İLKAY AKKAYA / NEFES
Enflasyonun paranın satın alma gücünü aşındırması, düşük değerli madeni paraların günlük hayattaki işlevini giderek azalttı. Alım gücü geriledikçe küçük paralar dolaşımda daha az tercih edilir hale geldi. Bu durum, Darphane’nin üretim stratejisine de yansımış durumda.
Son yıllarda küçük değerli madeni paraların basımı kademeli olarak düşerken, üretim daha çok yüksek paralara kaydı. Darphane, sınırlı ve seçici basım yaklaşımını 2026 yılına da taşıyarak küçük paralardaki üretimi düşük seviyede tutmaya devam ediyor.
Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü verilerine göre 2026 yılının ocak ayında toplam 37 milyon 890 bin adet madeni para tedavüle verildi. 25 kuruş, 5 kuruş, 1 kuruş hiç basılmazken Cumhuriyetin 100. yılı için basılan “hatıra para” 5 TL 10 milyon adet, 1 TL 25 bin adet, 50 kuruş 2 milyon 70 bin adet, 10 kuruş ise 180 bin adet basıldı. 50 kuruş ve 10 kuruş basılmış olsa da parasal karşılığı simgesel olduğunu ortaya koyuyor. Ocakta basılan 2 milyon 70 bin adet 50 kuruşun piyasadaki değeri 1 milyon 35 bin TL, 180 bin adet basılan 10 kuruşun ise sadece 18 bin TL’ye denk geliyor. Bu durumda üretimin büyük ölçüde 1 TL ve 5 TL de yoğunlaştığını gösteriyor.
25 KURUŞ SIFIRLANDI
Darphane verilerine göre küçük paralarda üretim son yıllarda sert biçimde geriledi. 25 kuruş 2023’te 124.8 milyon, 2024’te 105.7 milyon adet basılırken 2025’te tamamen sıfırlandı. 50 kuruş 2023’te 158 milyon adetten 2025’te 37.2 milyona düştü. 10 kuruş 2025’te yalnızca 1.08 milyon, 5 kuruş 180 bin, 1 kuruş ise 240 bin adetle sembolik seviyede kaldı.
Madeni 5 TL ile sakız bile alınmıyor
Bugün 5 TL, en büyük madeni para olsa da ekonomik karşılığı marketteki en ucuz ürünü bile almaya yetmiyor. Marketlerde tekli sakız fiyatları 7 ila 10 liradan başlıyor. İçinden fal çıkan sakızlarda artık 5 li paketler halinde satılıyor. Onların fiyatı da 40-60 TL arasında değişiyor. Yani bugün 5 TL ile paket değil, tek bir sakız bile almak mümkün değil.
