Ticaretin basit kuralları vardır. Malı verirsin, parasını alırsın. Parayı alamazsan bir daha mal vermezsin. Çok da karmaşık değil...
Zira Türkiye Kömür İşletmeleri’nde (TKİ) ticaret biraz farklı işliyor.
Elektrik üreten Soma Termik Santrali’nin işletmecisi, 19 Nisan 2023’ten itibaren aldığı kömürün parasını ödemeyi durduruyor.
Borç büyüyor... Büyüyor... 3 milyar 273 milyon liraya dayanıyor. Peki TKİ ne yapıyor? Kömür vermeye devam ediyor!
***
Yahu ben mahallede bakkala üç ay borç taksam sokağın başından beni bekler. Burada milyarlar ödenmiyor... Kimsenin umurunda değil!
Kamyonlar yine yola çıkıyor. Arabuluculuk yapılıyor, sonuç çıkmıyor. Borç faizsiz şekilde şişiyor. Sonunda TKİ yasal takibe geçiyor.
İyi de güzel kardeşim... Madem parasını alamıyorsun, yıllarca neden kömür göndermeye devam ediyorsun? Bunu İmamoğlu yapsa ne olurdu, oradan hesapla!
***
Üstelik TKİ dosyasındaki tek acayiplik bu değil… Sayıştay, dar gelirli ailelere dağıtılacak kömürün taşınmasında öyle bir kayıt yakalamış ki “Formula 1” mühendisleri görse “Ağabey büyüksün” der mesleği bırakırdı.
Bir kamyon... Aynı gün içinde... 1.700 kilometrelik yolu beş kez gidip gelmiş görünüyor!
İstanbul’dan Kars’a gidip geliyorsun, sonra aynı gün “Birkaç tur daha atayım” diyorsun. Fizik kuralları şaşkın... Mazot pompası şaşkın... Vergi mükellefi zaten alışmış!
Geçirmenin de bir adabı vardır. Terbiyesizler!
***
İşte burada mesele kömür olmaktan çıkıyor. Mesele devletin kendi parasına sahip çıkıp çıkmadığı...
Özel şirket üç milyarlık borcunu ödemez, mal almaya devam eder... Kamyon ışınlanır, kimse merak etmez... Kimse soruşturmaz. Parayı da şoför almadığına göre…
Zarar büyüyünce, saklanamaz hale gelince adına “Görev zararı” demeyelim diye 2021’de güzel bir isim bulunur; “Görevlendirme gideri.” Klasik AKP algı yönetimi…
***
TKİ’nin 2026’nın ilk yedi aylık görevlendirme gideri 4.4 milyar liraya yaklaştı.
Garip bir ticaret… Kömür madenden çıkıyor. Para Hazineden çıkıyor. Bir tek malı alan borçludan para çıkmıyor!
Bir tarafta yoksul vatandaşa kömür dağıtılıyor. Bu güzel... Zaten sosyal devlet bunu yapar. Diğer tarafta özel şirketin milyarlarca liralık borcu yıllarca büyüyor. O da mı sosyal yardım?
***
Sonra bütçe açık veriyor. Hazine borçlanıyor. Faiz yükseliyor. Yeni vergiler geliyor. Fatura yine vatandaşa duhul ediyor!
Nitekim kömür karası tek başına memleketin yönetim anlayışını anlatmaya yetiyor. İşin fena tarafı bu zarar diğerlerinin yanında çerez parası kadar!
***
Yanına EÜAŞ ve BOTAŞ’ı da koyunca üç enerji KİT’inin sadece yedi aylık faturası 195.9 milyar lirayı buluyor.
Bu zarara daha fazla katlanılamayacağına göre… Sen en iyisi kendini gelecek ayda kallavi bir elektrik zammına hazırla… Yanına da doğalgazı unutma!
