İstanbul’un barajlarında alarm zilleri çalıyor. Bir baraj kurumak üzere

İstanbul'a su sağlayan barajlardaki doluluk oranı, yağışların azalması ve yaz aylarında su tüketiminin artmasının etkisiyle son 10 yılın eylül dönemlerine göre üçüncü kez yüzde 40'ın altına geriledi. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) verilerine göre, 18 Eylül itibarıyla kentin barajlarındaki ortalama doluluk oranı yüzde 38,03 olarak ölçüldü. Bu seviyenin, aynı tarihte son 10 yılda yüzde 40'ın altında kaydedilen üçüncü doluluk oranı olduğu görüldü.

İSTANBUL BARAJLARINDA SON 10 YILIN DOLULUK VERİLERİ

İSKİ'nin yıllara göre karşılaştırma verilerine göre, 18 Eylül'de doluluk oranı 2017'de yüzde 57,33, 2018'de yüzde 57,97, 2019'da yüzde 52,76, 2020'de yüzde 41,21, 2021'de yüzde 53,56, 2022'de yüzde 52,14, 2023'te yüzde 25,28, 2024'te yüzde 41,26 ve 2025'te yüzde 33,49, 2026'da yüzde 38,03 olarak ölçüldü.

Böylece İstanbul barajlarında 18 Eylül itibarıyla yüzde 40'ın altında kalan doluluk oranı, son 10 yıl içinde üçüncü kez kayıtlara geçti. Barajlardaki toplam su miktarı da doluluk oranındaki düşüşle birlikte geriledi. Kente su sağlayan baraj ve göletlerin toplam biriktirme kapasitesi 868 milyon 683 bin metreküp olurken, mevcut su miktarının yaklaşık 330,03 milyon metreküp seviyesinde olduğu hesaplandı.

PABUÇDERE YÜZDE 5'İN ALTINA DÜŞTÜ

İSKİ'nin 18 Eylül tarihli yıllar karşılaştırmasında, baraj havzalarına düşen yıllık yağış miktarlarında da düşüş eğilimi öne çıktı. Bu yıl baraj havzalarına düşen yağış miktarı 540,49 kilogram/metrekare olarak ölçüldü. İSKİ verilerine göre bu miktar 2023'te 852,64 kilogram/metrekare, 2024'te 709,27 kilogram/metrekare ve 2025'te 619,92 kilogram/metrekare olarak kaydedildi.

En yüksek doluluk yüzde 65.85 ile Elmalı Barajı’nda, en düşük oran ise yüzde 4.1 ile Pabuçdere Barajı’nda kaydedildi.

YAZ AYLARINDA SICAK VE KURAK HAVA ETKİSİ

İstanbul Aydın Üniversitesi Dr. Öğretim Üyesi ve meteoroloji mühendisi Güven Özdemir, yaptığı değerlendirmede, kentteki su kaynaklarında yaşanan gerilemede yağış rejimindeki değişimin yanı sıra yaz döneminde etkili olan sıcak ve kurak hava koşullarının da rol oynadığını belirtti.

Özdemir, özellikle yaz aylarında yağışların azalmasıyla barajlara ulaşan su miktarının düştüğünü, buna karşılık yüksek sıcaklıkların buharlaşmayı artırdığını ifade etti. Yüksek sıcaklıkların toprak ve bitki örtüsündeki nem kaybını da hızlandırdığını belirten Özdemir, bunun yağışların su kaynaklarına ulaşmadan önce kaybedilen miktarını artırabildiğini aktardı.

Özdemir, yaz aylarında sıcaklıkların yükselmesiyle İstanbul'da içme ve kullanma suyu tüketiminin de arttığını, özellikle sıcak havalarda bireysel su kullanımının yanı sıra yeşil alanların sulanması ve benzeri faaliyetlerin toplam talebi yükseltebildiğini dile getirdi. Kentteki su kaynaklarının durumunu değerlendirirken yalnızca barajlardaki mevcut doluluk oranına değil, havzalara düşen yağış miktarına da bakılması gerektiğini belirten Özdemir, son yıllardaki verilerin bu açıdan dikkati çekici olduğunu söyledi.

Özdemir, yağışların son yıllarda aşağı yönlü seyir izlediğini belirterek "Yağış miktarındaki azalma, özellikle İstanbul gibi nüfus yoğunluğu ve su tüketimi yüksek olan kentlerde su kaynakları açısından daha önemli hale geliyor." değerlendirmesinde bulundu.

Yağışın miktarı kadar zamanlamasının da önemli olduğuna işaret eden Özdemir, kısa sürede çok yüksek miktarda gerçekleşen yağışların her zaman barajlara aynı oranda katkı sağlamadığını, yağışın toprağa nüfuz etmesi ve havzalardan barajlara ulaşmasının su kaynaklarının beslenmesi açısından önem taşıdığını anlattı.

İSTANBUL İÇİN SONBAHAR YAĞIŞLARI KRİTİK

Özdemir, İstanbul'un su kaynakları açısından sonbahar yağışlarının kritik öneme sahip olduğunu vurguladı. Yaz döneminde gerileyen baraj seviyelerinin yeniden yükselmesi için sonbahar ve kış aylarında düzenli yağışlara ihtiyaç bulunduğunu belirten Özdemir, özellikle havzalara düşecek yağışların barajların doluluk seviyeleri üzerinde belirleyici olacağını ifade etti. Özdemir, sonbahar yağışlarının yalnızca mevcut su miktarını artırmak açısından değil, yeni su yılına daha yüksek rezervle girilmesi bakımından da önem taşıdığını kaydetti.

Yağışların mevsim geneline dengeli yayılmasının su kaynaklarının sürdürülebilirliği açısından önemli olduğunu vurgulayan Özdemir, "Önümüzdeki sonbahar ve kış döneminde alınacak yağışlar İstanbul'un su kaynakları açısından belirleyici olacak. Düzenli ve yeterli yağışların gerçekleşmesi barajların yeniden beslenmesini sağlayacaktır. Bunun yanında yağışların yetersiz kalması halinde mevcut rezervlerin üzerindeki baskı devam edecektir." ifadelerini kullandı.

İstanbul'da su kaynaklarının korunması için yağışların takip edilmesinin yanı sıra su tüketiminde tasarrufun da önem taşıdığını belirten Özdemir, yağışların azaldığı ve sıcaklıkların yüksek seyrettiği dönemlerde suyun daha dikkatli kullanılmasının kaynakların korunmasına katkı sağlayacağını sözlerine ekledi.