Ayasofya Camii’de yapılan restorasyon çalışmaları kapsamında yapının altındaki tüneller ilk kez görüntülenmişti. Yapılan temizlik, kazı, belgeleme ve güçlendirme çalışmalarında önemli bir aşama kaydedilirken Ayasofya Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ahmet Güleç, Ayasofya’nın altındaki büyük keşfi açıkladı.

Yapılan restorasyon çalışmalarında, 420 metre uzunluğundaki tünel hattı temizlenirken yer altındaki tarihi su altyapısının ve farklı dönemlere ait yapı kalıntılarının ortaya çıkarılmasına yönelik incelemeler devam ediyor.

Prof. Dr. Ahmet Güleç, restorasyon sürecine ilişkin gazetecilere yaptığı açıklamada yapının kuzeydoğu köşesinde bulunan hipoje (mezar yapısı) ile çevresindeki alanlarda yaklaşık iki yıl önce başlatılan temizlik çalışmalarının etaplar halinde devam ettiğini duyurdu.

“ŞU ANA KADAR 6 MEKAN VE 9 TÜNEL TESPİT EDİLDİ”
Güleç, açıklamasında üst örtüsünün yıkık olması sebebiyle zamanla toprakla dolan mekanlarda yapılan çalışmalarla dolgu toprağın tahliye edildiğini ve kapalı alanların ortaya çıkarıldığını ifade edere şu ana kadar 6 mekan ve 9 tünelin tespit edildiğin açıkladı.
Bazı mekan ve tünellerin Roma dönemine ait olabileceğini, farklı dönemlerde de çeşitli müdahalelerle kullanılmaya devam edildiğini düşündüklerini aktaran Güleç, bu konuya ilişkin çalışmaların devam ettiğini bildirdi.

TÜNELLERİN İÇİNDEN ÇIKAN ÇIKANLAR SIRA SIRA DİZİLDİ
Ayasofya’da devam eden restorasyon çalışmalarında, önemli keşifler yapıldı. Tünellerde yapılan kazılarda, binlerce yıldır saklanan çeşitli objeler de bulundu. Bulunan objeler arasında; testiler, seramik işlemeli kase ve tabaklar, çömlekler, bardaklar ve figürler bulunduğu görüldü.

“GÜNEYE DOĞRU OLA TÜNEL YEREBATAN SARNICI’NA GİDİYOR”
Güleç, sözlerinin devamında "Buradan birtakım örnekler aldık ve analizlerini yapıyoruz. Bu analizlere bağlı olarak da mekan hakkında birtakım bilgiler edineceğiz. Şu anda sadece buranın Roma dönemindeki atriumun altyapılarından biri olduğunu söyleyebiliyoruz" ifadelerini kullandı.

Ayasofya'da en uzun tüneldeki çalışmaların 200 metreyi aştığına dikkat çeken Güleç, eski Roma Caddesi'nin Küçük Ayasofya'dan Sarayburnu'na kadar uzandığına ilişkin tarihi kaynaklarda haritalar bulunduğunu fakat söz konusu güzergahın henüz kesin olarak doğrulanamadığını belirtti.

Çalışmalar sırasında Yerebatan Sarnıcı yönüne ilerleyen tünel hattına ulaştıklarını kaydeden Güleç, kuzey yönünde ilerledikten sonra batıya dönen başka bir tünelin de belirlendiğine işaret etti.
Güleç, açıklamasında "Burada ilk açtığımız tünel, Ayasofya'ya yakın olan tünel. Güneye doğru olan tünelimiz doğrudan Yerebatan Sarnıcı'na gidiyor. Bütün bunları, içinde senelerin biriktirdiği çamurları boşalttıktan sonra takip ettik. Orada yaklaşık yüzde üç eğimle giden bir tünelimiz var ve hala Ayasofya'nın altından gelen suyumuz var” diyerek “Muhtemelen Yerebatan Sarnıcı'na akan buradan çıkan bir kaynak ya da başka yerden gelen mesela Bozdoğan Kemeri su dağıtım şebekesinden gelen bir su olabilir ama kaynak olma ihtimali de söz konusu." ifadelerine yer verdi.

TÜNELLER ZİYARETÇİLERE AÇILACAK MI?
Güleç, restorasyon çalışmaları sırasında yer altındaki alanlardan yaklaşık bin metreküp dolgu malzemesi çıkarıldığını ve bunun yoğunluk hesabıyla yaklaşık 3 bin tona karşılık geldiğini aktararak çıkarılan malzemenin yıllar içinde biriken çamur, toprak ve geçmiş dönemlerde bahçede gerçekleştirilen düzenlemeler sırasında ortaya çıkan molozlardan oluştuğunu ifade etti.
Ayasofya Bilim Kurulu Üyesi, bu tünellerin ziyaretçilere açılmasına ilişkin ise "Buranın ziyaretçiye açılması için yapılması gereken daha pek çok çalışma var. Henüz o konuda tam kesin bir karar alınmış değil. Bakanımız da bizler de çok istiyoruz ama burada gezdireceğimiz ziyaretçilerin sağlık, güvenlik konusu vesaire gibi birtakım bilgiler ve eylemler gerekli. Ama bu konuda gerçekten ciddi anlamda çalışmalar yapıyoruz, tartışmalarımız oluyor" sözlerini sarf etti.

GEÇTİĞİMİZ GÜN BAKAN ERSOY ZİYARET ETMİŞTİ
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, geçtiğimiz gün Ayasofya’da devam eden restorasyon çalışmalarının yer altı ayağını incelemiş ve tarihi tünellere girmişti.
Ersoy, Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Fırat Diker’den yürütülen kazı, temizlik, belgeleme ve güçlendirme çalışmaları hakkında bilgi alarak tarihi su altyapısından yer altı mezar yapısına, tespit edilen yeni mekanlardan yüzlerce metre uzunluğundaki tünellere kadar çalışmaların ulaştığı son durumu kamuoyuyla paylaşmıştı.

Bakan Ersoy, yaptığı açıklamada “31 Aralık 2024’te Ayasofya Camii’nin yer altı bölümlerine ait birinci etap etüt çalışmalarına, 2 Aralık 2025’te ise ikinci etap uygulamalarına başladık. Bu kapsamda Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölümlerinde temizlik çalışmaları gerçekleştirdik ve alandan toplamda 3 bin tona yakın dolgu malzemesi çıkardık. Temizlik çalışmalarında önemli bir mesafe katettik; kalan bölümlerde çalışmalarımızı sürdürüyoruz.” ifadelerine yer vermişti.
“31 Aralık 2024’te Ayasofya Camii’nin yer altı bölümlerine ait birinci etap etüt çalışmalarına, 2 Aralık 2025’te ise ikinci etap uygulamalarına başladık” diyen Ersoy, “Bu kapsamda Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölümlerinde temizlik çalışmaları gerçekleştirdik ve alandan toplamda 3 bin tona yakın dolgu malzemesi çıkardık. Temizlik çalışmalarında önemli bir mesafe katettik; kalan bölümlerde çalışmalarımızı sürdürüyoruz.” sözlerini sarf etmişti.





Ayasofya’nın altındaki uzun dehlizler ilk kez görüntülendi. Tünellerde saklananları raflara dizdilerKültür - Sanat