ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES
Akaryakıt fiyatları katlanarak artıyor. ABD/İsrail’in İran’a saldırı başlattığı 28 Şubat’ta 58.28 lira olan benzinin litresi bugüne kadar 3.13 lira zamlanarak 61.41 liraya yükseldi. Motorin ise aynı sürede 60.33 liradan 65.89 liraya fırladı. Bu dönemde akaryakıt tabelası 11 kez değişti. Yılbaşından bu yana benzin fiyatı yüzde 16, motorin ise yüzde 21 zamlandı. Yıl başında 50 litrelik bir depo
2 bin 652 liraya dolarken, şu anda 418 liralık zamla 3 bin 70 liraya dolabiliyor. 16 Mart 2025’te İstanbul Avrupa yakasında benzinin litre fiyatı 45.24 lirayken, son bir yılda depoyu fullemenin maliyeti 808 lira arttı. Geçen yıl martta bir litre motorinin fiyatı ise 45.41 lirayken aradan geçen sürede litreye 20.48 lira zam geldi.
72 LİTRE BENZİN UÇTU
Eşel Mobil sistemi, son düzenlemede yüzde 75’lik bir limit aralığıyla devreye alınmıştı. Sistemdeki ÖTV limiti kısa sürede tükenirken, bundan sonra gelecek zamların direkt pompaya yansıması bekleniyor. Tarladan toplanan ürünün kamyonlarla şehirlere, oradan market raflarına taşınması tamamen akaryakıta bağlıyken, nakliye maliyetindeki her artış, meyve, sebze, et ve süt ürünleri gibi temel ihtiyaçlara anında zam olarak yansıyor. Bu durum enflasyon oranlarını da tekrar yukarıya çekiyor.
Akaryakıta gelen zamlar nedeniyle ücretlerde de ciddi erime var. 2026 yılbaşında 28 bin 75 lira olan asgari ücretle 529 litre benzin, 516 litre motorin alabiliyorken, aradan geçen 2 ayı aşkın sürede 72 litre benzini uçtu ve asgari ücretle sadece 457 litre benzin alabiliyor. Bu sürede asgari ücretin motorin kaybı ise 90 litreyi buldu. Şu anda asgari ücretle ancak 426 litre benzin alınabiliyor. Emekli 2025 Ramazan Bayramında 4 bin liralık bayram ikramiyesiyle 88 litre benzin alabiliyorken bu bayrama kadar zam gelmezse sadece 65 litre benzin alabilecek. Bir yılda ikramiye ile alınacak motorin de 88 litreden 60 litreye gerilemiş olacak.
Enflasyonu 2.2 puan artırabilir
Akaryakıt ve petrol ürünlerindeki her artış enflasyonu da yukarıya taşıyor. Ekonomistlere göre, petrol fiyatındaki yüzde 10’luk artışı tüketici enflasyonuna yansıması 1-1.5 puan düzeyinde olacak. Benzin, motorin ve LPG’de maktu ÖTV yani eşel mobil kalkanının da tamponlarının bir sınırı var. Petrol fiyatı 100 dolar seviyelerine geldiğinde maktu vergiler sıfırlanacağından koruma kalkanı da tükenecek. Ekonomistlerin yaptığı tahminlere göre Brent petrol 90 dolar civarında kalırsa eşel mobil olmasaydı bu durum enflasyonu 4-4.4 puan yukarı çıkaracaktı, eşel mobil sayesinde ise 1.6-2.2 puan yukarı çekecek.
İğneden ipliğe fiyat artışı olacak
CHP Genel Başkan Yardımcısı Deniz Yavuzyılmaz, motorinde yeni zamların gündemde olduğunu belirterek, eşel mobil sisteminin devre dışı kalma riski olduğunu söyledi. Akaryakıtta KDV’nin düşürülmesi ve bazı vergi düzenlemeleri yapılması gerektiğeini dile getiren Yavuzyılmaz, “Motorine gelen her zam iğneden ipliğe tüm sektörlerde zincirleme zam demektir” ifadelerini kullandı.
