Tüm zamanların en iyi 15 filmi belli oldu: Bu yapımları izlemeyen çok şey kaçırıyor
Sinema tarihine damga vuran yapımlar, yalnızca gişe başarılarıyla değil; anlatım teknikleri, oyunculukları, yönetmenlikleri ve sonraki kuşaklara bıraktıkları etkiyle de öne çıktı. Kimi filmler döneminin sınırlarını aşarken kimileri sinemanın anlatım dilini değiştirdi. İşte farklı dönemlerden tüm zamanların en iyi 15 sinema klasiği...
1. CITIZEN KANE – 1941
Citizen Kane, Orson Welles imzasıyla sinema tarihinin en etkili yapımlarından biri oldu. Güç, medya, yalnızlık ve insanın geçmişi üzerine kurulan hikâye, yenilikçi kamera kullanımı ve anlatım yapısıyla döneminin çok ötesine geçti. Film, AFI'nin Amerikan sineması listesinin zirvesinde yer aldı.
2. THE GODFATHER – 1972
The Godfather, Francis Ford Coppola'nın yönettiği ve mafya dünyasını aile ilişkileri üzerinden anlatan unutulmaz bir yapımdı. Marlon Brando ve Al Pacino'nun performanslarıyla öne çıkan film, güç, sadakat, ihanet ve aile kavramlarını etkileyici biçimde işledi. AFI'nin güncellenmiş listesinde zirveye çıktı.
3. VERTIGO – 1958
Vertigo, Alfred Hitchcock'un psikolojik gerilim türündeki en önemli eserlerinden biri olarak kabul edildi. James Stewart'ın canlandırdığı dedektifin takıntıya dönüşen aşkı, izleyiciyi gerçeklik ve yanılsama arasında bıraktı. Film, 2012'de Sight and Sound eleştirmenleri tarafından tüm zamanların en iyisi seçilmişti.
4. JEANNE DIELMAN, 23 QUAI DU COMMERCE, 1080 BRUXELLES – 1975
Jeanne Dielman, 23 quai du Commerce, 1080 Bruxelles, Chantal Akerman'ın gündelik hayatın tekrarlarını sıra dışı bir sinema diliyle anlattığı yapımdı. Film, 2022 Sight and Sound eleştirmenler anketinde zirveye çıkarak bu başarıya ulaşan ilk kadın yönetmenli yapım oldu.
5. 2001: A SPACE ODYSSEY – 1968
2001: A Space Odyssey, Stanley Kubrick'in bilimkurgu sinemasını kökten değiştiren eserlerinden biri oldu. İnsanlığın gelişimi, yapay zekâ ve bilinmeyen yaşam formları üzerine düşündüren film, görsel efektleri ve atmosferiyle yıllar sonra bile etkisini korudu. Sight and Sound 2022 listesinde altıncı sırada yer aldı.
6. TOKYO STORY – 1953
Tokyo Story, Yasujiro Ozu'nun aile ilişkileri ve kuşak çatışmasını sade bir anlatımla ele aldığı başyapıttı. Yaşlanan bir çiftin çocuklarını ziyaret etmesi üzerinden modern hayatın insan ilişkileri üzerindeki etkisini anlatan yapım, Sight and Sound 2022 eleştirmenler listesinde dördüncü sırada bulundu.
7. IN THE MOOD FOR LOVE – 2000
In the Mood for Love, Wong Kar-wai'nin aşk, özlem ve imkânsızlık üzerine kurduğu görsel açıdan çarpıcı bir dramaydı. İki komşunun eşlerinin kendilerini aldattığını öğrenmesiyle başlayan hikâye, söylenmeyen duyguların gücünü merkeze aldı. Film, 2022 Sight and Sound anketinde beşinci sıraya yükseldi.
8. SINGIN' IN THE RAIN – 1952
Singin' in the Rain, Gene Kelly ve Stanley Donen'ın yönettiği, müzikal sinemanın en sevilen klasiklerinden biri oldu. Sessiz filmlerden sesli sinemaya geçiş dönemini eğlenceli bir hikâyeyle anlatan yapım, unutulmaz dansları ve enerjisiyle kuşaklar boyunca popülerliğini korudu. Sight and Sound listesinde de yer aldı.
9. APOCALYPSE NOW – 1979
Apocalypse Now, Francis Ford Coppola'nın savaşın insan psikolojisi üzerindeki yıkıcı etkisini anlattığı sarsıcı bir yapımdı. Vietnam Savaşı'nı karanlık ve gerçeküstü bir atmosferle ele alan film, güç, delilik ve ahlak kavramlarını sorguladı. Yapım, Sight and Sound 2022 listesinde ilk 20'de yer aldı.
10. SEVEN SAMURAI – 1954
Seven Samurai, Akira Kurosawa'nın sinema tarihini etkileyen en önemli eserlerinden biri oldu. Köylerini haydutlardan korumak için savaşçıları bir araya getiren köylülerin hikâyesi, aksiyon sinemasının anlatım biçimini değiştirdi. Film, karakterleri, savaş sahneleri ve dramatik yapısıyla sonraki yapımlara ilham verdi.
11. MULHOLLAND DRIVE – 2001
Mulholland Drive, David Lynch'in gerçeklik ile rüya arasındaki sınırları belirsizleştirdiği gizemli bir psikolojik dramaydı. Hollywood dünyasında yolları kesişen iki kadının hikâyesini anlatan yapım, sembolleri ve bilinçaltına yönelik anlatımıyla izleyiciyi farklı yorumlara yöneltti. Film, 2022 Sight and Sound listesinde sekizinci sırada yer aldı.
12. CASABLANCA – 1942
Casablanca, Michael Curtiz'in yönettiği ve romantizm ile savaş atmosferini bir araya getiren klasiklerden biri oldu. Rick ve Ilsa'nın geçmişten gelen aşkı üzerinden fedakârlık ve vatanseverlik temalarını işleyen film, Humphrey Bogart ve Ingrid Bergman'ın performanslarıyla sinema tarihindeki yerini sağlamlaştırdı. AFI listesinde üst sıralarda bulundu.
13. SCHINDLER'S LIST – 1993
Schindler's List, Steven Spielberg'in II. Dünya Savaşı sırasında Yahudilerin yaşadığı Holokost'u merkezine aldığı etkileyici bir dramaydı. Oskar Schindler'in yüzlerce insanın hayatını kurtarma çabasını anlatan film, siyah-beyaz görüntüleri ve güçlü oyunculuklarıyla büyük yankı uyandırdı. AFI'nin önemli Amerikan filmleri arasında yer aldı.
14. THE SEARCHERS – 1956
The Searchers, John Ford'un western türüne farklı bir bakış getirdiği önemli filmlerden biri oldu. John Wayne'in canlandırdığı Ethan Edwards'ın yıllar süren arayışı üzerinden ırkçılık, intikam, aidiyet ve aile kavramları işlendi. Yapım, 2022 Sight and Sound eleştirmenler anketinde 15'inci sırada yer aldı.
15. THE RULES OF THE GAME – 1939
The Rules of the Game, Jean Renoir'ın toplumdaki sınıfsal ayrımları ve insan ilişkilerindeki ikiyüzlülüğü eleştirdiği önemli bir klasik oldu. İlk gösteriminde tartışmalara yol açan film, zaman içinde sinema tarihinin en değerli yapımlarından biri kabul edildi ve Sight and Sound listelerinde kalıcı yer edindi.
SİNEMA TARİHİNİ DEĞİŞTİREN YAPIMLAR
Bu listenin kesin ve tartışmasız bir “en iyi” sıralaması olmadığı özellikle vurgulanmalı. Çünkü bir filmin büyüklüğü yalnızca gişe başarısıyla ölçülmüyor. Yönetmenlik, senaryo, oyunculuk, görüntü yönetimi, teknik yenilik ve kültürel etki gibi birçok unsur değerlendirmeye giriyor. Nitekim Sight and Sound'un 2022 araştırmasında yaklaşık 4 bin farklı film için oy kullanıldı.
Bu nedenle listedeki filmler, farklı dönemleri ve sinema anlayışlarını temsil eden güçlü bir seçki olarak değerlendirilebilir. Özellikle Citizen Kane, Vertigo, Tokyo Story, The Godfather ve 2001: A Space Odyssey gibi yapımlar, hem eleştirmenlerin hem de sinema tarihçilerinin uzun yıllardır üzerinde durduğu eserler arasında bulunuyor.