Bir su yolu daha kapanıyor: Bu kez gerekçe savaş değil!
Dünya Orta Doğu'daki iki kritik su yolundaki krizi konuşurken Avrupa'nın bir numaralı ekonomisi için kritik bir su yolunda kuraklık kaynaklı kriz yaşanıyor.
Avrupa’daki aşırı sıcaklıklar ve kuraklık nedeniyle Ren Nehri’nin su seviyesi son 8 yılın en düşük düzeyine yaklaştı. Gemilerin taşıma kapasitesinin düşmesi nakliye maliyetlerini artırırken, bazı Alman sanayi şirketleri üretimi sınırlamak zorunda kaldı.
Nehirde referans olarak kullanılan su seviyesi son günlerde 25 santimetreye yaklaşırken, bu düzey 2018’de kaydedilen rekor düşük seviyeye yakın gerçekleşti. Su seviyesindeki düşüş nedeniyle gemiler Ren Nehri boyunca önemli ölçüde daha az yük taşıyabiliyor. Aynı miktarda yükün taşınabilmesi için daha fazla gemi ve sefer gerekmesi, nakliye maliyetlerinin yükselmesine neden oluyor.
Söz konusu gelişme, aşırı sıcaklıkların Batı Avrupa ekonomisi üzerinde oluşturduğu maliyetlerin son örneklerinden biri oldu. Deutsche Bank Ekonomisti Marc Schattenberg, gemi taşımacılığına yönelik kısıtlamalar uzadıkça ekonomideki baskının da artacağını belirtti.
Taşınması gereken yük miktarının oldukça yüksek olduğuna dikkati çeken Schattenberg, bazı önemli bağlantılarda devam eden yapım çalışmalarının da etkisiyle yüklerin demir yolu veya kara yoluna aktarılmasının zor olacağını ifade etti.
Almanya’da hazirandaki rekor sıcak hava dalgasının ardından sıcaklıklar bu hafta yeniden 40 dereceye yaklaştı. Federal Su Yolları ve Denizcilik İdaresi, nehirdeki düşük su döneminin bu yıl alışılmadık derecede erken başladığını bildirdi.
İklim değişikliğinin etkisiyle dünyanın en hızlı ısınan kıtası olan Avrupa’da geçen ay, kayıtlardaki en sıcak haziran olarak ölçüldü. Bazı ekonomistler, düşük su seviyelerinden kaynaklanan aksamaların Almanya’nın ekonomik büyümesini 0,2 puana kadar düşürebileceği uyarısında bulundu.
BASF, Covestro ve Evonik gibi Alman kimya şirketlerinin üretim tesislerinin önemli bölümünün Ren Nehri kıyısında bulunması, bu şirketleri sevkiyat aksamalarına karşı daha hassas hale getiriyor. BASF, su seviyesinin gerilemeye devam etmesi halinde Ludwigshafen’deki fabrikasının tedarik süreçlerinde aksama yaşanabileceğini açıkladı. Şirket, özel tasarlanmış gemilerin kullanılabileceğini veya yüklerin alternatif ulaşım araçlarına yönlendirilebileceğini bildirdi.
BASF Üst Yöneticisi Markus Kamieth, analistlere yaptığı açıklamada, bazı durumlarda mücbir sebep ilanlarının veya ürün kıtlıklarının yaşanabileceğinin göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi. Kamieth, belirli ham maddelerde ortaya çıkabilecek ciddi tedarik sıkıntılarının karmaşık kimya tesislerindeki üretim süreçlerinde zincirleme etkiler yaratabileceğini kaydetti. Buna karşın BASF, üretimi azaltmak zorunda kaldığı ve faaliyet karında 250 milyon avroluk kayıp yaşadığı 2018’deki kuraklık dönemine kıyasla daha hazırlıklı olduğunu belirtti.
Covestro, üretimin devamlılığını sağlamak amacıyla birkaç hafta önce ham madde stoklarını artırdığını ve suyun daha sığ olduğu bölgelerde hareket edebilen düşük su çekimli gemilere geçtiğini açıkladı. Şirket, gemi başına taşınan yük miktarının azalması, sefer sayısının ve yakıt tüketiminin artması nedeniyle alınan önlemlerin maliyetleri yükselttiğini bildirdi.
Almanya Ekonomi Bakanlığı da şirketlerin daha yüksek stok tutarak, yeni depolama alanları oluşturarak ve ulaşım güzergahlarını çeşitlendirerek düşük su riskine karşı önlem aldığını belirtti. Bakanlık, bu nedenle olumsuz ekonomik etkilerin önceki yıllara kıyasla genel olarak daha sınırlı kalmasının beklendiğini aktardı.
Ren Nehri üzerinde veya yakınında faaliyet gösteren ağır sanayi şirketleri de ham madde sevkiyatlarında sorun yaşıyor. Thyssenkrupp, ham madde teslimatlarının aksaması nedeniyle Duisburg’daki sıcak metal üretimini sınırlamak zorunda kaldı. Şirket, buna karşın müşterilere yönelik tedarikin şu anda risk altında olmadığını bildirdi. Thyssenkrupp, tedarikin devamını sağlamak amacıyla kendi mavna filosunu hizmetten çıkararak sığ sularda hareket edebilen gemiler kiraladı.
Kuraklığın etkileri Ren Nehri ile sınırlı kalmazken, Tuna Nehri’nin su seviyesi de Macaristan’da rekor düşük düzeye geriledi. Macaristan hükümeti, ülkenin elektrik ihtiyacının yaklaşık yarısını karşılayan nükleer santralin birkaç gün içinde faaliyetini durdurmak zorunda kalacağını açıkladı. Başbakan Péter Magyar, durumu “benzeri görülmemiş” olarak nitelendirerek halktan akşam saatlerindeki yoğun tüketim döneminde elektrik kullanımını azaltmasını istedi. Romanya da soğutma suyunu Tuna Nehri’nden alan Cernavodă Nükleer Santrali’ndeki iki reaktörden birini kapatmak zorunda kaldı.