Dün, NEFES’te okudum…
İhtiyaç kredisi faizi %65’i, toplam maliyet %80’leri aşmış, ticari kredi faizleri %54’lere ulaşmış…
İlk bakışta bankalarla kredi kullananların meselesi gibi görünebilir...
Oysa ekonomide sadece paranın fiyatı değil; aynı zamanda, geleceğe ilişkin beklentilerin de belirleyicisi olan faizin yüksekliği, ekonominin bütün damarlarına yayılan bir sonuç üretir…
İnsanların yarına olan güvenini azaltır...
***
Çünkü ekonomiyi sadece para değil, beklentiler de yönetir…
Vatandaş geleceğinden endişe ediyorsa: Otomobilini değiştirmez… Evini yenilemez… Mobilya almaz…
Tatilini erteler… Zorunlu olmayan harcamalarını kısar…
Üstelik...
Kredi kullanarak tüketmek de bu faizlerle neredeyse imkânsız hale gelince, piyasadaki talep giderek daralır… Talep düşünce ilk darbeyi esnaf hisseder…
Dükkâna giren sayıca azalır…
O az sayıda müşteri de daha az harcar...
Esnaf satış yapamayınca stok azaltır…
Üreticiye verdiği siparişi kısar...
Üretici kapasite artırmaktan vazgeçer…
Yeni makine almaz…
Yeni işçi çalıştırmaz…
Yani mesele ihtiyaç kredisiyle başlar, istihdama kadar gider…
***
Daha önemlisi yatırım motivasyonudur…
Bir girişimci ticari krediye yüzde 50’nin üzerinde faiz ödüyorsa, yapacağı yatırımın bundan daha yüksek ve güvenilir bir getiri sağlayacağına inanmak zorundadır…
Böyle dönemlerde birçok yatırımcı doğal olarak şu soruyu sorar:
“Üretmenin riskini almak yerine paramı faize koymak daha mantıklı değil mi?..”.
Ekonomiler açısından en tehlikeli sorulardan biri budur…
Çünkü tasarrufun ödüllendirilmesi başka şeydir…
Üretmenin ve yatırım yapmanın anlamsızlaşması başka…
Sözümün özü canlarım...
Ülkemiz son dönemde zor bir denklemin içinde...
Faiz hızla indirilirse döviz kuru ve enflasyon yeniden sıçrayabilir…
Yüksek tutulduğunda ise yatırım, tüketim ve üretim üzerindeki baskı ağırlaşıyor…
Bu nedenle ekonomi yönetiminin çözmesi gereken mesele sadece:
“Faiz ne zaman inecek?” sorusu değildir…
Asıl mesele, topluma: “Yarın bugünden daha iyi olacak” duygusunu yeniden verebilmektir…
Çünkü ekonominin en kıymetli rezervi Merkez Bankası’nın kasasında değil…
İnsanların geleceğe duyduğu güvendir…
O rezerv tükenirse, faiz indirimi bile tek başına yetmez…
Bu konuda sadece iktidarın değil ana muhalefetin de ne düşündüğünü…
Nasıl bir çözüm önerdiklerini merak ediyorum…
