Bugün akıllı telefonlara seslenerek işlem yaptırmak, sorular sormak ve cihazları komutlarla yönetmek sıradan bir alışkanlık. Ancak bu teknolojinin geçmişinde, çocukken çobanlık yapan ve eğitim hayatına geç başlayan bir Türk bilim insanının hikâyesi bulunuyor. Denizli’de başlayan bu yolculuk, Hüseyin Yılmaz’ı uluslararası bilim çevrelerine taşıdı.
ÇOBANLIK YAPARKEN HAYATI DEĞİŞTİ
Hüseyin Yılmaz, 1924 yılında Denizli’nin Acıpayam ilçesine bağlı Yumrutaş köyünde dünyaya geldi. Küçük yaşta annesini ve babasını kaybeden Yılmaz, ailesinin yanında yaşadığı dönemde okula gidemedi ve çobanlık yapmaya başladı.
1936 yılında, henüz 12 yaşındayken keçilerini otlattığı sırada bölgede piknik yapan öğretmenlerle karşılaştı. Öğretmenlerin daveti üzerine yanlarına giden Yılmaz, sohbet sırasında dikkatlerini çekti. Okuma yazma bilmediğini öğrenen öğretmenler, onun eğitim alabilmesi için harekete geçti.
Bu karşılaşma, Yılmaz’ın hayatında yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Acıpayam Gölcük Yatılı Bölge Ortaokulu’nda eğitim görmeye başlayan genç, öğrenmeye duyduğu ilgi ve matematiğe yatkınlığıyla kısa sürede öne çıktı.
MATEMATİKTEKİ YETENEĞİ ONU ABD’YE GÖTÜRDÜ
Lise yıllarında matematiğe yönelen Yılmaz, okuduğu bir kitapta hata olduğunu fark ederek öğretmeninin dikkatini çekti. Fen bilgisi öğretmeninin, İstanbul Teknik Üniversitesi’nde görev yapan fizik profesörü Nusret Kürkçüoğlu ile iletişime geçmesi, onun akademik yolculuğunu hızlandırdı.
Lise eğitimini tamamladıktan sonra İstanbul Teknik Üniversitesi’nde elektrik mühendisliği okumaya başlayan Yılmaz, bilimsel sorularıyla çevresindekileri şaşırtmayı sürdürdü. Araştırmalarını derinleştirmek isteyen genç bilim insanı, çalışmalarını Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) görev yapan profesörlerle paylaşmaya başladı.
Yılmaz’ın yaklaşımından etkilenen MIT’deki akademisyenler, onu ABD’ye davet etti. 1952 yılında ABD’ye giden Yılmaz, İngilizce konusundaki güçlüklerine rağmen çalışmalarını matematik üzerinden ilerletti.
EINSTEIN’IN TEORİLERİNİ SORGULADI
Yılmaz’ın bilimsel çalışmaları, yalnızca matematik ve mühendislikle sınırlı kalmadı. Kütleçekim teorisi üzerine araştırmalar yapan bilim insanı, Albert Einstein’ın teorisine alternatif oluşturduğunu düşündüğü bir yaklaşım geliştirdi.
Einstein’ın çalışmaları üzerine değerlendirmelerde bulunan Yılmaz, gördüğü eksiklikleri kendisine iletmek istedi. Ancak bu eleştirileri içeren mektubun Einstein’a ulaşmasından önce ünlü fizikçi hayatını kaybetti.
Yılmaz’ın ortaya koyduğu teoriler bilim dünyasında tartışılmaya devam etse de bu çalışmalar, onun fizik alanındaki araştırmalarının önemli bir parçası olarak kaldı.
BUGÜNKÜ SESLİ KOMUT TEKNOLOJİSİNİN ÖNCÜLERİNDEN OLDU
Hüseyin Yılmaz’ın çalışmalarının dikkat çeken yönlerinden biri de bilgisayarların sesle yönetilmesi fikriydi. 1960’lı yılların başında sesli komutlarla çalışan bir bilgisayar tasarlayan Yılmaz, bugün kullanılan sesle kontrol teknolojilerinin erken dönem öncüleri arasında yer aldı.
1962 yılında Arthur D. Little adlı teknoloji firmasında çalışmaya başlayan Yılmaz, araştırmalarını farklı ülkelerde sürdürdü. Eindhoven’daki Algı Araştırmaları Enstitüsü’nde de görev yapan bilim insanı, ilerleyen yıllarda ABD ve Japonya’da çalışmalarına devam etti.
Günümüzde akıllı telefonlarda kullanılan Siri gibi sesli asistanlar, cihazlarla konuşarak işlem yapmayı mümkün kılıyor. Yılmaz’ın onlarca yıl önce üzerinde çalıştığı sesle kumanda fikri de bu teknolojinin tarihindeki dikkat çekici adımlardan biri olarak öne çıkıyor.
Bilimsel araştırmalarını uzun yıllar sürdüren Hüseyin Yılmaz, 27 Ocak 2013’te ABD’de hayatını kaybetti. Denizli’de çobanlık yaparken başlayan yaşam öyküsü, onu uluslararası bilim dünyasına uzanan sıra dışı bir yolculuğun kahramanı yaptı.
