ABD yönetimi, artan enerji fiyatlarını kontrol altına almak amacıyla petrol, doğal gaz ve diğer emtiaların ülke içindeki taşınmasına yönelik önemli bir adım attı. Beyaz Saray, Jones Act kapsamında uygulanan bazı kısıtlamaları geçici olarak kaldırdı.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, kararın 60 gün süreyle geçerli olacağını duyurdu. Bu kapsamda yabancı bayraklı gemilerin ABD limanları arasında enerji ürünleri taşımasına izin verilecek.
Leavitt, “Bu adım, petrol, doğal gaz, gübre ve kömür gibi kritik kaynakların ABD limanlarına 60 gün boyunca serbestçe ulaşmasını sağlayacak” ifadelerini kullandı.
ENERJİ ARZINDAKİ DARBOĞAZA KARŞI ADIM
Karar, İran ile yaşanan çatışmaların ardından küresel enerji piyasalarında yaşanan arz daralmasına karşı alınan önlemlerden biri olarak öne çıkıyor. Özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar, petrol fiyatlarında sert yükselişe neden olurken ABD’de benzin fiyatlarını da yukarı çekti.
ABD yönetimi son haftalarda, enerji arzındaki sıkışıklığı hafifletmek için farklı seçenekleri değerlendiriyordu. Jones Act’in geçici olarak askıya alınması da bu kapsamda gündeme gelen adımlar arasında yer aldı.
JONES ACT NEDİR VE ETKİSİ NE OLUR?
Jones Act, ABD limanları arasında taşınan yüklerin yalnızca ABD bayraklı gemilerle yapılmasını zorunlu kılıyor. Bu düzenleme, yerli deniz taşımacılığını korumayı amaçlarken kriz dönemlerinde lojistik esnekliği sınırlayabiliyor.
Enerji uzmanlarına göre, söz konusu kısıtlamanın geçici olarak kaldırılması kısa vadede enerji ürünlerinin ülke içinde daha hızlı ve geniş ölçekte dağıtılmasını sağlayabilir. Bu da fiyatlar üzerinde sınırlı da olsa aşağı yönlü bir etki yaratabilir.
Ancak uzmanlar, Orta Doğu’daki arz kaybının tamamen telafi edilmesinin zor olduğuna dikkat çekiyor. ABD’nin tek başına alabileceği önlemlerin, Hürmüz Boğazı’nın tam anlamıyla yeniden açılması dışında küresel arz açığını kapatmaya yetmeyeceği belirtiliyor.
VENEZUELA PETROLÜNE YÖNELİK YAPTIRIMLAR DA ESNEDİ
ABD Hazine Bakanlığı, ABD'li şirketlere Venezuela'nın devlet petrol şirketi Petróleos de Venezuela S.A. (PdVSA) ve bağlı kuruluşlarıyla belirli işlemler yapma izni veren yeni bir genel lisans yayımladı.
Bakanlığın X hesabından yapılan açıklamada, ABD'nin, Başkan Donald Trump liderliğinde, Venezuela'nın enerji sektörünü yeniden faaliyete geçirmek ve eski haline getirmek için Venezuela hükümetiyle işbirliği içinde çalıştığı belirtildi.
Açıklamada, ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisinin (OFAC) ABD merkezli kuruluşların PdVSA ve bağlı şirketleriyle birçok türde ticari işlem yapmasına geniş kapsamlı izin veren bir genel lisans yayımladığı bildirildi.
Söz konusu lisansın hem ABD'ye hem de Venezuela'ya fayda sağlayacağına işaret edilen açıklamada, mevcut petrol arzını artırarak küresel enerji piyasasını da destekleyeceği vurgulandı.
Açıklamada, lisansın ayrıca Venezuela'nın enerji sektörüne yeni yatırımların teşvik edilmesine yardımcı olacağı da kaydedildi.
OFAC tarafından yayımlanan genel lisansa göre, belirli şartlara uyulması kaydıyla 29 Ocak 2025'ten önce ABD'de kurulmuş şirketlerin PdVSA ve PdVSA'nın en az yüzde 50 hissesine sahip olduğu bağlı ortaklıkları ile işlem yapmasına izin verildi.
İşlemlerin ABD yasalarına tabi olması ve uyuşmazlıkların ABD mahkemelerinde çözülmesi şartı getirilirken, yerel vergiler dışındaki ödemelerin ABD Hazine Bakanlığı tarafından belirlenen özel fon hesaplarına yatırılması ve petrol sevkiyatlarının düzenli olarak raporlanması şartı konuldu.
Öte yandan, Rusya, İran, Kuzey Kore veya Küba merkezli kişi ve kurumlarla yapılan işlemlerin yanı sıra Çin merkezli kişi veya kurumların kontrolündeki yapılarla yürütülen faaliyetlere izin verilmeyeceği kaydedildi.
