CIA'nın gizli tuttuğu 11 Eylül dosyaları açıldı. Şoke eden raporda perde arkası ortaya çıktı

ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA), 11 Eylül saldırılarının 25’inci yıl dönümünde, Usame bin Ladin ve El Kaide'ye ilişkin 71 istihbarat belgesini yayımladı. 13 Şubat 1998 ile 12 Eylül 2001 arasındaki dönemi kapsayan belgelerde, El Kaide'nin Amerika'ya yönelik faaliyetleri hakkında Washington'a yıllarca ulaşan bilgileri gözler önüne serdi.

KİTLE İMHA SİLAHLARI

13 Şubat 1998 tarihli yayımlanan en eski belgede "Kitle imha silahı kapasitesi arayan teröristler" başlığı yazıyor. Raporda, Bin Ladin ve diğer radikal grupların "açık piyasalardan belirtilmemiş kimyasal, biyolojik ve nükleer maddeler temin etmek için anlaştığı" bilgisi yer aldı. Ayrıca belgede El Kaide mensuplarının Suudi Arabistan'daki ABD askeri tesislerini hedef almak amacıyla malzeme aradığına ilişkin istihbarat bulunduğu aktarıldı.

"PATLAYICI YÜKLÜ UÇAK" İHTİMALİ RAPORA GİRDİ

10 Eylül 1998 tarihli "Bin Ladin'in konumu ve niyetleri" başlıklı belgede, El Kaide liderinin Amerika’ya kendi topraklarında saldırmak istediği belirtildi. Raporda, örgütün "ABD'deki bir şehre patlayıcılarla dolu bir uçağı uçurabileceği" yönündeki istihbarat da yer alırken söz konusu değerlendirme söz konusu değerlendirme, 11 Eylül saldırılarından yaklaşık üç yıl önce hazırlandı.

UÇAK KAÇIRMA PLANI

4 Aralık 1998 tarihli bir başka belgede, "Bin Ladin ABD uçaklarını kaçırmaya ve diğer saldırılara hazırlanıyor" başlığı yer alıyordu. Bin Ladin ve müttefiklerinin ABD'de uçak kaçırma dahil çeşitli eylemler planladığı değerlendirilen raporda bu planlardan birinin, üst düzey El Kaide üyelerinin serbest bırakılmasını sağlamak amacıyla olabileceği belirtildi.

Aynı belgede adı açıklanmayan bir kaynak, bir uçak kaçırma hücresinin New York'ta adı belirtilmeyen bir havaalanında gerçekleştirilen "yakın tarihli bir deneme" sırasında güvenlik kontrollerini aşmayı başardığını bildirdi.

EL KAİDE'NİN TEHDİDİ GÜNDEMDE KALDI

"Terörizm: Farklı gruplar ABD karşıtı saldırılar planlıyor" başlıklı 23 Aralık 1999 tarihli bilgilendirmede, Bin Ladin liderliğindeki El Kaide ağı ve bağlantılı grupların Washington açısından ciddi tehdit oluşturduğu belirtildi.

Belgelerde sonraki dönemlerde saldırı ihtimallerine ilişkin raporlar gelse de tehditlerin tamamını tek bir plan çerçevesinde birleştiren net bir tablo olmaması önemli bir sorunu ortaya koydu. 3 Ağustos 1999 tarihli belgede de El Kaide'nin elde edilen istihbaratın bir bölümünü ABD'yi yanıltmak amacıyla üretmiş olabileceği ihtimali değerlendirildi.

SALDIRIDAN HAFTALAR ÖNCE YENİ UYARI

24 Temmuz 2001 tarihli başkanlık istihbarat belgesinde, "Bin Ladin destekli beklenen yakın bir terör operasyonunun ertelendiği, ancak yakın vadede başka saldırılar için hazırlıkların devam ediyor olabileceği" bilgisi yer aldı. 6 Ağustos 2001 tarihli raporda ise Bin Ladin'in ABD'ye saldırma niyetine ilişkin değerlendirmeler yapılırken CIA'nın 28 Ağustos tarihli raporunda da El Kaide'nin faaliyetlerine ilişkin yeni bilgiler ele alındı. Tüm bunlara rağmen istihbarat raporları, saldırının yöntemi ve ölçeği konusunda kesin bir öngörü ortaya koyamadı.

İSTİHBARATTAKİ EKSİKLİKLER TARTIŞMA KONUSU

CIA analistleri, 11 Eylül öncesinde terör tehditlerinin istihbarat çalışmalarında bugünkü kadar öncelikli olmadığını belirtti. Bin Ladin ve El Kaide hakkında özellikle insan kaynaklarından elde edilen bilgilerin sınırlı olduğu ifade edildi. Yetkililer ayrıca, başkanlık düzeyinde art arda hazırlanan raporların zamanla "uyarı yorgunluğu" oluşturabileceğine dikkat çekti.

11 Eylül Komisyonu'nun 2004 yılında yayımladığı raporda da ABD istihbaratının El Kaide konusunda çok sayıda uyarı aldığı, ancak örgütün planladığı saldırının boyutunu ve hızını tam olarak kavrayamadığı sonucuna varıldı.

11 EYLÜL SONRASI SİSTEM DEĞİŞTİ

ABD'nin ulusal güvenlik yapısında saldırılar sonrası kapsamlı düzenlemeler yapıldı. İç Güvenlik Bakanlığı kuruldu. FBI, CIA ve diğer istihbarat kurumları arasındaki koordinasyonu güçlendirmek amacıyla Ulusal İstihbarat Direktörlüğü Ofisi oluşturuldu.

İstihbarat raporlarının hazırlanma yönteminde de değişikliğe gidildi. Günümüzde analizlerde, elde edilen bilginin güvenilirlik derecesini ortaya koyan "güven düzeyi" değerlendirmelerine daha fazla yer veriliyor.

BİN LADİN 10 YIL SONRA ÖLDÜRÜLDÜ

11 Eylül saldırılarının ardından ABD'nin Usame bin Ladin'i bulma çalışmaları 10 yıla yakın sürerken ABD özel kuvvetleri, 2 Mayıs 2011'de Pakistan'ın Abbottabad kentinde düzenlediği operasyonla El Kaide liderini öldürdü. CIA'nın yayımladığı belgeler, saldırılardan önce ABD yönetiminin Bin Ladin ve El Kaide hakkında hangi istihbaratlara sahip olduğunu yeniden gündeme taşıdı.