CEM CEMAL PEKİN / NEFES
Türkiye ile Avrupa arasındaki gelir uçurumu, sofradan sosyal hayata hane bütçesinin her kaleminde kendini gösteriyor. Avrupa Birliği’nin (AB) istatistik kurumu Eurostat verileri ile Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerinin karşılaştırması vahim tabloyu çok net bir şekilde koyuyor. AB’de yıllık ortalama hane geliri 28 bin 520 Euro’yu (1.6 milyon TL) bulurken, Türkiye’de ise TÜİK’in son verilerine göre yaklaşık 11 bin Euro’da (662 bin 414 TL) kalıyor. Türk ailesi Avrupalının gelirinin yarısına bile ulaşamazken, kazancının çok daha büyük bölümünü barınma ve gıdaya ayırmak zorunda kalıyor.
YÜZDE 29’U KİRAYA
Eurostat verilerine göre AB’de bütçenin yüzde 14.86’sı konut ve kiraya giderken Türkiye’de oran yüzde 29.3’e çıkıyor. En yoksul yüzde 20’lik kesimde ise her 100 liranın 38.7 lirasını konut giderleri yutuyor. Gıda eklendiğinde AB’de yüzde 31.1 olan iki temel ihtiyacın payı Türkiye’de yüzde 46.6’ya, en düşük gelir grubunda yüzde 67.9’a ulaşıyor.
Aradaki fark sosyal hayatta daha da açılıyor ve bu tablo sosyal hayatı da vuruyor. AB’de bütçenin yüzde 10.7’si lokanta ve otellere, yüzde 8.46’sı eğlence ve kültüre ayrılıyor. Türkiye’nin en yoksul yüzde 20’sinde oranlar yüzde 3.2 ve yüzde 1.2’ye kadar düşüyor. Avrupalı bütçesinde sosyalleşmeye yer açarken, Türkiye’de dar gelirlinin kazancı daha ay bitmeden kira ve mutfağa gidiyor. Dar gelirli için dışarıda yemek, tatil ve eğlence bütçeden ilk silinen kalemlere dönüşüyor.
Avrupa Birliği vatandaşlarının sağlık hizmetlerine ayırabileceği bütçe büyüklüğü ortalama Türk ailesinin üç katına yakın. Aynı resim risklere karşı güvence sağlayan sigorta ve finansal hizmetlerde de ortaya çıkıyor.
Giyim, ev eşyası ve haberleşme/iletişim kalemlerinde yapılan harcamalarda ise AB ve Türkiye hane halkları harcama bütçeleri birbirine yakın.
SOSYAL YAŞAMA BÜTÇEDE PARA YOK
Dar gelirlinin bütçesinde tercih alanı neredeyse kalmadı. Türkiye’de en düşük gelirli yüzde 20’lik kesim, her 100 liralık harcamasının 38.7 lirasını konut ve kiraya, 29.2 lirasını ise gıdaya ayırıyor. Böylece yalnızca barınma ve beslenmenin payı yüzde 67.9’a ulaşıyor. Geriye ulaşım, giyim, sağlık, eğitim, haberleşme ve sosyal yaşam dahil tüm diğer ihtiyaçlar için sadece 32.1 lira kalıyor. AB ortalamasında ise konut ve gıdanın bütçedeki ağırlığı çok daha düşük.
