Adana'da geçtiğimiz ocak ayında emekli olan bir vatandaş, SGK'dan kendisine ulaşan yazıyla büyük bir şaşkınlık yaşadı. İşverenin sahte sigortalılık işlemleri ve vergi kaçakçılığı gerekçesiyle yapılan inceleme sonucunda vatandaşın 1.027 günlük primi iptal edildi. Kendisine daha önce ödenen 137 bin TL emekli maaşının ise faiz uygulanarak 158 bin TL olarak geri alınması istendi.
Yaşanan durum karşısında vatandaşın, "10 kişiyi şahit getiririm, ben gerçekten çalıştım, benim ne suçum var?" şeklindeki tepkisini değerlendiren SGK Uzmanı Dilek Ete, sahte sigortalılık incelemelerinin kapsamına ve bu süreçte ortaya çıkan mağduriyetlere dikkat çekti.
Fiilen çalışan bazı kişilerin de yapılan toplu iptallerden etkilendiğini belirten Dilek Ete, denetimlerde yaşanan sorunlara ve hazırlanan raporlara ilişkin şu açıklamayı yaptı:
- "Bu denetimlerin sonucunda bazıları gerçekten çalışmamış. Fiilen çalışmamış, sadece parasını vermiş oraya. O kişilerin emekliliğinde kalkıp bir hak arayışına girmek ve bunun sonucunda bir şey elde etmek çok zor. Ama gerçekten fiilen çalışanların da iptali oldu...''
- Denetmen bir ihbar alıyor ya da bu denetimlerde bakıyor firmada 100 kişi çalışıyor ama SGK'ya hiç prim yatmamış. SGK neden daha önce denetlemedi? Burada SGK denetim görevini yerine getirmedi bana göre."
TOPLU İPTALLERDE DENETMEN RAPORLARINA DİKKAT
Denetmenlerin iş yerinde bulunan herkesle ayrı ayrı görüşmesinin mümkün olmadığını belirten Ete, bu nedenle bazı durumlarda toplu iptallerin gündeme gelebildiğini ifade etti. Ete, bu süreci şu sözlerle anlattı:
- "Denetmen geldiğinde birisi 'Ben burada Ayşe'yi görmedim, Makbule burada çalışmıyor' dediğinde denetmen 100 kişiyle görüşecek de değil. Hepsini sildi, 'Gidin mahkemede kendinizi ispat edin' dedi.
- Ama eğer o denetmen sizi çağırmadan bizim gibi bu işi yapanlarla birlikte hareket etseniz ve gerçekten çalıştığınızı ispat edecek donelerle gitseniz denetmen sizi dinliyor ve ona göre raporunu düzenliyor."
E-DEVLET'TEKİ HARFLERE DİKKAT: SGK YAPAY ZEKA KULLANIYOR
Emekliliği iptal edilen kişilerin yalnızca maaşlarını kaybetmekle kalmadığını belirten Dilek Ete, sağlık hizmetleri ve ikramiye ödemelerinin de faizleriyle birlikte geri istenebildiğine dikkat çekti. Ete ayrıca SGK'nın denetim süreçlerinde yapay zekadan yararlandığını belirterek vatandaşların E-Devlet üzerinden hizmet dökümlerini düzenli biçimde kontrol etmeleri gerektiğini söyledi.
MAK Haber YouTube kanalında konuşan Ete, vatandaşların hizmet dökümlerini nasıl kontrol etmeleri gerektiğini şu ifadelerle anlattı:
- "E-devlete gireceksiniz, barkotlu hizmet dökümünüzü alacaksınız. Sadece e-devlette hizmet dökümü değil, bu dökümü aldığınızda en sol tarafta yani önünüze ekranı koyduğunuzda sol tarafta 4A yazar, 4B yazar.
- Onların yanında K harfi varsa kontrollü demek, S harfi varsa sahte demek, Ş harfi varsa şüpheli demek. Bu harfleri görüyorsanız bilin ki denetmenin önünde sizin dosyanız ve sizi inceliyor."
K, S VE Ş HARFİNİ GÖRENLER NE YAPMALI?
E-Devlet'teki hizmet dökümünde söz konusu harflerle karşılaşan kişilerin süreci gecikmeden takip etmesi gerektiğini vurgulayan Ete, vatandaşların gerçekten çalıştıklarını gösteren belgelerle SGK'ya başvurabileceklerini söyledi.
Ete, izlenmesi gereken yolu şu sözlerle aktardı:
- "Gideceksiniz, illa sizi çağırmalarına gerek yok. 'Ben emekliyim veya emeklilik dönemim geldi, e-Devlet'e girdim K, S, Ş harfi var. Öğrendim ki dosyam sizdeymiş, ben orada gerçekten fiilen çalıştım' diyerek kanıtlayıcı bilgilerle gitmeniz lazım.
- Ama bunlar yoksa, sadece parasını verip kendinizi sigortalı gösterdiyseniz artık ispat edebileceğiniz hiçbir şey yok. Davaya da gitseniz kaybedersiniz, üstüne vekalet ücreti ödersiniz... Çünkü yapay zekayla çalışıyor SGK, çok kolay tespit ediyorlar."
EK-5 TARIM SİGORTASI İÇİN DE UYARI
Emeklilik hazırlığı yapan vatandaşların sigortalılık statülerini doğru belirlemelerinin önemine değinen Dilek Ete, özellikle Ek-5 Tarım Sigortası üzerinden yapılan usulsüz uygulamalara karşı uyarıda bulundu.
İzmir Alsancak veya İstanbul Nişantaşı gibi bölgelerde yaşayan kişilerin tarım sigortası yaptırmasının ilerleyen dönemde sorun oluşturabileceğini ifade eden Ete, konuyla ilgili şu açıklamayı yaptı:
"Ek-5 tarım o kadar tehlikeli bir şey ki... Alsancak'ta veya Nişantaşı'nda oturan kadın gidiyor Ek-5 tarım açtırıyor. Tarım ilçeden ya da muhtarlıktan bir evrak alıyor açtırıyor. ''
''Bunlar da sonra denetlenecek. Kadın hayatında sardunya dikmemiş, Ek-5 tarım ödemiş. Geçmişte yönetici, bankada çalışmış... Ben SGK yöneticileriyle sık sık bir araya geliyorum, onlar da bir dolapta bekliyor. Gün gelecek onları da incelemeye alacaklar."
Dilek Ete, vatandaşların hizmet dökümlerini 2-3 ayda bir kontrol etmeleri gerektiğini belirterek emeklilik planlamasında da doğru sigortalılık statüsünün tercih edilmesinin önemini vurguladı. Ete, SSK kapsamında olanların SSK, Bağ-Kur kapsamında olanların ise Bağ-Kur üzerinden emeklilik planlaması yapması gerektiğini hatırlatarak değerlendirmesini tamamladı.
Altında ezber bozuldu tüm hesaplar değiştiEkonomi
