalan tuz üretimini çocuklarıyla birlikte sürdürdüğünü söyledi.
Tuzlu suyun Kozluk-Baykan kara yolunun kuzeyindeki dağlık bölgede bulunduğunu ifade eden Atmaca, "Buraya kadar bir kilometrelik boru çektik. Suyu havuzlara getiriyoruz. Tuzu 40 derece sıcakta üretiyoruz. Havanın sıcaklığı bizim için iyi bir şey. Güneş ne kadar olursa tuz o kadar iyi çıkıyor. Buharlaşmayla üretim daha iyi oluyor." dedi.
Atmaca, tuz üretimi sayesinde çocuklarının gurbete gitmek yerine memleketlerinde çalıştığını belirterek, köy sakinleri olarak 40 dereceyi aşan sıcaklıkta çocuklarıyla ekmek parası için mücadele ettiklerini dile getirdi.
Ergin Atmaca'nın oğlu Emrah Atmaca (27) da ailesiyle tuz havuzlarında çalıştığını söyledi.
Önce havuzları kurduklarını, tuz üretimine ise mayıs ayının sonuna doğru başladıklarını anlatan Atmaca, dağlar arasındaki üç vadiden çıkan tuzlu suyu çeşitli aşamalardan geçirerek tuza dönüştürdüklerini belirtti.
Atmaca, "Buradaki iş 12 aylık bir süreç değil. Yaz ayları olan 3 aylık bir süreç. Sıcak bir coğrafyada yaşıyoruz. Batman'da sıcaklar 46 dereceye kadar çıkabilmekte. Bu tuzun oluşması için bizim sürekli havuzların içinde kavurucu güneşin altında döngüsel olarak çalışmamız gerekiyor." diye konuştu.
İstanbul'da yaşayan ve yaz aylarında tuz üretimi yapan ailesine destek olmak için gelen Aydın Atmaca (31) da bütün köyün geçim kaynağının kaya tuzu olduğunu belirtti.
Yaz mevsiminde 3 ay bu işi yaptıklarını dile getiren Atmaca, "Bu iş güneşin altında çalışmayı gerektiriyor. Kazancımızı buradan sağlıyoruz. Gerçekten yorucu bir iş." dedi.