Çin'den dolara karşı yuan hamlesi

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Çin para birimi yuanın küresel rezerv para statüsüne ulaşması gerektiğini belirterek, Pekin’in uluslararası para sisteminde daha güçlü bir rol üstlenme hedefini en net ifadelerle ortaya koydu.

İngiliz Financial Times gazetesinde bugün yayımlanan habere göre, Çin Komünist Partisi’nin ideoloji dergisi Qiushi’de dün yayımlanan yorum yazısında Şi, Çin’in "güçlü bir para birimi" inşa etmesi gerektiğini vurguladı. Şi’ye göre bu para birimi, uluslararası ticaret, yatırım ve döviz piyasalarında yaygın şekilde kullanılmalı ve rezerv para statüsüne ulaşmalı.

Çin yönetimi uzun süredir yuanın uluslararasılaşmasını teşvik ediyor. Ancak söz konusu değerlendirmeler, Şi’nin "güçlü para" hedefini şimdiye kadarki en açık tanımıyla ortaya koyması açısından dikkat çekti. Şi ayrıca bu hedefin arkasında yer alması gereken finansal altyapıya da işaret etti.

2024'TEKİ KONUŞMADAN ALINDI

Buna göre Çin’in; etkin para politikası yönetimi yapabilecek "güçlü bir merkez bankasına", küresel ölçekte rekabet edebilen finansal kurumlara ve "küresel sermayeyi çekebilen ve küresel fiyatlama üzerinde etki yaratabilen" uluslararası finans merkezlerine ihtiyacı bulunuyor.

Yayımlanan yorumların, Şi’nin 2024 yılında üst düzey bölgesel yetkililere yaptığı ancak bugüne kadar kamuoyuna açıklanmayan bir konuşmasının parçası olduğu belirtildi.

Şi’nin açıklamalarının yayımlanması, küresel piyasalarda artan belirsizlik dönemine denk geldi. ABD Başkanı Donald Trump’ın geçen hafta zayıf doların "harika" bir gelişme olduğunu söylemesi, ABD Merkez Bankası’ndaki liderlik değişimi ile jeopolitik ve ticari gerilimler, merkez bankalarını dolar varlıklarına maruziyetlerini yeniden değerlendirmeye yöneltti.

"KÜRESEL DÜZENDEKİ KIRILMALARIN YANSIMASI"

Pantheon Macroeconomics’in kıdemli Çin ekonomisti Kelvin Lam, "Çin küresel düzende yaşanan değişimi her zamankinden daha somut hissediyor" değerlendirmesinde bulundu. Lam’a göre Şi’nin yuana yaptığı vurgu, "küresel düzende son dönemde yaşanan kırılmaların" bir yansıması.

Çin Merkez Bankası Başkanı Pan Gongsheng de geçen yıl Şanghay’da yatırımcılar, düzenleyiciler ve yerel yetkililere yaptığı konuşmada yeni bir küresel para düzeni öngörmüş, yuanın "çok kutuplu bir uluslararası para sistemi" içinde diğer para birimleriyle rekabet edeceğini söylemişti.

The Asia Group’un Çin Direktörü Han Shen Lin ise Pekin’in hedefini şu sözlerle özetledi: "Pekin yuanın ciddi bir küresel para birimi olmasını istiyor. Amaç doları bir gecede tahtından etmek değil; parçalanan finansal düzende ABD’nin kaldıraç gücünü sınırlayacak stratejik bir denge unsuru yaratmak."

YUANIN ULUSLARARASI TİCARETTEKİ ROLÜ ARTIYOR

Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı tam kapsamlı işgalinin ardından yuan, ticaret finansmanında dünyanın ikinci büyük para birimi haline geldi. Ancak resmi rezervlerdeki payı sınırlı kalmaya devam ediyor. IMF verilerine göre 2025’in üçüncü çeyreği itibarıyla dolar küresel rezervlerin yaklaşık yüzde 57’sini oluştururken (2000 yılında bu oran yüzde 71’di), Euro yaklaşık yüzde 20 paya sahip. Yuan ise yüzde 1,93 ile altıncı sırada yer alıyor.

Analistler, küresel yatırımcılar ve merkez bankalarının daha fazla yuan tutabilmesi için sermaye hesabının açılması ve para biriminin tam konvertibiliteye kavuşmasının kritik olduğunu belirtiyor.

Öte yandan Çin’in ticaret ortakları, yuanın düşük değerli olduğunu savunarak daha hızlı bir değer artışı çağrısında bulunuyor. Bu görüşe göre zayıf yuan, Çin’in ihracatını ucuzlatarak geçen yıl 1,2 trilyon dolara ulaşan rekor ticaret fazlasını besliyor.

IMF Başkanı Kristalina Georgieva da geçen yılın sonlarında Çin’e, ekonomideki "dengesizlikleri" gidermesi çağrısında bulunmuş ve deflasyonun "reel döviz kurunda önemli bir değer kaybına yol açtığını" ifade etmişti.

Çin Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Zou Lan ise geçen ay düzenlenen bir konferansta, Çin’in ticari avantaj sağlamak amacıyla daha zayıf bir yuan kullanma niyeti olmadığını söyledi.

DOLAR KARŞISINDA DEĞERLENDİ, EURO KARŞISINDA DEĞER KAYBETTİ

Çinli politika yapıcılar, zayıflayan dolar karşısında yuanın 7 seviyesinin üzerine güçlenmesine izin vererek ılımlı değer artışına tolerans sinyali verdi. Ancak para birimi Euro karşısında değer kaybetmeye devam etti.

Kelvin Lam, "Çin’in döviz politikasının temel amacı yuanı istikrarlı tutmak ve değer saklama aracı rolünü korumaktır" dedi.

China Galaxy Securities Başekonomisti Zhang Jun ise daha güçlü iç büyüme ve yeni teknolojilerde kaydedilecek ilerlemelerin uzun vadede yuanın değer kazanımını destekleyeceğini belirtti.

Han Shen Lin’e göre Şi’nin söylemi kısa vadede döviz piyasalarını kökten değiştirmeyecek. Ancak bu açıklamalar, yatırımcıların zaten fark etmeye başladığı uzun vadeli yönelimi pekiştiriyor.

Genel tabloya bakıldığında, Pekin yönetiminin doların küresel hakimiyetinin artık sorgulanabildiği bir dönemde, kendi para birimini daha ileri taşımak için adım atmaya hazırlandığı görülüyor.