ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES
Türkiye’de ortalama ev kiraları 25 bin liranın üzerine çıkınca dar gelirli güneş almayan, rutubetli, içine bile girilmeyecek sağlıksız tuvalet ve banyosu olan sobalı evlere mahkum oluyor.
Resmi rakamlara göre, nüfusun yüzde 29’u yani her 10 kişiden 3’ü çatısı sızdıran, nemli duvarlı, çürümüş pencere çerçevelerinin olduğu evlerde yaşıyor. Yine nüfusun yüzde 28’i de konutunda izolasyondan dolayı ısınma sorunu yaşıyor. Asgari ücretin 28 bin liraya, en düşük emekli aylığının 20 bin liraya çıktığı Türkiye’de insana yaraşır bir evde yaşayabilmek için gelirin tamamını kiraya ödemesi gerekiyor. Türkiye’de nüfusun neredeyse yarısı kirada oturuyor. Bir yanda kamu kurumlarında Aile Yılı programlarına dair yürütülen çalışmalar, evlilik kredileri, daha fazla çocuk yapmaya dönük çağrılar varken diğer taraftan o ailelerin o çocukların nefes alabilecekleri yaşayabilecekleri evler bulmaları imkansız hale geliyor. İlan sitelerinde uygun fiyatlı evlere baktık ancak, kirası 20 bin liranın altındaki evlerin tamamı ‘burada insan yaşayamaz’ dedirten türden.
İÇİ DE DIŞI DA DÖKÜLÜYOR
İstanbul’un merkezi semtlerinde uygun fiyatlı denilebilecek evlerin çoğu, havasız, rutubetli, pencerelerinin önü araçlarla kapalı, içeri doğrudan güneş ışığı girmiyor. Eski, depreme dayanıksız binaların dışı gibi içi de dökülüyor. Çoğu bodrum ve giriş kat, güneş almayan evlerde kırık dökük mutfaklar, sağlıksız banyolar, küflü duvarlar, kaplaması dahi olmayan zeminler, çerçevesi, camı olmayan pencereler var.
Asgari ücretli ve en düşük emekli aylığını alanların gelirinin en az yarısını kira için harcanması gerektiğinden yola çıkarak, İstanbul’daki kiralık konut seçeneklerini inceledik. Bağcılar’dan, Beyoğlu’na, Bahçelievler’den, Şişli’ye kadar sahibinden ağır hasarlı, virane evlerin fiyatları 7 bin 500 lira ile 17 bin 500 lira arasında değişiyor.
Bodrumlarda sağlık feda ediliyor
Atılım Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Uzmanı ve Türk Hukuk Kurumu Onur Kurulu Başkanı Prof. Dr. Ahmet Saltık, İstanbul’un göbeğinde “konut” adı altında pazarlanan rutubetli, güneşsiz ve deprem yorgunu yapıların, yalnızca bir barınma sorunu değil, birçok olumsuz sağlık sonuçlarını doğuran bir halk sağlığı krizi de olduğunu söyledi. Saltık, “Bu gibi yerlerde yaşamın tıbbi bedeli ağırdır. Yüksek nem, küf mantarları ve ev tozu akarlarının hızla çoğalmasına neden olur. Bu durum, çocuklarda astım ve bronşiti artırırken, ciddi bir akciğer sorunu olan KOAH hastaları için ölümcül alevlenmeleri tetikler. Bodrum katların bile 15 bin TL ile kiralanması, barınma hakkının ticari bir metaya dönüşmesinin ötesinde, toplumun en kırılgan kesimlerinin sağlığının feda edilmesidir. Sağlıklı konutlarda barınma, tıbbi bir zorunluluk ve anayasal bir haktır” dedi.
Bağcılar
Yemek pişirecek alan yok
Bağcılar’da 1+1 ve net büyüklüğü 50 metrekarelik bodrum kat sobayla ısınıyor. 7 bin 500 lira kira isteniyor. Mutfakta kırık dökük küçük bir tezgah var. Bu mutfakta yemek pişirecek alan bile yok. Duvarlar rutubetten dökülüyor.
Beyoğlu
Kirası 13 bin lira
Beyoğlu’nda 4 katlı binanın 2’inci katı. 1+1 büyüklüğünde, kirası 13 bin lira. Aylık 200 lira aidatı var. 20 bin lira depozito isteniyor. Mutfakta dolap yok. Tezgahın fayansları kırık. Yine Beyoğlu’nda Hasköy’de başka bir daire. 3 katlı binanın 3’üncü katı. Kirası 13 bin lira. Banyo duvarları kırık. Bina 31 yaşından büyük. Salonun duvar ve tavanı rutubetten dökülmüş. Hatta duvardaki tuğlalar görünüyor. Kapılar eski tip demir ve dışarıdan ciddi hava alıyor.
Şişli
Tuvaletin kapısı yok
Şişli’de iki katlı binanın giriş katı. 90 metrekare, 31 yaş üzeri bir bina. Kirası 16 bin lira. Sobalı, yerler ve duvarlarda ciddi kırık ve çatlaklar var. Mutfağın tavanı asma ve yıkıldı yıkılacak. Mutfakta zemin siyah betonla döşenmiş. Silmek isteseniz silinmez, yıkamak isteseniz yıkanmaz. Tuvalet ve banyo ortak. Ayrıca kapısı bile yok. Bu evi kiralamak isterseniz ayrıca 16 bin lira depozito ödemek zorundasınız.
Bahçelievler
Atölye mi ev mi belli değil
Bahçelievler’de 70 metrekare, sobalı ev kirası 14 bin lira. Mutfakta yerler beton, duvarlar ağır rutubet aldığı için kararmış. Tuvalet ve banyo ortak. Tuvalet taşı kirden sararmış durumda. Duvarlar ve yerler ağır rutubetten dolayı kararmış. Yine Bahçelievler’de 1+1 kiralık ev. Kirası 15 bin lira. Muhtemelen eski bir tekstil atölyesiydi. Şimdi ev olarak kiralanıyor. Dışarıdan merdivenle direk daireye iniliyor. Dairede dışarıya açılan pencere yok. İlanda konut ve iş yeri kullanımı için uygundur ibaresi bulunuyor. Zemin direkt inşaat dönemindeki gibi duruyor. Isıtma sobayla. Ayrıca 15 bin lira depozito isteniyor.
