ABD Başkanı Donald Trump'ın Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'yu kaçırdıklarını duyurmasından saatler sonra İsrail'in eski Başbakanı Yair Lapid, Tahran'a "İran'daki rejim, Venezuela'da olanları dikkatle izlemeli" mesajını verdi.
Trump'ın Venezuela'ya saldırısı, ekonomik krizin tetiklediği protestolarla gündemde olan İran'a yönelik tehditlerinin hemen ardından geldi. Trump rejimin protestolara güç kullanarak müdahale etmesi halinde ABD'nin devreye gireceğini söylemişti.
Analistlere göre Washington'ın Caracas ve Tahran ile yaşadığı gerilimlerin kökeni farklı olsa da Maduro'nun başına gelenler, İran'la savaş ihtimalini yükseltebilir.
MADURO'NUN DÜŞMESİ İRAN İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio son aylarda Maduro'nun İran'la bağlantılarını öne çıkararak Caracas'ın Lübnan Hizbullahı'nın Batı Yarımküre'de "ayak izi" oluşturmasına olanak tanıdığını iddia etti. Ancak bu iddiaları için herhangi bir kanıt sunmadı.
Öte yandan her ikisi de ABD yaptırımları nedeniyle küresel ticarette pek yer bulamayan Tahran ve Caracas'ın "yakın müttefik" olduğu biliniyor. El Cezire'ye konuşan analistler, Maduro'nun devrilmesiyle İran'ın halihazırda az olan müttefik ağının daha da daralarabileceğine dikkat çekiyor.
Geçen yıl Suriye'de Beşar Esad yönetimi düşmüş, İsrail'in Lübnan'a düzenlediği saldırılarda Hizbullah büyük yara almıştı. Esad'ın düşmesi sonucu Suriye'den Lübnan'a silah akışı da büyük zarar görmüştü.
Maduro'nun kaçırılmasından kısa süre sonra İran'ın dini lideri Ali Hamaney, "Düşmana boyun eğmeyeceğiz. Aksine diz çöktüreceğiz" sözlerini dile getirmişti.
TRUMP'IN ARDI ARKASI KESİLMEYEN TEHDİTLERİ
Trump geçen hafta İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu Florida'da ağırladığı sırada İran'ın füze ya da nükleer programlarını yeniden başlatması halinde bombalama tehdidini "Yeniden toparlanmaya çalışırlarsa onları tekrar indirmemiz gerekecek" sözleriyle gündeme getirdi.
Bu tehditler İran'daki protestoların ardından da devam etti. Trump bugün uçakta "Geçmişte olduğu gibi insanları öldürmeye başlarlarsa ABD tarafından çok ağır bir şekilde vurulacaklar. Çok yakından izliyoruz" dedi.
ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Farsça X hesabından yapılan paylaşımda ise Trump'ın operasyon odasında çekilmiş bir fotoğrafı paylaşıldı ve "Başkan Trump eylem adamıdır. Önceden bilmiyorsanız şimdi biliyorsunuz" diye yazdı.
ANALİSTLER NE DİYOR?
El Cezire'ye konuşan Ulusal İran Amerikan Konseyi (NIAC) Başkanı Jamal Abdi, Maduro'nun kaçırılmasının her şeyi "daha istikrarsız, savaşı da daha olası" hale getiren bir gelişme olarak değerlendirdi.
Abdi'ye göre bu durum Trump'ın "cerrahi" rejim değişikliği yaklaşımına ısınmasını ve geçen hafta bir araya geldiği Netanyahu'ya benzer hamleler yapması için onay verme ihtimalini güçlendiriyor.
Öte yandan Maduro'nun kaçırılmasının İran'ı "askeri eylemleri tetikleyebilecek" adımlar atmaya itebileceğini belirten Abdi, buna askeri caydırıcılıkları artırma ve ABD-İsrail saldırılarını önceleyecekleri hamlelerde bulunmanın da dahil olabileceğini aktardı.
Ayrıca Abdi İran'ın "nükleer caydırıcılığın hayati" olduğu tezinin bu olayla daha da meşruiyet kazanabileceğinin altını çizdi.
PETROL HESABI
Analistler Trump'ın hızlı güç gösterilerini sevdiğini ve uzun süren savaşları tercih etmediğini ancak Venezuela'nın "tek hamlede bitirilebilecek" bir alan olmayabileceğini söylüyor.
Amerikalıların özellikle Orta Doğu'da "bitmeyen savaşlardan yorulduğuna" dikkat çeken analistler, yönetimin yeni bir uzun savaşı pazarlamakta zorlanabileceğini belirtti.
Öte yandan aralarında Cumhuriyetçi Kongre üyesi Marjorie Taylor Greene'in de olduğu bir grup eleştirmen, ABD'nin Venezuela petrolünü kontrol etmesi halinde İran'la olası bir savaşı enerji piyasası üzerindeki etkisini dengeleyebileceğine dikkat çekiyor.
Greene, X'ten yaptığı paylaşımda Maduro'nun devrilmesini İran'da olası bir rejim değişikliği savaşı için enerji istikrarı hamlesi olarak yorumladı.
Dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20'si Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor ve İran topyekûn bir savaşta boğazı kapatmaya yönelebilir. Abdi, Venezuela petrolünün teorik olarak Körfez’den ihracat kaybına "biraz tampon" olabileceğini ancak bunun için Venezuela'da ABD açısından "çok şeyin doğru gitmesi" gerektiğini belirtti.
Altın fiyatlarında Venezuela yükselişiFinans
