Pankreas kanserinin hem agresif seyri hem de tedavi seçeneklerinin son derece kısıtlı olması tedavi süreçlerini zorlamaya devam ederken Amerika Birleşik Devletleri Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından 26 Ağustos 2026 tarihinde onaylanan daraxonrasib etken maddeli yeni ilaç, tıp dünyasında devrim yarattı.
Yıllardır hedeflenmesi imkansız gözüyle bakılan KRAS proteinini kilitleyen bu inovatif molekül, pankreas kanserinde yepyeni bir dönem başlattı.
BİLİM İNSANLARI İMKANSIZ DENİLENİ BAŞARDI!
Pankreas kanserinin, tedaviye oldukça dirençli olduğu bilinirken 4. evre metastatik pankreas kanseri hastalarının sadece yüzde 3'ünün teşhisten sonraki 5 yılı görebiliyor. Pankreas kanserine, KRAS isimli mutasyona uğramış bir protein neden oluyor. Kanserin ana beslenme kaynağı olan fakat pürüzsüz yapısı sebebiyle onlarca yıl boyunca "ilaçla hedeflenemez" denilen KRAS, Kaliforniya Üniversitesi'nden bilim insanı Kevan Shokat’ın 2013 yılındaki keşfi ve sonrasındaki çalışmalar sonucunda hedeflendi.
DOKTORLAR GÖZYAŞLARINI TUTAMADI!
Sınıfının ilk örneği olan ve günde iki hap şeklinde alınan daraxonrasib, molekülleri birbirine bağlayarak KRAS proteinini işlevsiz hale getiriyor. Söz konusu ilacı muadillerinden ayıran en önemli özellik ise, sadece tek bir KRAS mutasyonunu hedefleyen klasik ilaçlardan farklı olarak aktif durumdaki tüm RAS proteinlerini hedefleyen "RAS(ON) multiselektif inhibitör" yapısında olması
Mayıs ayındaki uluslararası kanser kongresinde araştırma verileri açıklandığında, çalışmayı yürüten Dana-Farber Kanser Enstitüsü’nden Dr. Brian Wolpin dahil birçok onkolog gözyaşlarını tutamayarak verileri ayakta alkışlamıştı.
İLAÇLA YAŞAM SÜRESİ 2 KATINA ÇIKIYOR!
Söz konusu ilaç, FDA’nın başvurusundan sadece 35 gün sonra onaylanırken bu gelişmenin arkasında, yayımlanan kilit klinik çalışma sonuçları yatıyor. Metastatik pankreas adenokarsinomu tanısı konmuş ve daha önce en az bir sistemik tedavi almış 500 hastanın katıldığı Faz 3 RASolute 302 çalışmasında, daraxonrasib doğrudan standart kemoterapi ile karşılaştırıldı. Ağır kemoterapi tedavisi gören kontrol grubundaki hastaların ortalama hayatta kalma süresi 7 ayın altında kalırken, daraxonrasib kullananlarda bu süre 13 ayın üzerine yükselerek yaşam süresini neredeyse iki katına çıkardı.
Pankreas Kanseri Eylem Ağı Baş Tıbbi Sorumlusu Dr. Anna Berkenblit, yaşanan gelişmeyi "Daha önce bu kanser türünde böyle bir klinik faydaya hiç tanık olmadık” ifadeleriyle anlatırken bazı hastaların yıllardır yaşamlarını sorunsuz devam ettirdiği kaydedildi.
Örneğin 2017'de teşhis konup 2022'de ilacı kullanmaya başlayan 79 yaşındaki Jerry Simonson gibi vakalarda tümörün tamamen kaybolması, araştırmacıların bu başarının ardındaki bireysel genetik mekanizmaları incelemeye almasını sağladı.
Alkol ve kanser ilişkisinde çarpıcı bulgu: Günde bir kadeh bile…SağlıkİLAÇ TÜRKİYE’YE NE ZAMAN GELECEK?
Hürriyet’in aktardığına göre, bu heyecan verici gelişmenin ardından, ilacın Türkiye’deki hastalara ne zaman ulaşacağı merak konusu oldu. Konu ile ilgili açıklamalarda bulunan Tıbbi Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Ayşe İrem Yasin, FDA onayının metastatik pankreas kanserinde daha önce en az bir sistemik tedavi almış veya çoklu ajan tedavisine uygun olmayan yetişkin hastaları kapsadığını vurgulayarak Türkiye’deki duruma açıklık getirdi.
Doç. Dr. Ayşe İrem Yasin, ilacın şu anda sadece ABD’de kullanıma sunulduğunu ifade ederek Türkiye'de ruhsatlandırılma ve rutin klinik kullanıma girme süreci için kesin bir tarih vermenin henüz mümkün olmadığını bildirdi.
FDA onayının ardından her ülkenin kendi ruhsat ve geri ödeme prosedürlerini ayrıca yürüttüğünü ifade eden Yasin, pankreas kanserindeki acil tedavi ihtiyacı göz önüne alındığında, bu tür yenilikçi moleküllerin Türkiye'deki hastaların erişimine de en kısa sürede açılmasının büyük bir önem taşıdığını belirtti.
İLACIN KULLANIM DETAYLARINI AKTARDI!
Gelişmeyi tek başına bir "mucize" olarak değil, kişiselleştirilmiş tedaviyi genişleten dev bir bilimsel adım olarak görmek gerektiğini söyleyen Doç. Dr. Ayşe İrem Yasin, ilacın kullanım detaylarına ilişkin de bilgiler verdi.
İlacın mevcut FDA onayının kemoterapi sonrası süreç için geçerli olduğunu hatırlatan Yasin, bu verilerin henüz "ilk basamakta kemoterapinin yerini aldı" şeklinde yorumlanamayacağını söyledi. İlacın teşhis konduğu ilk andan itibaren tek başına veya kombinasyon halinde kullanılabilmesi için devam eden klinik araştırmaların sonuçlarının beklenmesi gerektiğini ifade etti.
Tedavi sürecinde ilaca karşı direnç gelişme riskine de değinen Doç. Dr. Yasin, ileri evre kanserlerde hedefe yönelik moleküllerde zamanla direnç gelişebildiğini ve çalışmadaki 7,2 aylık ‘ilerlemesiz’ sağkalım süresinin de buna işaret ettiğini söyledi.
Bu noktada en önemli araştırma alanının direnç mekanizmalarını kıracak yeni kombinasyonlar geliştirmek olduğunu belirten uzman, ilacın yan etki profiline de açıklık getirdi. Cilt döküntüsü, ishal, yorgunluk, bulantı ve ağız içi yaralar gibi semptomların görülebileceğini ifade eden Doç. Dr. Yasin, yan etki ortaya çıktığında tedavinin hemen kesilmediğini; doz düzenlemeleri, geçici aralar veya destek tedavileri ile hastanın yaşam kalitesi korunarak tedaviye devam edildiğini aktardı.
FARKLI KANSER TÜRLERİ İÇİN YENİ BİR UMUT IŞIĞI
Daraxonrasib’in sunduğu bu yeni mekanizma sadece pankreas kanseriyle de sınırlı kalmayabilir. RAS mutasyonlarının kolorektal ve akciğer kanserleri başta olmak üzere pek çok katı tümörde görüldüğünü belirten Doç. Dr. Ayşe İrem Yasin, ilacın erken dönem çalışmalarında farklı tümör tiplerinde de değerlendirildiğini ifade etti. Ancak bir molekülün tek bir kanser türünde gösterdiği başarının, aynı mutasyonu taşısa dahi başka bir organ kanserinde birebir aynı sonucu vereceğinin garantisi olmadığını vurgulayan Yasin; tümör mikroçevresi ve direnç mekanizmalarının farklılık gösterebileceğini, bu nedenle akciğer ve kalın bağırsak kanserlerindeki net etkinliği de yürütülen klinik çalışmaların belirleyeceğini kaydetti.
