Y
eni açıklanan Orta Vadeli Programda dolar kuru yazmıyor. Ama hesaplayınca ayna gibi çıkıyor. Yani hükümetin dolar kuru için yıllık ortalama hedefleri belli…
2026 için yaklaşık 46.9 lira, 2027 için 56 lira, 2028 için 63.7 lira, 2029 için 68.8 lira olacak diyor.
Ortalamalardan da çıkarsak yola, 2026 sonu 51 TL civarı, 2027 sonu 60 TL civarı, 2028 sonu 66 TL civarı ve 2029 sonu 71 TL civarı olmalı…
HHH
Dolar yükseliyor ama mesele yükselmesi değil ki… Ne kadar yükselmesine izin verildiği…
Çünkü aynı program enflasyonu 2026’da yüzde 28.4, sonraki yıllarda yüzde 21, yüzde 13.5 ve yüzde 9 öngörüyor…
Kur artışı enflasyonun altında kaldıkça TL reel olarak değerleniyor. Neden? Çünkü enflasyonu kur üzerinden de bastırmaya çalışıyorlar.
HHH
Doları serbest bıraksan ne olacak? Akaryakıttan elektroniğe, makineden ilaca, ithal hammaddeden enerjiye kadar dövizle fiyatlanan ne varsa yukarı gidecek.
Ardından üretici maliyetleri... Ardından etiketler... Ardından enflasyon beklentisi... Yani kurdaki sıçrama, zaten güç bela aşağı çekilmeye çalışılan enflasyonu yeniden yukarı itecek.
***
Ekonomi yönetimi de bunu biliyor. O yüzden kurun hızını faizle, rezervle, sermaye girişleriyle, düzenlemelerle kontrol altında tutmaya çalışıyor.
Bir anlamda enflasyonun kapağının üzerine doları “Ağırlık” diye koyuyor. Güzel de... Peki ağırlığı kaldırınca ne olacak? Asıl soru bu!
***
Enflasyonu gerçekten yüzde 10’lara indirirsen sorun azalır. Fiyatlar yüzde 10 artarken kur da buna yakın gider, makas kapanır. Ama enflasyonu düşüremezsen?
Fiyatlar yüzde 25-30 artacak, dolar yüzde 15-20 artırılacak... Bir yıl... İki yıl... Üç yıl... 2024-2025-2026 yıllarından kalma ağırlıklar da var!
Peki aradaki fark nereye gidecek? Buharlaşmayacak herhalde! İhracatçının maliyetine daha da fazla binecek. Turist için daha da pahalanacak. İthalatı daha cazip hale getirecek.
Sanayicinin rekabet gücünü daha da kemirecek. Cari açığı daha da büyütecek. Sonunda daha fazla dövize ihtiyaç duyacaksın!
***
İşte tehlike burada… Kuru bastırarak enflasyonu düşürmeye çalışırken, ileride kur üzerinde daha büyük bir düzeltme ihtiyacı yaratıyorsan bugünün enflasyonunu yarına mı erteliyorsun? Evet öyle yapıyorsun!
Çünkü bir gün kur yüzde 30-35 değil de çok daha sert biçimde düzeltme yapmak zorunda kalırsa ne olacak? Enflasyon yeniden sıçrayacak.
Merkez Bankası tekrar faiz artıracak. İç talep yeniden ezilecek. Sonra yine kuru tutmaya çalışacağız. Aynı filmi başa saracağız… Hep böyle olmadı mı? Neden hiç ders alınmadı?
***
Kuru tutmak için her daim yüksek reel faiz vermek zorundasın. Yabancı para getirsin diye cazip getiri sunmak zorundasın.
Rezerv biriktirmek zorundasın. Cari açığı finanse etmek zorundasın. Güveni sürekli ayakta tutmak zorundasın. Bunların hepsinin maliyeti var.
Ve bu kadar yanlış hesabın faturası her daim millete kesiliyor da... Yok mu kardeşim bu hesabı yapanlara sağlam bir fatura?
