Navier-Stokes skandalı: Yapay zeka ve Türk matematikçi Levent Alpöge karşı karşıya

Yapay zekâ devleri ile akademisyenler arasında patlak veren “İspatı kim yaptı?” krizinde sular durulmuyor. Türk matematikçi Levent Alpöge’nin rakip şirket Anthropic bünyesinde çalışması sebebiyle ortak hazırlanan dev projeden çıkarılmak istendiği iddiası gündeme bomba gibi düştü.

Teknoloji devleri arasındaki yıkıcı rekabet, bu defa matematiğin en karmaşık ve çözümsüz problemlerinden biri üzerinden alevlendi. New York Üniversitesi öğretim üyesi Tristan Buckmaster ile Anthropic araştırmacısı Türk bilim insanı Levent Alpöge’nin yapay zekâ desteğiyle akışkanlar mekaniğinde elde ettiği tarihi başarının ardından, OpenAI cephesinden de benzer bir akademik hamle geldi. Ancak tartışmaların odağında matematiksel formüllerden ziyade, "Bu tarihi keşif kime ait ve makalede kimlerin imzası yer almalı?" sorusu duruyor.

Matematikçi Tristan Buckmaster, kamuoyuna yaptığı açıklamada, Alpöge ile birlikte aylardır geliştirdikleri özgün yönteme dair detayların OpenAI’a sızmasının ardından şirketin hızla aynı paralelde bir çalışma başlattığını ileri sürdü. Buckmaster'a göre OpenAI, kendi yapay zekâ modelinin zorlu Navier-Stokes denklemlerinde sonlu zamanda tekillik oluşumunu kanıtlayan yaklaşık 100 sayfalık bir ispat metni kurguladığını tarafına iletti.

OPENAI’DEN YANIT

Gelişmeler üzerine OpenAI resmi platformlarından soru işaretlerini artıran bir açıklama yayımladı. Şirket, "Her ne kadar düşük bir ihtimal olsa da, ürünlerimizi kullanımları sırasında elde edilen kimliksizleştirilmiş verilerin modellerimizi geliştirmeye katkı sağlamış olma ihtimalini göz ardı edemeyiz" ifadeleriyle açık bir kapı bıraktı.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“Levent Alpöge ve Tristan Buckmaster’ı ortaya koydukları dikkat çekici matematiksel çalışma nedeniyle tebrik ediyoruz. Bizler iki matematikçinin çalışmalarını kamuoyuna açık şekilde yayımlamalarından önce hiçbir şekilde görmedik. Özellikle, bu problemi çözmek amacıyla herhangi bir kullanıcıya ait özel veriye de erişilmedi. Her ne kadar düşük bir ihtimal olsa da, ürünlerimizi kullanımları sırasında elde edilen kimliksizleştirilmiş verilerin modellerimizi geliştirmeye katkı sağlamış olma ihtimalini göz ardı edemeyiz. Bununla birlikte, bizim kanıtlarımız onlarınkinden önemli ölçüde farklı ve kanıtlanan kesin sonuçlar da farklılık gösteriyor.”

Bilinçli sınırları zorlayan Navier-Stokes problemi, matematiğin çözülemeyen 7 Milenyum Probleminden biri sayılıyor ve doğru yanıtı bulana 1 milyon dolarlık dev bir ödül vaat ediyor.

KRİZİN ODAĞINDAKİ İSİM: LEVENT ALPÖGE

Matematik dünyasını sarsan açıklamada en radikal iddia ise Türk bilim insanı Alpöge’nin makalenin ortak yazarlığından silinmek istenmesi oldu.

Buckmaster, OpenAI temsilcisi Sébastien Bubeck ile gerçekleştirdiği müzakerelerde kendisine iki dayatmacı opsiyon sunulduğunu belirtti. Tekliflerden ilkinde Buckmaster ve Alpöge’nin kendi makalelerini basmasının ardından OpenAI’ın kendi sonucunu duyurması; diğerinde ise Buckmaster’ın Alpöge'siz, tek başına Navier-Stokes sonucu üzerine yeni bir yayın hazırlaması öngörülüyordu.

Buckmaster, Bubeck’in Alpöge’nin Anthropic bünyesinde görev yapması gerekçesiyle ismi çalışmadan çıkarmasını iki kez talep ettiğini vurguladı. Açıklamaya göre Bubeck, Alpöge’nin rakip yapay zekâ firmasında bulunmasının süreci kilitlediğini ve "zorlaştırdığını" savundu.

“OPENAI VERİLERİMİZİ KENDİ MODELİNDE Mİ KULLANDI?”

Buckmaster’ın gündeme taşıdığı bir diğer kritik husus ise OpenAI’ın kendi Codex platformu üzerinden yürütülen gizli akademik oturumlarla ilgili.

İki araştırmacının aylarca OpenAI’ın Codex altyapısında çalışma taslaklarını ve teknik notlarını barındırdığı ifade ediliyor. Buckmaster, OpenAI yönetimine bu özel oturum verilerinin iç modellere açık olup olmadığını sorduğunu ancak verilerin model eğitiminde kullanılıp kullanılmadığı konusunda açık ve net bir cevap alamadığını dile getirdi.

OPENAI İDDİALARI KESİN BİR DİLLE REDDETTİ

Tarafına yöneltilen ağır suçlamalar karşısında OpenAI araştırmacısı Sébastien Bubeck sessizliğini bozdu.

Bubeck, sosyal medya kanallarından paylaştığı metinde kendisine yöneltilen ithamları “yanlış ve kışkırtıcı” olarak tanımladı; gerçekleştirilen tüm görüşmelerin tamamen akademik etik ve standartlara uygun yürütüldüğünü iddia etti.

NAVİER-STOKES DENKLEMİ NEDİR?

Başrollerinde Kaptan Amerika rolüyle tanınan Chris Evans ve üstün yetenekli çocuk rolünde Mckenna Grace (Mary Adler) yer aldığı ‘Deha’ filmine konu olan Navier-Stokes denklemleri, Clay Matematik Enstitüsü tarafından çözülmeyi bekleyen 7 "Milenyum Ödülü Probleminden" biridir ve çözümü bulan kişiye 1 milyon dolar ödül verilmektedir.

LEVENT ALPÖGE KİMDİR?

Türk-Amerika kökenli Levent Alpöge, Harvard'da matematik lisansı yaptıktan sonra Princeton Üniversitesi'nde matematik doktorasını tamamlayan matematikçi. Doktora danışmanı Fields Madalyalı matematikçi Manjul Bhargava'ydı. Alpöge özellikle sayı teorisi ve ilgili matematiksel alanlardaki çalışmalarıyla tanınıyor.

Alpöge, 2015'te ABD'deki önemli matematik ödüllerinden Morgan Prize'ı kazandı. Harvard'da Junior Fellow olarak görev yapan matematikçi, daha sonra Anthropic'te çalışmaya başladı.

Alpöge son dönemde yapay zekâ destekli matematik çalışmalarıyla da dikkat çekiyor. Özellikle Anthropic'in yapay zekâ modellerini kullanarak uzun süredir açık olan matematiksel problemlere ilişkin yeni sonuçlar elde etmesi, yapay zekânın matematik araştırmalarındaki rolüne ilişkin tartışmaları büyüttü.