2026-2027 eğitim öğretim yılında ilk ders zili 14 Eylül Pazartesi günü çalacak. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı ve Psikoterapist Uzm. Dr. Canan İnce Börekçi, okulların açılmasına sayılı gün kala ailelere çocukların yatış ve kalkış saatlerini kademeli olarak düzenlemeleri çağrısında bulundu.
Börekçi, defter kalem alışverişinin yanı sıra çocukların biyolojik saatinin de okula hazırlanması gerektiğini söyledi. Uzman doktora göre yaz aylarında ileriye kayan yatış ve uyanış saatlerinin yeniden yerine oturması zaman alıyor.
BEYNİN RİTMİ BİR GÜNDE DEĞİŞMİYOR
Uzm. Dr. Börekçi, geçişin okulun ilk gününe bırakılmasının işe yaramadığını anlattı:
"Okulların açılışı yaklaşırken yalnızca çocukların okul ihtiyaçlarını değil, biyolojik saatlerini de okula hazırlamamız gerekiyor. Yaz döneminde çocukların büyük bir kısmında yatış ve uyanış saatleri ileriye kayıyor. Okulların açılmasıyla bizler de akşam erken uyumalarını, sabah erken uyanmalarını, sabah da erken kalkmalarını bekliyoruz ancak beynin uyku-uyanıklık ritmi bir günde değişmiyor ve düzelmiyor."
Uzman doktor, ailelerin izlemesi gereken takvimi ise şöyle özetledi:
"Ailelere önerim; uykuyla ilişkili okul düzenine okulun başladığı gün değil, okuldan 1-2 hafta önce geçmeye başlamalarıdır. Bunu yaparken de her gün yatış ve kalkış saatlerini 15-30 dakika erkene çekmeye çalışmak biyolojik saatin yeniden düzene geçmesini başlatabilir. Burada özellikle sabah kalkış saatlerini düzenlemek önemlidir."
SABAH IŞIĞI GECEYİ DÜZENLİYOR
Börekçi'nin aktardığına göre akşam saatlerinde verilen uyku talimatı çoğu zaman karşılık bulmuyor; asıl müdahale sabaha yapılıyor.
"Akşamları 'hadi uyku vakti' dediğimizde çocuklarda hemen uykuyu başlatamıyoruz. Sabah aynı saatte uyanmak, uyandıktan sonra gün ışığı almak beynin gece uykusunu yeniden düzenlemesine katkı sağlıyor."
YAŞA GÖRE UYKU İHTİYACI
Uzman doktor, ailelerin sık sorduğu "kaçta yatmalı" sorusunu tersinden kurmayı önerdi:
"6-12 yaş arasındaki çocuklarda genel olarak 9-12 saat, ergenlerde ise 8-10 saat uyku ihtiyacının olduğunu biliyoruz. 'Saat kaçta yatmalı?' sorusundan çok, sabah saat kaçta uyanmış olmalı ve ihtiyacı olan uykuyu almak için akşam kaçta uykuya dalmış olmasıdır."
EKRAN SÜRESİ KADEMELİ AZALTILMALI
Börekçi, uyku düzeninin kurulmasında ekran kullanımının belirleyici olduğunu vurgulayarak çocukların gün içinde gerçek yaşam etkinliklerine yönlendirilmesini istedi.
"Uykunun düzenlenmesinde çocuğun ekran süresinin kontrollü olması da çok önemlidir. Okula doğru ekran süresinin kademeli olarak azaltılması ve çocuğun gün içerisinde gerçek yaşam aktiviteleriyle vakit geçirmesi de önemlidir. Çocuğun hareket etmesi, arkadaşlarıyla yüz yüze vakit geçirmesi, kitap okuması, ailesiyle vakit geçirmesi gibi etkinlikler yapılmalı."
Uzman doktor, düzenli uykunun etkisinin sabah saatleriyle sınırlı kalmadığını belirtti:
"Son olarak şunu vurgulamak gerekir ki iyi bir uyku düzeni aslında çocuklarda yalnızca sabah nasıl uyandıklarını değil, gün içerisinde nasıl öğrendikleri, dikkatlerini nasıl sürdürdüklerini ve gün boyunca nasıl hissettikleri önemli etkenlerdir. Tatilden uyku düzenine geçişte uyku açısından akşam çocukları uykuya zorlamak değil de sabah kalkış saatlerini düzenlemeye çalışmak çok daha uygulanabilir."
