Dünyanın en büyük sosyal medya platformları, ABD’nin Kentucky eyaletinde kırsal bir eğitim bölgesi tarafından açılan davada yaklaşık 27 milyon dolarlık uzlaşmaya vardı.

Breathitt County School District, şirketlerin ürünlerinin bağımlılık yarattığını ve gençler arasında ruh sağlığı krizine yol açarak okul kaynaklarını tükettiğini öne sürmüştü.

Uzlaşma kapsamında Instagram ve Facebook’un sahibi Meta Platforms Inc. 9 milyon dolar ödeyecek. Snap Inc. ve TikTok’un her biri 8 milyon dolar ödeme yapmayı kabul etti. Google’ın sahibi olduğu YouTube ise 2 milyon doların biraz üzerinde ödeme yapacak.

EN YÜKSEK ÖDEME META’DAN

Kentucky’nin açık kayıt yasaları kapsamında yayımlanan belgelere göre, eğitim bölgesine en yüksek ödemeyi Meta yapacak. Şirketin 9 milyon dolarlık ödemesini, 8’er milyon dolarla Snap ve TikTok izleyecek.

YouTube ise ödeme yapmanın yanı sıra öğretmenlerin video ürününü sınıflarda daha iyi kullanmasına yardımcı olmak için eğitim programları sağlamayı da kabul eden tek şirket oldu.

Tek seferlik ödemelerin toplamı, Breathitt County School District’in 25 milyon dolarlık yıllık bütçesinden yüzde 8 daha fazla.

İLK DURUŞMA ÖNCESİ UZLAŞMA SAĞLANDI

Uzlaşma, sosyal medya bağımlılığı iddiasıyla bir okul bölgesi tarafından açılan davalarda ülkedeki ilk duruşmanın yapılmasını engelledi. Dava, 12 Haziran’da California’nın Oakland kentindeki federal mahkemede görülecekti.

Ancak şirketler açısından hukuki süreç sona ermiş değil. Benzer iddialarla dava açan 1.300’den fazla eğitim bölgesi yargılama için sırada bekliyor. Bir sonraki davanın Şubat 2027’de görülmesi planlanıyor.

DİĞER EĞİTİM BÖLGELERİ İÇİN EMSAL OLABİLİR

Breathitt County okullarıyla yapılan anlaşmalar, şirketlerin kalan eğitim bölgeleriyle toplu bir uzlaşmaya açık olabileceğine işaret ediyor. Bloomberg Intelligence tahminine göre, bu dava havuzu şirketlere toplamda 400 milyar dolara kadar sorumluluk doğurabilir.

Şirketler yaptıkları yazılı açıklamalarda, davayı dostane şekilde çözdüklerini ve kullanıcıları için daha güçlü güvenlik önlemlerine yatırım yapmayı sürdüreceklerini bildirdi.

6 BİNDEN FAZLA DAVA AÇILDI

Son dört yılda sosyal medya devlerine karşı bireyler, eğitim bölgeleri ve eyalet başsavcıları tarafından 6 binden fazla dava açıldı. Davalarda şirketler, ürünlerini sigara kadar bağımlılık yaratacak şekilde tasarlamak ve tıpkı Büyük Tütün şirketleri gibi reşit olmayanları hedef almakla suçlanıyor.

Davalarda, sınırsız kaydırma ve otomatik video oynatma gibi özelliklerin çocuklarda bağımlılık, depresyon, anksiyete, yeme bozuklukları ve intihara yol açtığı iddia ediliyor.

META VE YOUTUBE’A DAHA ÖNCE TAZMİNAT KARARI ÇIKMIŞTI

Kişisel zarar iddiasıyla açılan ilk davada, Los Angeles eyalet mahkemesindeki jüri mart ayında Meta ve YouTube’u, sosyal medya bağımlılığı nedeniyle ağır duygusal sıkıntı yaşadığını belirten 20 yaşındaki bir kadına zarar vermekten sorumlu bulmuştu.

Jüri, kadına 6 milyon dolar tazminat ödenmesine karar vermişti. Snap ve TikTok ise aynı davada yargılama öncesinde gizli uzlaşmaya gitmişti.

Aynı ay görülen ayrı bir davada ise New Mexico’daki jüri, çocukları çevrim içi zararlardan koruyamadığı gerekçesiyle Meta’nın 375 milyon dolar tazminat ödemesine hükmetmişti.

OKULLAR KURUMSAL MALİYETLERİN KARŞILANMASINI İSTİYOR

Breathitt County davası, eğitim bölgelerinin sosyal medya bağımlılığı iddiaları açısından bir test davası olarak görülüyordu. Davanın duruşma öncesi uzlaşmayla sonuçlanması, sürece dahil olan birçok davacı avukatı için sürpriz oldu.

Okul bölgeleri, öğrenciler için artan ruh sağlığı ve danışmanlık hizmetleri dahil olmak üzere kurumsal maliyetlerin karşılanmasını istiyor. Davacılar, şirketlerin gençler açısından ruh sağlığı risklerini bildiğini ancak ürünlerinin bağımlılık yapıcı niteliğini azaltacak tasarımlar geliştirmediğini savunuyor.

60 MİLYON DOLARDAN FAZLA TALEP EDİLMİŞTİ

Breathitt County School District, öğrencilerin aşırı sosyal medya kullanımına bağlı ruh sağlığı programlarını finanse etmek ve dijital dünyanın tehlikelerine ilişkin ders planları geliştirmek için 60 milyon dolardan fazla talep etmişti.

Okul bölgesinin müfettişi Phillip Watts, ifadesinde çalışma zamanının yaklaşık yüzde 20’sini sosyal medya kaynaklı sorunlarla ilgilenerek geçirdiğini belirtmişti.

2016-2019 yılları arasında Breathitt County High School müdürü olan Carolyn McDaniel ise sosyal medyanın okul kaynakları üzerinde daha da büyük bir yük oluşturduğunu söyledi. McDaniel, öğrencilerin derse telefon soktuğunu, okul günü içinde kavgaları videoya çektiğini, mülke zarar verdiğini ve birbirlerine çevrim içi zorbalık yaptığını anlattı.

BİR SONRAKİ DAVA TUCSON’DAKİ OKUL BÖLGESİNE ODAKLANACAK

Bir sonraki federal test davası, davacılar tarafından seçilen Arizona’nın Tucson kentindeki bir okul bölgesine odaklanacak.

Öte yandan Kentucky, sosyal medya zararları nedeniyle Meta’ya dava açan yaklaşık üç düzine eyalet arasında yer alıyor. Oakland’da ağustos ayında görülmesi planlanan davada Kentucky başsavcılığı, 40 milyar dolar tutarında sivil ceza talep ediyor.