Dünya Bankası'ndan korkutan tahmin

Dünya Bankası, İran’daki savaşın petrol ve metaller gibi kritik sanayi girdilerinde arzı aksatması nedeniyle küresel emtia fiyatlarının bu yıl 2022’den bu yana en yüksek seviyeye çıkacağını bildirdi.

Dünya Bankası'nın bugün yayımladığı son Emtia Piyasaları Görünümü raporuna göre, bankanın emtia fiyat endeksinin bu yıl yaklaşık yüzde 16 artması bekleniyor. Bu, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin enerji piyasalarını sarsarak küresel enflasyonu körüklediği dönemden bu yana ilk yıllık artış olacak.

TARİHİ ŞOK

Bloomberg'in aktardığına göre raporda, İran savaşının şubat ayı sonunda başlamasından bu yana enerji ve gübre fiyatlarının çok yıllı zirvelere yükseldiği belirtildi. Çatışma öncesinde küresel deniz yoluyla ham petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, enerji ve emtia piyasalarında tarihi bir şoka yol açtı.

Dünya Bankası Başekonomisti Indermit Gill, savaşın küresel ekonomiyi aşamalı dalgalar halinde etkilediğini belirterek, “Önce yüksek enerji fiyatları, ardından yüksek gıda fiyatları ve son olarak daha yüksek enflasyon geliyor” değerlendirmesinde bulundu.

BAZ SENARYO

Bankanın baz senaryosuna göre, “en şiddetli” arz kesintilerinin mayıs ayında sona ermesi halinde enerji fiyat göstergesinin bu yıl yaklaşık yüzde 24 artması bekleniyor. Brent petrolün ise bu yıl varil başına ortalama 86 dolar seviyesinde gerçekleşeceği öngörülüyor. Bu tahmin, ocak ayında açıklanan varil başına 60 dolarlık beklentiye göre yukarı yönlü revizyon anlamına geliyor.

Doğal gaz ve gübre piyasalarında da çatışma nedeniyle sert fiyat artışları yaşandı. Dünya Bankası, gübre maliyetlerinin bu yıl yüzde 31 yükseleceğini tahmin ediyor. Bu durumun çiftçi gelirleri ve gelecek dönem mahsul verimleri üzerinde risk oluşturabileceği belirtiliyor.

45 MİLYON İNSAN İÇİN GIDA UYARISI

Rapora göre, bu gelişmeler zamanla gıda fiyatlarına da yansıyabilir ve gıda güvencesizliğini artırabilir. Hürmüz Boğazı’nın kapanması, ithal gıdaya bağımlı bazı ekonomiler için kritik ticaret yollarını keserken, yükselen yakıt ve navlun maliyetleri de temel ihtiyaç ürünlerinde fiyatları yukarı çekiyor.

Dünya Bankası, petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerinde kalması halinde bu yıl 45 milyona kadar insanın daha akut gıda güvencesizliğiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu.

Gill, en ağır yükü gelirlerinin en büyük kısmını gıda ve yakıta harcayan en yoksul kesimlerin taşıyacağını belirterek, “Tüm bunlar bize çarpıcı bir gerçeği hatırlatıyor: Savaş, kalkınmanın tersine işlemesidir” dedi.