Türkiye'de neredeyse her gün yeni bir yolsuzluk, rüşvet, iltimas ya da:
Çıkar ilişkisi iddiası duyuyoruz... Ve çoğumuz aynı cümleyi kuruyoruz: "Sistem bozuk..."

Doğru ama eksik...

Zira "sistem" dediğimiz şey kendi başına rüşvet almaz... Torpil yapmaz... İhaleye fesat karıştırmaz... Kamu malını zimmetine geçirmez... Başkasının hakkını yemez...

Bunları insan yapar...

Kötü sistem, kötü insana fırsat verir... Denetimsizlik onu cesaretlendirir...

Cezasızlık, kötülüğün maliyetini düşürür...

Ama hiçbir sistem, insanın vicdanını bütünüyle ortadan kaldıramaz...

★★★

Ve gerçek tehlike bu noktada başlar... Bir toplumda insanlar, yanlış olanı yapmaktan utanmak yerine... Sadece yakalanmaktan korkuyorlarsa... Ahlâkî çürüme başlamış demektir...

Üstelik yolsuzluk sadece milyonluk ihalelerde olmaz...

Tanıdığımız birini sıranın önüne geçirmek de küçük bir yolsuzluktur... Hak etmediğimiz göreve torpille gelmek de...

Vergi kaçırıp bunu kurnazlık saymak da...

Çocuğumuz için ayrıcalık isterken, başkasının çocuğunun hakkını unutmak da...

Bir ülkeyi asıl çürüten cümleler...

Bütün bunları yaptıktan sonra dönüp; siyasetçiden, bürokrattan, iş insanından dürüstlük bekliyoruz...

Oysa toplumun büyütülmüş aynası olan Devlet, başka bir gezegenden gelmedi...

Amman ha!..

Lütfen, kamusal gücü elinde bulunduranlarla, sıradan vatandaşın sorumluluğunu eşitlediğimi düşünmeyin... Tabii ki yetki büyüdükçe sorumluluk da büyür... Ancak...

Siyasetçi ya da bürokrat bunun farkında değilse... Ki olmadıkları görülüyor...

O ülke, insanî gelişmişliğini de ekonomik büyümesini de gerçekleştiremez... Ve bundan sorumlu olan toplum da kendisini temize çıkaramaz...

★★★

Toplumda yozlaşma yukarıdan aşağıya yayılabildiği gibi, aşağıdan yukarıya da meşrulaşabilir...

"Benim adamım yaparsa sorun değil...".

"Ben kazanıyorsam sesimi çıkarmam...".

"Herkes yapıyor...".

İşte bir ülkeyi asıl çürüten bu cümlelerdir...

Sözümün özü canlarım...

Az gelişmiş ülke insanı ve siyasetçisinin en tehlikeli zannı: Demokrasiyi sadece sandıktan ibaret görmesidir...

Oysa gelişmiş demokrasilerde Hukuk sadece mahkeme değildir... Ahlâk da yalnızca başkalarından beklediğimiz bir erdem değildir...

★★★

Bir ülkeyi temizlemek istiyorsak, önce Devletten hesap sormalıyız... Sonra dönüp aynaya bakmalıyız... Çünkü iyi toplum, hiç kötülük yapılmayan toplum değildir...

İyi toplum, kötülüğün normalleşmesine izin vermeyen toplumdur...

Ve bence bugün Türkiye'nin ihtiyacı olan en büyük reform da budur: Yakalanmayacağımızdan emin olduğumuzda bile...

Doğru yapmaktan vazgeçmeyecek bir vicdan reformu...