Dünkü NEFES’te, “Ünlü ressamın tablosundaki gerçek 300 yıl sonra ortaya çıktı” başlığıyla yayımlanan haber ilgimi çekti...
Resim sanatçısı olmadığım için haberi o gözle değil, siyaset bilimcisi gözüyle yorumladım...
***
Bazen bir haber, sanat tarihinden çok, insanlık tarihini anlatır...
Nitekim, Rembrandt’ın yaklaşık dört yüz yıl önce yaptığı bir tabloya sonradan bazı eklemeler yapıldığı anlaşılıp da… Sonradan eklenen boya katmanları kaldırılınca, ortaya gerçek ressamla birlikte…
Gerçeğin üzerini örtme çabasının da çıktığı haberi, bunun en somut örneklerinden biridir…
***
Rembrandt’ın müdahale edilmemiş tablosundaki türbanlı adamın başına sonradan, geleneksel Hollanda şapkası geçirilmiş… Tablodaki çıplak çocuk giydirilmiş, farklılıklar törpülenmiş...
Yani, resim “daha kabul edilebilir(!)”, daha sıradan ve daha güvenli(!) hale getirilmiş...
Oysa sanatın görevi gerçeği makyajlamak değil, olduğu gibi gösterebilmektir…
Gerçeğin görüntüsünü değiştirmek çok daha kolay
Rembrandt’ın yaşadığı dönem; savaşların, göçlerin ve dinî kutuplaşmaların yoğun olduğu bir çağdı…
Buna rağmen büyük Usta, kalabalığın içine farklı inançlardan insanları, mültecileri ve toplumun görmek istemediği yüzleri yerleştirmekten çekinmedi...
Çünkü büyük sanatçılar yalnızca fırçalarıyla değil, vicdanlarıyla da eser üretirler…
Ne ilginçtir ki, yüzyıllar sonra birileri o vicdanın izlerini silmeye çalışmış...
***
İktidarların, ideolojilerin ve önyargıların önce kitapları, sonra heykelleri, sonra da resimleri değiştirmeye kalkışmaları siyaset ve sanat tarihi kadar eskidir…
Çünkü egemenler için gerçeği değiştirmek zor olsa da…
Gerçeğin görüntüsünü değiştirmek çok daha kolaydır…
Hakikatin asıl yüzü...
Bugün de benzer bir mücadele sürüyor...
Artık tuvaller değil; haberler, fotoğraflar, videolar ve hatta toplumsal hafıza yeniden boyanıyor…
İnsanlar çoğu zaman olguyu değil, kendilerine gösterilen algıyı görüyor…
Oysa hakikat, tıpkı bu tabloda olduğu gibi, sabırla kazındığında yeniden ortaya çıkıyor…
***
Bence bu haberin en önemli mesajı; gerçeğin üzeri ne kadar örtülürse örtülsün tamamen kaybolmayacağını hatırlatmak olmalı…
Bir gün mutlaka birileri o katmanları kaldırır ve hakikatin asıl yüzünü yeniden insanlığın önüne koyar…
Sözümün özü canlarım...
Rembrandt’ın tablosu bize sadece sanatı değil, cesareti de anlatıyor…
Zira ve bence en büyük sanat eseri, kalabalığın alkışladığını değil…
Vicdanın doğru bildiğini resmedebilmektir…
Ve insanlık ilerledikçe anlıyoruz ki…
Aslında eskiyen; değiştirilen tablolar değil, gerçeği değiştirmeye çalışan zihniyetlerdir…
Hakikat ise yüzyıllar sonra bile yeniden NEFES alacak bir yol bulur…
