Orta Doğu’da çatışmaların genişlemesi ve Basra Körfezi’ndeki petrol ve gaz sevkiyatlarının aksaması, küresel enerji piyasalarında ciddi bir dalgalanmaya yol açtı. ABD’de benzinin galon fiyatı bir gecede 11 sent artarken, Avrupa’da sürücüler depolarını doldurabilmek için istasyonlarda kuyruk oluşturdu.
Uzmanlara göre savaşın ne kadar süreceği, fiyat artışlarının önümüzdeki haftalarda ne ölçüde devam edeceğini belirleyecek. Özellikle enerji ithalatına bağımlı bölgelerin bu artışlardan daha fazla etkilenmesi bekleniyor.
AVRUPA'DA HİSSEDİLDİ
Petrol fiyatlarındaki tırmanış en çok Avrupa'da hissedildi. Net enerji ithalatçısı olan Avrupa genelinde motorin fiyatları cuma gününden bu yana yüzde 27 artarak litre başına 0,15 Euro yükseldi.
Paris’in banliyölerinde bazı istasyonlarda sürücüler yakıt almak için uzun kuyruklar oluşturdu. Motorinin litre fiyatı yaklaşık 1,846 Euro'ya kadar çıktı.
ABD'DE FİYATLAR ARTTI
ABD Otomobil Kulübü AAA verilerine göre ülkede benzinin ortalama galon (yaklaşık 3,8 litre) fiyatı 3,11 dolara ulaştı. Fiyatlardaki yükseliş, ABD’nin İran’a yönelik saldırılarından önce de başlamıştı.
Massachusetts’te bazı benzin istasyonlarında fiyatlar galon başına 4 dolara yaklaşırken, birçok sürücü artan yaşam maliyetleri nedeniyle endişeli.
Yakıt fiyatlarını takip eden GasBuddy şirketinin petrol analizleri başkanı Patrick DeHaan, artışların henüz başlangıç aşamasında olabileceğini söyledi. DeHaan, ABD’de benzinin galon fiyatının daha da yükselebileceğini ancak kısa vadede 4 dolar seviyesinin görülmesinin düşük ihtimal olduğunu belirtti.
TÜRKİYE'DE ZAM İPTAL EDİLDİ
Türkiye'de ise motorine gece yarısı yapılacağı açıklanan 6 lira 69 kuruşluk zam uygulanmadı. Zamla birlikte zamla birlikte bazı şehirlerde motorinin litre fiyatının 70 liraya yaklaşması bekleniyordu.
Akaryakıt fiyatlarındaki yükseliş enflasyon üzerinde de baskı oluştururken, dezenflasyon sürecinde geçmiş yıllarda uygulanan eşel mobil sisteminin yeniden gündeme gelebileceği konuşuluyor. Hazine tarafından başlatılan etki analizinin sonuçlarına göre bu hafta içinde bir karar alınması bekleniyor. Söz konusu sistemde, akaryakıtta yaşanan fiyat artışının bir kısmı Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden karşılanarak pompaya yansıması sınırlandırılıyor.
SAVAŞ FİYATLARI TIRMANDIRIYOR
İran’ın Katar ve Suudi Arabistan’daki enerji tesislerine yönelik saldırıları ve Hürmüz Boğazı’ndan geçen tanker trafiğini aksatması küresel petrol ve doğal gaz fiyatlarını daha da yukarı taşıdı.
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte biri, Basra Körfezi’ni Umman Denizi’ne bağlayan dar Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Bu hattaki herhangi bir aksama küresel enerji piyasalarında ciddi etkiler yaratabiliyor.
Haftanın başında petrol fiyatları bir yıldan uzun süredir görülmeyen seviyelere çıktı. ABD ham petrolü 75 dolarIN yükselirken, uluslararası referans Brent petrolü artışla 82,61 dolara ulaştı.
ABD Başkanı Donald Trump, Oval Ofis’te yaptığı açıklamada petrol fiyatlarındaki yükselişe değinerek bunun geçici olduğunu savundu.
Trump, “Bir süre petrol fiyatları biraz yüksek olacak ama bu süreç biter bitmez fiyatların yeniden düşeceğine ve hatta eskisinden daha aşağı seviyelere gerileyebileceğine inanıyorum” dedi.
Trump ayrıca gerekirse ABD donanmasının Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol tankerlerine refakat edebileceğini açıkladı.
Enerji uzmanlarına göre petrol fiyatlarındaki artış birkaç hafta içinde pompaya daha güçlü şekilde yansıyabilir. Ham petrol fiyatı, akaryakıt fiyatlarını belirleyen en önemli faktör olarak görülüyor.
