AB'de yerli üretim şartı geliyor

Avrupa Birliği (AB), kritik ürünlerin yüzde 70'inin Avrupa'da üretilmesini şart koşmaya hazırlanıyor. Yeni politika, Çin'e olan bağımlılığı azaltmak amacıyla AB şirketlerini belirli ürünleri yerel üreticilerden almaya zorlayacak.

İngiliz Financial Times gazetesinin haberine göre Brüksel, otomobiller gibi bazı ürünlerde "Avrupa'da üretilmiş" ürün hedeflerini yüzde 70'e kadar çıkarmayı değerlendiriyor. Bu adım, yerli üretimi öncelemek ve Çin'e olan tedarik bağımlılığını azaltmak için hazırlanıyor.

Konuya yakın yetkililere göre politika, AB şirketlerine Avrupa üretimi bileşen satın alma zorunluluğu getireceği için yıllık 10 milyar Euro'dan fazla ek maliyet yaratabilir. Söz konusu taslak yasa, 10 Aralık'ta sunulacak.

TEKLİFE FRANSA ÖNCÜLÜK EDİYOR

Teklif, Birlik'in Fransız komiseri Stéphane Séjourné tarafından yürütülüyor. Bu girişim, Avrupa'nın zor durumda olan sanayisini Asya'dan, özellikle de temiz teknoloji ve bazı ağır sanayi ürünlerinde ucuz ithalatla rekabet edebilir hâle getirmeyi amaçlayan yıllardır süren Fransız çabalarının önemli bir parçası.

Bir AB yetkilisi, düzenlemenin kapsamının Çin'in "Made in China 2025" ve "China Standards 2035" endüstriyel stratejilerine karşılık olacağını söyledi. Bu stratejiler, yabancı şirketleri Çin pazarına erişmek için Çinli şirketlerle ortak girişimlere yöneltmişti. Yetkili, "Önerdiğimiz şey, sektörümüzü korumak için gerekli adımlar ile Avrupa'nın genlerine işlemiş açıklık arasında hassas bir denge kurmak" dedi.

Daha önce bu tür politikalara mesafeli olan Almanya gibi ülkeler bile ekonomik koşullar nedeniyle artık Avrupalı üreticileri önceleyen kurallara sıcak bakıyor. Düzenlemenin özellikle otomotiv ve güneş panelleri gibi temiz teknoloji sektörlerini etkilemesi bekleniyor.

YÜZDE 70'E VARAN YERLİ İÇERİK TARTIŞILIYOR

Üç AB yetkilisi, sanayi politikasının parçası olarak yüzde 70'e kadar yerli içerik barajlarının tartışıldığını, ancak hedeflerin sektörün kritikliği ve bağımlılık derecesine göre farklılaşacağını belirtti.

Örneğin otomobillerde, devlet teşvikleri yalnızca bu içerik eşiklerini karşılayan araçlara verilecek. Aynı şekilde bataryaların da belirli bir düzeyde Avrupa bileşeni içermesi gerekebileceği ifade edildi.

Düzenleme yalnızca kamu alımları, devlet destekli krediler ve hibeler gibi kamu kaynaklarının kullanıldığı alanlarda geçerli olacak. Bir yetkili, her bileşen için AB içindeki üretim kapasitesinin de analiz edileceğini söyledi.

Tartışmalı Tasarı

Söz konusu yasa tasarısı, "Endüstriyel Hızlandırma Yasası" adını taşıyor ancak komisyon içindeki görüş ayrılıkları nedeniyle değiştirilebilir veya ertelenebilir. Bir yetkiliye göre Séjourné, "Avrupalı" tanımının yalnızca AB üyeleriyle sınırlı olmasını istiyor.

Komisyonun güçlü ticaret direktörlüğü ise yerli içerik kurallarına mesafeli. Bu yaklaşım, Séjourné'nin sorumluluğundaki sanayi politikası biriminden geliyor. Dünya Ticaret Örgütü kuralları genellikle yerli üreticinin kayırılmasını yasaklıyor, ancak güvenlikle ilgili istisnalar bulunuyor.

Bu kapsamda, güvenlik riski oluşturabilecek kapanma mekanizmalarına sahip güneş paneli invertörlerinin çoğunlukla Avrupa'da üretilmesi gerekebileceği belirtiliyor. Bir AB yetkilisi, "İşte böyle durumlarda daha fazla yerel içerik gerekiyor" dedi.

Ancak bazı yetkililer, Avrupa üretiminin Asya'dan yapılan ithalata göre çok daha pahalı olabileceğini ve bunun şirketler için ek maliyet yaratabileceğini söylüyor. Ayrıca ithal bileşenler AB'de üretilen nihai ürünlerde yaygın olarak kullanıldığı için maliyet artışları bazı ürünleri pazarda rekabet edemez hâle getirebilir.

AVRUPA REKABETTE ZORLANIYOR

Yüksek enerji fiyatları ve Donald Trump döneminde uygulanan gümrük vergilerinin yarattığı baskı, AB şirketlerini giderek daha ucuz Çin ürünlerine bağımlı hâle getirdi. 2024'te Çin, AB'ye güneş paneli ve biyoyakıt gibi teknolojilerde en büyük, rüzgar türbinlerinde ise ikinci büyük ihracatçı konumundaydı.

Avrupa'nın çelik gibi ağır sanayi sektörleri de ucuz Asya ürünleriyle rekabet etmekte zorlanıyor.

Komisyonun teklifinin, kamu kurumlarına "Avrupalı ürün satın alma" zorunluluğu getiren hükümler ve temiz teknoloji pazarlarını destekleyecek teşvikler içermesi bekleniyor. Yetkililer, daha düşük karbonlu ancak daha pahalı AB çeliğinin kullanımını teşvik etmek için gönüllü bir "yeşil çelik" etiketinin de tartışıldığını aktardı.

Bir AB yetkilisi, yüzde 70 hedefinin düşürülebileceğini ve yerli içerik kurallarına ilişkin müzakerelerin zorlu geçtiğini belirtti.

Avrupa Komisyonu, tasarıya ilişkin yorum yapmayı reddetti.