Bakan Şimşek: Gönüllü iade olursa sorun yok

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Bloomberg HT Genel Yayın Yönetmeni Açıl Sezen'in sorularını yanıtlıyor. Bakan Şimşek'in açıklamalarından öne çıkanlar;

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, katıldığı canlı yayında fon piyasasındaki tasfiye süreci, yatırımcılara yapılacak ödemeler, piyasa manipülasyonlarına yönelik düzenlemeler ve Türkiye ekonomisindeki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Bakan Şimşek’in açıklamalarından öne çıkan başlıklar:

FON TASFİYESİNDE 1 MİLYON TL’YE KADAR ARA ÖDEME YAPILACAK

Fon piyasasındaki tasfiye süreci hızlı gidiyor. Burada temel ilkeler belirlemiştik, bunun başında etkinlik ve adalet var. Kamu kaynağı kullanılmayacağı çok açık ifade edildi. Burada bir ara ödeme süreci belirlendi. Nihai tasfiye biraz zaman alacak. Küçükleri ve para piyasasını önceliklendireceğiz. Ara ödeme için TBMM’de bir kanun teklifi görüşülüyor. Kanun geçtikten sonra 1 milyon TL’ye kadar ödemeler hızlı bir şekilde yapılacak. Bu hafta kanun geçer mi bilmiyorum ama SPK, MKK ve diğer ilgili kurumlar hazırlıklarını tamamladı.

Tasfiyeyi Ziraat Bankası ve İş Bankası yapacak. Olağan ve olağanüstü tasfiye süreci var. Toplamda 131 fon ve 7 şirket tasfiye sürecine alındı. 66’sı tamamen tasfiye edildi ve olağan tasfiyeye tabi tutuldu.

45 BİN 747 HESABA 40,8 MİLYAR TL ÖDEME YAPILDI

Kamu kaynağı kesinlikle kullanılmayacak denilmişti, bu aynı şekilde devam edecek. 45 bin 747 hesaba 40,8 milyar TL ödeme yapıldı. 3 fonun normal tasfiyesi tamamlandı.

Fonların değerleri şişirildiği için yatırımcılar 17 Eylül’deki değere göre yüzde 42 daha düşük ödeme aldılar. Para piyasasındakiler ise 17 Eylül’deki fiyattan ödemelerini aldılar. Hisse senedi yoğun fonlardaki yatırımcılar yüzde 58’ini geri alabildi ama para piyasası fonlarında yatırım yapmış olanlar 17 Eylül’deki rakamın yüzde 1’den fazla getirisiyle aldılar.

HEDEF PORTFÖY YATIRIM ŞİRKETİ DE TASFİYE SÜRECİNE ALINDI

SPK, Hedef Portföy Yatırım şirketini de normal tasfiye sürecine tabi etti. Yöneticiler varlıkları getirip teslim ettiler. Bununla birlikte 4 şirketin tasfiyesi tamamlanmış olacak.

Tera, Pusula ve Atlas olağanüstü tasfiye sürecine tabi olacaklar. Görüşmeler sürüyor. Atlas’ın sahipleriyle görüşmeler sürüyor, fondan dışarı çıkarılan kaynağın geri getirilmesi konusunda irade ortaya koydular. Bu aşamada benim bir yorum yapmam doğru olmaz. SPK bir karar alırsa biz de gerekli bilgilendirmeleri yaparız.

'GÖNÜLÜ İADE OLMAZSA ADALET BAKANLIĞI SÜREÇLERİ İŞLETECEK'

Piyasa bozucu faaliyetlerden kazanım sağlayanların tümü tespit edildi. TMSF, Adalet Bakanlığı ve MKK, hepsi birlikte çalışıyor. 131 fon için 131 hesap açıldı. Gönüllü iade süreci devam ediyor. Bir miktar ödeme yapıldı. Buradan nemalanan birkaç yüz şirket ve kişi var.

10 milyon TL ve üzeri kâr sağlayanlar için süreç başlatıldı, gönüllü iade hesabına ödeme yapılması istenecek. Bunların manipülasyona iştirak etme durumları var. Davete icabet etmezlerse hukuki süreç devam edecek. Buralardan elde edilen kaynaklarla yatırımcılar paralarını alabilecekler. 5. şirketin de olağan tasfiyeye girme durumu var. Yani geriye 2 şirket kalıyor. Fonlarda kalan haklar saklı ve üzerlerine gideceğiz.

Birlikte hareket edenlerin mal varlıklarına başvurulacak. Hepsi tespit edildi ve savcılara iletildi.

PİYASA MANİPÜLASYONLARINA KARŞI YAPTIRIMLAR ARTIRILACAK

2001 bankacılık kriziyle güçlü dersler çıkarıldı ve 2008 krizinde dünyada 1.400 banka batarken bizim bankalarımızın ilave sermaye ihtiyacı dahi olmadı. Kalıcı yasa tasarısının taslağını oluşturmuştuk ama tasfiyeyi tamamladıktan sonra sakin kafayla düzenlemeyi şekillendirelim istedik.

Piyasa bozucu faaliyetler, koordineli hareketler, içeriden öğrenenlerin alışverişleri için yaptırımlar artırılacak, gözetim ve denetim artırılacak. Piyasa bozucu faaliyetlere çok güçlü tedbir ve yaptırımlar gelecek, kurumların kapasiteleri yeniden tasarlanıp güçlendirilecek. Gerekirse birkaç yüz vergi müfettişimizi bu kurullarda görevlendireceğiz, buralarda görevli olanların ücretlerinde de düzenleme yapacağız.

Şeffaflığı artıran ve bu tür manipülasyonların yapılmasının önünü kapatan birçok düzenleme fon rehberiyle yapıldı, düzenlemeyi bu yıl TBMM’ye iletiriz ve kabul edilir diye umut ediyoruz.

Fon rehberi ertelenmeyecek, herkes hesabını kitabını öyle yapsın. Hazırlıklar yapıldıktan sonra sektörle tabii ki istişare yapılacak.

Koordineli işlemler konusunda sürekli yaptırım ve güvenli süreç, ikincisi açıklanan fiilî dolaşım oranlarının bağımsız kurumca doğrulanması, önemsediğimiz iki konu. Manipülasyonun çoğu fiilî dolaşımda gerçekleşiyor.

Muhtemelen gelecek ay kapsamlı bir düzenleme için istişareler yapılacak ve TBMM’ye sunulacak. Bu türden bir fon meselesinin yaşanmaması için ne gerekiyorsa yapılacak, tamahkârlara ve sahtekârlara bırakılmayacak kadar önemli bir alan. Yaptırımlara ve denetimlere ek olarak bulaşıcılığın da nasıl önleneceği konusunda çalışacağız.

BANKACILIK SEKTÖRÜNE BULAŞMA RİSKİ YOK DENECEK KADAR AZ

Sistemik risk olmadığını, doğrudan etkilerin sınırlı, dolaylı etkilerin bir süre daha yaşanabileceğini başından itibaren söyledik. Bankacılığa bulaşma riski yok denecek kadar az, bankaların fonlardaki risk altındaki tutarı 1,3 milyar TL ve bu da 10 binde 2’ye denk geliyor. Geçen hafta cuma günü itibarıyla fonlardan çıkış durdu. Fonlardan 644 milyar TL çıktı, 287 milyar TL’si yabancı çıkışları, çıkan para mevduata geçti. Bankalar dâhil özel sektör tahvil piyasası büyüklüğü 1 trilyon TL.

Manipülasyona dâhil olmayanlarla ilgili Kredi Garanti Fonu kapsamında sektör bir süreç yürütürse buna olumlu bakarız ama biz Bakanlık olarak taraf olmayacağız, kamu kaynağı kullandırmayacağız.

MSCI AÇIKLAMASI VE KÜRESEL PİYASALAR

MSCI’ın açıklaması son derece yapıcı, talepleri son derece makul ve süre vermiş olması bizim için önemli. Son dönemde tüm gelişmekte olan ülkelerden çıkış söz konusu, riskten bir kaçış var, petrol fiyatlarındaki artış ve küresel faiz artırımları da bunda etkili. MSCI’ın tümü yüzde 4 aşağıda, sadece bizdeki fon sorunundan endeks düşmüş gibi algılanmamalı, tüm bu gelişmelerden bağımsız değerlendirilemez bu süreç.

“TÜRK SERMAYE PİYASASI ÇOK DAHA GÜÇLÜ HALE GELECEK”

Türkiye ekonomisi son 3 yılda şoklara karşı dayanıklılığını ispat etti. Türk sermaye piyasası çok daha güçlü bir hâle gelecek ve dünyadan da sermaye çekecek. Önceliğimiz tasfiye sürecinin etkin, şeffaf ve hızlı şekilde tamamlanması, Meclis’ten geçer geçmez de başka ülkelerle kıyaslanmayacak kadar hızlı tamamlanacak.

Sadece para politikası değil, makroihtiyati tedbirler üzerinden de bakıldığında bir yavaşlama olursa hızla tepki verebiliriz. Bizim bu yıl bütçe açığına ilişkin temkinli tahminimiz yüzde 3,1 düzeyinde ve gelişmekte olan ülkelerin ortalamasının yarısı düzeyinde.

Fon meselesinin dolaylı etkileri olabilir ama müdahale için alanımız var. Reel sektörde güçlü şekilde istihdamı destekleyeceğiz. Küresel arka plan hiç bu kadar zorlu olmamıştı. Çok büyük olasılıkla geçici bir yavaşlama olsa da bu, dezenflasyonist bir süreçtir ve hareket alanımızı genişletir, yine de biz seyirci olmayacağız. Programı sürekli gözden geçirip güncelliyoruz, fon piyasasını da küçümsemiyoruz ve tekrarlanmaması için gerekeni yapıyoruz, kurumları güçlendireceğiz. Fon konusunda kamu kaynağı kullanmayacağız ama reel ekonomiyi desteklemeye devam edeceğiz.

MADE IN EU DÜZENLEMESİ

Herhangi bir konu ya da alanda belirli bir bölgeye aşırı bağımlılık bir güvenlik riskidir. Avrupa’yla derin hukuki ve ekonomik entegrasyonumuz var, kim ne derse desin kimse Türkiye’yi tamamen dışlayan bir tavır içine giremez, çeşitlendirme çabalarımız sürecek.