Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün, siyasi tarihin dönüm noktalarından biri olan 15 Kasım 1930 tarihli Meclis oturumunu Cumhurbaşkanlığı locasından takip ettiği ana ait arşiv fotoğrafı yeniden gündeme geldi.
Dönemin gazete arşivleri ve TBMM Zabıt Ceridesi kayıtlarıyla örtüşen bu karede, Genel Kurul salonunda tarihi tartışmalar yaşanırken Atatürk'ün üst locadan oturumu yakından izlediği görülüyor. Fotoğrafın alt kısmında ise kürsüdeki konuşmaları takip eden milletvekilleri yer alıyor.

O TARİHLERDE TÜRKİYE'DE NELER YAŞANIYORDU?
Fotoğrafın çekildiği 1930 yılı sonbaharı, genç Cumhuriyet'in hem ekonomik hem de siyasi açıdan kritik süreçlerden geçtiği bir dönemdi. 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın etkilerinin Türkiye'de hissedilmeye başlandığı bu süreçte, hükümetin ekonomi politikalarını denetlemek ve çok partili demokratik hayata geçişi sağlamak amacıyla Atatürk'ün teşvikiyle 12 Ağustos 1930'da Ali Fethi Okyar liderliğinde Serbest Cumhuriyet Fırkası (SCF) kuruldu.
Kısa sürede büyük bir siyasi hareketlilik yaratan SCF, kuruluşundan yalnızca iki ay sonra Ekim 1930'da yapılan belediye seçimlerine katıldı. Seçim sürecinde ülke genelinde sert siyasi tartışmalar, mitingler ve yer yer gerginlikler yaşandı. Seçimlerin ardından SCF cephesinden sandık güvenliği ve idari müdahalelere yönelik yoğun itirazlar yükseldi.

MECLİS KÜRSÜSÜNDE NELER KONUŞULDU?
Seçim tartışmalarının ardından SCF Genel Başkanı Ali Fethi Okyar, belediye seçimlerinde usulsüzlükler yapıldığı ve vatandaşların oy kullanma hakkının engellendiği iddiasıyla Dahiliye Vekili (İçişleri Bakanı) Şükrü Kaya hakkında gensoru önergesi verdi.
Atatürk'ün fotoğraf karesine yansıyan locasından takip ettiği 15 Kasım 1930 Cumartesi günkü oturum, bu önergenin görüşülmesi için toplandı.
Atatürk Ansiklopedisi ve TBMM resmi tutanaklarına göre saat 14.00'te başlayan ve gece yarısını aşarak geç saatlere kadar devam eden oturumda öne çıkan başlıklar:
Ali Fethi Okyar'ın İddiaları
Kürsüye çıkanAli Fethi Okyar, seçim sürecinde valilerin, kaymakamların ve kolluk kuvvetlerinin iktidar partisi (Cumhuriyet Halk Fırkası) lehine taraf tuttuğunu savundu. Seçmen listelerinde usulsüzlük yapıldığını, bazı bölgelerde muhalefet seçmenlerinin sandık başına gitmesinin zorlaştırıldığını ileri sürerek İçişleri Bakanı'nı görevini kötüye kullanmakla suçladı.
Şükrü Kaya'nın Yanıtı
İçişleri Bakanı Şükrü Kaya, Okyar'ın suçlamalarına karşı çıktı. Konuşmasında seçim tartışmalarının yanı sıra Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kuruluşundan itibaren yaşanan siyasi olayları gündeme getirdi. SCF'nin bazı yöneticilerini ve taraftarlarını eleştirerek yaşanan olaylardan muhalefeti sorumlu tuttu.
İsmet İnönü'nün Tutumu
Başbakan İsmet İnönü, İçişleri Bakanı Şükrü Kaya'nın tutumunu destekledi. Meclisteki tartışmalar, iktidar ile muhalefet arasındaki siyasi gerilimin derinleştiğini ortaya koydu. Seçimlerdeki usulsüzlük iddiaları ve bu iddialara verilen yanıtlar, Serbest Cumhuriyet Fırkası ile Cumhuriyet Halk Fırkası arasındaki anlaşmazlığın önemli bir parçası haline geldi.

FOTOĞRAFTAKİ OTURUMUN ARDINDAN YAŞANANLAR
Atatürk'ün locasından sonuna kadar takip ettiği hararetli görüşmelerin ardından yapılan oylamada, Cumhuriyet Halk Fırkası Hükümeti güvenoyu aldı. Oturumda ortaya çıkan sert kutuplaşma ve muhalefet hareketinin rejime karşı odakların sığınağı haline gelmeye başlaması üzerine Ali Fethi Okyar, bu tarihi fotoğraftan iki gün sonra, 17 Kasım 1930 tarihinde partisini feshettiğini TBMM Başkanlığına bildirdi.
Pes be arkadaş! Uçak motorunu tıra koyup Atatürk Havalimanından kaçırmak istediler. Gümrükçüler yakaladıGündem