ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Washington’da düzenlenen uluslararası toplantıda kritik mineraller için yeni bir ticaret mimarisi planını duyurdu. Vance, ABD’nin yerli üreticilerini korumak amacıyla müttefik ülkelerle birlikte tercihli bir ticaret bölgesi oluşturmayı hedeflediklerini söyledi.
Plan kapsamında üretimin her aşamasında kritik mineraller için referans fiyatlar belirlenecek. Bu fiyatlar, tercihli ticaret bölgesine üye ülkeler için bir taban fiyat işlevi görecek ve ayarlanabilir tarifelerle korunacak.
Vance, “Ucuz kritik minerallerin piyasalarımıza akın ederek yerli üreticilerimizi zayıflatması sorununu ortadan kaldırmak istiyoruz” ifadelerini kullandı.
ÇİN’E KARŞI TEDARİK GÜVENLİĞİ HAMLESİ
ABD yönetimi, Çin’in yarı iletkenler, elektrikli araçlar ve gelişmiş silah sistemleri için hayati öneme sahip minerallerin işlenmesinde sahip olduğu güçlü konumu jeoekonomik bir araç olarak kullandığını savunuyor.
Başkan Donald Trump yönetimi, geçen yıl Çin’in nadir toprak elementleri ihracatını kısıtlamasının ardından kritik mineral tedarikini güvence altına alma çabalarını hızlandırdı.
Trump pazartesi günü “Project Vault” adı verilen ABD stratejik kritik mineraller stok programını başlattı. Proje, ABD İhracat-İthalat Bankası’ndan sağlanan 10 milyar dolarlık başlangıç finansmanı ve 2 milyar dolarlık özel sektör katkısıyla destekleniyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Washington’daki görüşmelere Hindistan, Japonya, Güney Kore, Almanya, Avustralya ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin de aralarında bulunduğu 55 ülkenin katıldığını açıkladı. Rubio, kritik minerallerin “aşırı derecede tek bir ülkenin elinde yoğunlaştığını” belirterek bunun jeopolitik bir kaldıraç haline geldiğini söyledi.
ÇOK TARAFLI ANLAŞMALAR YOLDA
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Meksika ile ikili, Avrupa Birliği ve Japonya ile üçlü bir plan üzerinde çalışıldığını duyurdu. Amaç, kritik mineral tedarik zincirlerini güçlendirmek ve daha geniş kapsamlı bir müttefik anlaşmasının zeminini hazırlamak.
Planlar; fiyat destekleri, piyasa standartları, sübvansiyonlar ve garantili alım mekanizmaları gibi araçların değerlendirilmesini içeriyor. ABD, AB ve Japonya ayrıca G7 ve Minerals Security Partnership çerçevesinde de iş birliğini artırmayı planlıyor.
MADEN ŞİRKETLERİNİN HİSSELERİ GERİLEDİ
Ticaret bloğu planının ardından New York’ta işlem gören maden şirketlerinin hisselerinde sert düşüş görüldü. MP Materials, Critical Metals, NioCorp Developments ve USA Rare Earth hisseleri yüzde 11 ile 15 arasında değer kaybetti.
Washington, asgari fiyat garantileri yoluyla özel sektör yatırımlarını teşvik ederek Çin’in düşük fiyatlı arzı karşısında rekabet etmekte zorlanan madencilik ve işleme projelerini desteklemeyi amaçlıyor. Yetkililer, bireysel yerli projelere taban fiyat garantisi verilmesi yaklaşımından uzaklaşıldığını ve daha küresel bir çözüm arandığını belirtti.
Yeni yaklaşımın, elektrikli araçlar, yarı iletkenler ve savunma sistemleri için kritik öneme sahip minerallerin küresel tedarik zincirlerini yeniden şekillendirmesi, kısa vadede maliyetleri artırması ve Pekin ile ticari gerilimi yükseltmesi bekleniyor.
Çin’in Washington Büyükelçiliği ise Reuters’a yaptığı açıklamada, Çin’in küresel kritik mineral tedarik zincirlerinin güvenli ve istikrarlı kalmasına uzun süredir yapıcı katkı sağladığını ve bu yönde çaba göstermeye devam etmeye hazır olduğunu bildirdi.
