Gökbilimciler, Güneş Sistemi'nin dışında kalan devasa ve aşırı sıcak ötegezegendeki rüzgar hareketlerini inceleyerek tarihi bir keşfe imza attı.
Şili ve Hawaii'deki teleskopların kullanıldığı gözlemlerde ötegezegenlerin de tıpkı Dünya ve Güneş Sistemi'ndeki diğer beş gezegen gibi kendi manyetik alanlarına sahip olduğunun en somut kanıtları elde edildi.
SICAK JÜPİTERLER
Nature Astronomy dergisinde yayınlanan araştırmaya göre bilim insanları, yedi ötegezeni mercek altına aldı. Bu gezegenlerin kendi yıldızlarına Merkür'ün Güneş'e olan mesafesinden bile daha yakın olduğu tespit edildi.
Kütlece Jüpiter'e benzeyen ancak yıldızlarına aşırı yakın olmaları nedeniyle çok daha yüksek sıcaklıklara sahip bu ötegezegenlere "Sıcak Jüpiter" denildi.
Gezegenlerin yalnızca bir yüzünün yıldızlarına baktığı öğrenildi. Bu durum gezegenlerin bir yüzünde kavurucu sıcaklığa sahip gündüzün, diğer yüzünde ise bitmeyen soğuk bir gecenin yaşanmasına neden oluyor.
Aradaki sıcaklık farkı neticesinde gündüz tarafından gece tarafına doğru rüzgarların şiddeti saatte 25 bin kilometreye ulaşabiliyor.
RÜZGARLAR NASIL YAVAŞLIYOR?
Araştırmanın başyazarı ve Fransa'daki Côte d'Azur Gözlemevi Lagrange Laboratuvarı'ndan gökbilimci Julia Seidel, gözlemleri sırasında aykırı bir durum tespit ettiklerini belirtti.
Seidel, bir sisteme ne kadar çok enerji verilirse rüzgarın o kadar şiddetlenmesinin beklendiğini, ancak bu ötegezegenlerde durumun tam tersini gösterdiğini ifade etti. Gökbilimci, en az şiddetli rüzgarların en sıcak gezegenlerde olduğunu aktardı.
"Bu durum bildiğimiz atmosfer davranışlarının yanında gerçekten tuhaf kalıyor" diyen Seidel, "Yıldızın gezegenin atmosferine yüklediği tüm o enerjiyi başka bir şekilde dağıtması gerekiyor. Atmosferi bu kadar büyük bir hızla frenleyebilecek tek olasılık ise manyetik alanın atmosferdeki hareket halindeki yüklü parçacıklarla etkileşime girmesidir" diye ekledi.
Güneş Sistemi'ndeki sekiz gezegenden Dünya, Jüpiter, Merkür, Satürn, Uranüs ve Neptün olmak üzere altısı manyetik alana sahipken Venüs ve Mars'ın bu korumadan yoksun olduğu biliniyor.
NEDEN ÖNEMLİ?
Araştırmacılar, ötegezegenlerde de manyetik alan bulunmasının şaşırtıcı olmadığını belirtmekle birlikte bugüne kadar bu manyetik alanın varlığına ilişkin ikna edici bir kanıta sahip olmadıklarını belirtti.
Manyetik alanlar bir gezegenin atmosferini uzun süreler boyunca koruyabilmesi için en kritik unsurlardan biri olarak görülüyor. Manyetik alanlar tek başına bir gezegenin yaşanabilir olup olmadığını belirlemese de gezegenin zaman içindeki evriminde kritik rol oynuyor.
Yaşamın sürdürülebilir olması için bir gezegende yüzey basıncını koruyacak, sıcaklığı dengeleyecek ve Dünya'daki gibi sıvı suyun yüzeyde bulunmasına imkan tanıyacak bir atmosfere ihtiyaç duyuluyor.
Örneğin milyarlarca yıl önce manyetik alana sahip Mars, bu korumayı kaybetmesinin ardından atmosferinin büyük kısmını yitirerek bugünkü çorak halini aldı.
Evrenin gezegen kataloğu büyüyor: 6 bin olduBilim - Teknoloji
