Çin Merkez Bankası, dijital yuanın kullanımını ülke içinde ve yurt dışında artırmak için kapsamlı bir hamle başlattı. Sektör kaynaklarına göre Çin Halk Bankası, bankalara dijital yuan kullanımını yaygınlaştırmaları için politika teşvikleri ve perde arkası yönlendirmeler sağlıyor.
Dijital yuan, e-CNY olarak da biliniyor. Yeni uygulama alanları arasında piyango çekilişleri, yeşil elektrik ödemeleri ve kamu harcamaları gibi başlıklar yer alıyor.
BANKALARA SINIR ÖTESİ İŞLEM BASKISI
Kaynaklara göre bankalar, dijital yuan kullanımını özellikle Kuşak ve Yol Girişimi güzergâhlarında sınır ötesi işlemlerde artırmaya teşvik ediliyor. Bankalar bu kapsamda dijital yuanla uyumlu kredi, akreditif ve bono gibi ürünler geliştirmek için çalışıyor.
Konuya ilişkin bilgi veren kaynaklar, medyaya konuşma yetkileri olmadığı için isimlerinin açıklanmasını istemedi. Çin Halk Bankası ise Reuters’ın yorum talebine yanıt vermedi.
ABD İLE FARKLI BİR YOL İZLİYOR
Çin’in dijital yuan stratejisi, ABD’nin yaklaşımıyla belirgin bir karşıtlık oluşturuyor. ABD Başkanı Donald Trump stablecoinleri desteklerken, merkez bankası dijital para birimlerinin ülke içinde dolaşımını yasaklamıştı.
Bazı sektör kaynaklarına göre Pekin’in bu hamlesinin arkasında, Batılı kurumların hâkim olduğu ve doların küresel rezerv para konumuyla desteklenen ödeme sistemine bağımlılığı azaltma isteği bulunuyor.
DİJİTAL YUAN JEOPOLİTİK RİSKLERE KARŞI GÜVENCE OLARAK GÖRÜLÜYOR
Kaynaklardan biri, dijital yuanın Çin’in uluslararası ticaret akışlarının gelecekteki jeopolitik şoklar sırasında kesintiye uğramamasını sağlamaya yardımcı olan teknolojik bir güvence işlevi gördüğünü belirtti.
China Securities Co da raporunda, Orta Doğu’daki savaşla bağlantılı dış istikrarsızlığın doların bir silah olarak kullanılmasına ilişkin riskleri ortaya koyduğunu ve Orta Doğulu petrol üreticileri arasında dolarsızlaşma ihtiyacını artırdığını ifade etti.
Raporda, İran çatışmasının yuanın uluslararasılaşmasını hızlandırdığı ve yuanın küresel etkisinin ticaretten jeopolitik alana doğru genişleyebileceği belirtildi.
KÜÇÜK TABAN, BÜYÜK HEDEFLER
Dijital yuan hâlâ düşük bir kullanım tabanından başlıyor ve büyümesinin önünde yapısal sınırlar bulunuyor.
Son resmi verilere göre dijital yuan işlemlerinin toplam hacmi, 2019’daki başlangıcından kasım ayına kadar 16,7 trilyon yuana, yani 2,47 trilyon dolara ulaştı. Buna karşılık Çin’de UnionPay kart işlemleri yalnızca 2025 yılında 279 trilyon yuan oldu.
Sign CEO’su Xin Yan, sınır ötesi dijital ödemelerde Çin ve ABD’nin küresel ekonomi için iki motor olduğunu ve her iki ülkenin de kendi standartlarını yaymaya çalıştığını söyledi.
Xin’e göre Çin’in dijital yuanı bankacılık sistemiyle daha uyumlu olsa da yabancılar için kullanımı kolay değil.
BANKALAR İÇİN TEŞVİKLER ARTIYOR
Dijital yuan kullanımını artırma hamlesi, Çin’in bu yılın başlarında dijital yuan varlıklarına faiz ödenmesine izin vermesiyle hız kazandı. Nisan ayında ise yetkili operasyon bankalarının sayısı iki kattan fazla artırılarak 22’ye çıkarıldı.
Sektör kaynakları ve analistlere göre bu değişiklik, dijital yuanı bankalar açısından bilanço içi mevduat yükümlülüğüne dönüştürdü. Böylece dijital yuan, mevduat değerlendirme hedeflerine dahil edilerek bankaların bu para birimini yaygınlaştırma motivasyonunu artırdı.
Ayrıca bu adım, daha fazla kredi ve varlık yönetimi ürünü geliştirilmesinin de önünü açtı.
AKILLI SÖZLEŞMELERLE YENİ KULLANIM ALANLARI TEST EDİLİYOR
Bankalara teknoloji hizmeti sağlayan bir fintech sektörü kaynağı, son yıllarda ilerlemenin yavaş olduğunu ancak Çin hükümetinin bu kez dijital para biriminin daha geniş çapta benimsenmesi konusunda ciddi göründüğünü söyledi.
Dijital yuan mevduat bakiyeleri ve hesap sayıları, bankaların değerlendirilmesinde artık önemli ölçütler arasında yer alıyor. Kaynağa göre amaç, kritik bir kullanıcı kitlesi oluşturmak ve daha geniş katılımı çekecek bir ekosistem kurmak.
Çin Halk Bankası, yurt içi kullanımı artırmak için önceden belirlenen koşullar gerçekleştiğinde otomatik ödeme yapılmasını sağlayan “akıllı sözleşme” uygulamalarını test ediyor.
Pilot uygulamalar arasında piyango çekilişleri, ön ödemeli kartlar, kamu harcamaları ve tedarik zinciri finansmanı bulunuyor.
SAĞLIK VE YEŞİL ENERJİ ALANINDA DA KULLANILIYOR
Kaynaklara göre yetkililer, dijital yuanı sağlık sigortası dolandırıcılığını önlemek ve yeşil elektrik tüketimini izlemek için de test ediyor. Bu alanlarda dijital yuanın para akışlarını hassas biçimde takip edebilme özelliğinden yararlanılıyor.
Bir ödeme şirketinde çalışan kaynak, yerel yönetimlerin sayısal benimseme hedefleri belirlediğini ve maaş ödemeleri ile sağlık ödemeleri gibi kurum içi kullanım alanlarını pilot olarak uyguladığını söyledi.
Kaynaklar ayrıca Çin Halk Bankası’nın, tüm operasyon bankaları arasındaki dijital yuan işlemlerini yürütmek ve verimliliği artırmak için China UnionPay benzeri bir takas kurumu oluşturmayı değerlendirdiğini belirtti.
SINIR ÖTESİ KULLANIMDA ENGELLER SÜRÜYOR
Sektör kaynaklarına göre dijital yuanın, Alipay ve WeChat Pay’in hâkim olduğu perakende ödeme alışkanlıklarını kısa vadede sarsması beklenmiyor. Dijital yuanın asıl hedefinin, şirketler arasında uluslararası mutabakat ve ödeme süreçleri olduğu belirtiliyor.
Ancak dijital yuanın yurt dışında yaygınlaşması daha büyük zorluklar barındırıyor.
Şanghay Finans Komisyonu Ofisi yetkilisi Zhou Xiaoquan, kentin Çin, Hong Kong, Tayland, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan’ı birbirine bağlayan merkez bankası destekli mBridge platformunun benimsenmesini teşvik ettiğini söyledi.
Zhou, geçen ay düzenlenen bir konferansta ilgili iş uygulamalarının mal ve hizmet ticaretinin yanı sıra deniz taşımacılığı sigortasını da kapsadığını belirtti.
ASEAN ÖNCELİKLİ PAZARLAR ARASINDA
Düzenleyicilerin yaklaşımı hakkında bilgi sahibi olan bir sektör kaynağına göre ASEAN ülkeleriyle sınır ötesi ödemeler önemli öncelikler arasında yer alıyor.
Ancak en büyük engellerden biri, yurt dışındaki muhatapların dijital yuanı benimseme konusunda sınırlı istek göstermesi. Kaynak, yuanın uluslararasılaşmasının ivme kazanması için yabancı tarafların da bu para birimini kullanmaya istekli olması gerektiğini belirterek sürecin hâlâ uzun bir yol gerektirdiğini ifade etti.
