Arkeologlar, Jotunheimen dağlarında gerçekleştirdikleri üç haftalık araştırma çalışması sırasında 48 tarihöncesi ok buldu. Norveç’te eriyen buzların arasından çıkarılan okların arasında, yaklaşık 5.000 ila 6.000 yıllık olduğu değerlendirilen bir buluntu da yer alıyor.
Araştırmacılar keşifleri, Norveç’in güneyinde ve Oslo’ya yaklaşık 320 kilometre mesafede bulunan dağlık Jotunheimen bölgesinde gerçekleştirdi.
Ekip, yaklaşık 20 yıldır dünyanın en büyük buzul arkeolojisi programı olarak nitelendirilen Secrets of the Ice (Buzun Sırları) projesi kapsamında bölgede çalışmalar yürütüyor.
Şimdiye kadar 73 arkeolojik alanda gerçekleştirilen çalışmalarda, ren geyiği avcılığında kullanılan ekipmanlardan yük hayvanlarının kalıntılarına, giysilerden günlük yaşama ilişkin çeşitli eşyalara kadar 5.000'den fazla eser gün yüzüne çıkarıldı.
Innlandet İl Meclisi ile Oslo’daki Kültür Tarihi Müzesi’nin ortak yürüttüğü proje kapsamında ayrıca 3.400 yıllık deri bir ayakkabı ile dünyanın sağlam halde bulunan en eski ahşap kayak çifti de keşfedildi.
BUZ, ORGANİK MALZEMELERİ KORUYOR
Organik malzemeler açıkta kaldığında genellikle zaman içerisinde bozuluyor. Ancak buz, bu süreci yavaşlatabiliyor. Anna Fiorentino’nun mayıs ayında aktardığı bilgilere göre buz, ahşap ve tekstil gibi organik materyalleri oksijensiz, düşük ve sabit sıcaklıktaki bir ortamda muhafaza ediyor.
Bu koşullar, nesnelerin aylar içerisinde parçalanmasına yol açabilecek mikrobiyal faaliyetleri yavaşlatarak buluntuların korunmasına yardımcı oluyor.
Secrets of the Ice arkeologları 2006 yılında ilk kazı çalışmalarına başladığında, ortaya çıkarılan eserlerin çoğu 2.000 yıldan daha yeni ve görece yakın dönemlere ait buluntulardan oluşuyordu.
Ancak araştırmacıların yakın zamanda yayımladığı güncellemeye göre bu durum artık büyük ölçüde değişti. İnsan kaynaklı iklim değişikliğinin etkisiyle buzullar ve çevrelerindeki buz kütleleri daha fazla erirken, çok daha eski nesneler de gün yüzüne çıkmaya başladı.
BİNLERCE YILLIK BUZLAR YOK OLUYOR
Araştırmacılar, bölgede yaşanan erimenin kapsamının oldukça geniş olduğunu belirtiyor. Onlara göre, birçok noktada binlerce yıldır varlığını koruyan buz artık tamamen ortadan kalkmaya başlıyor.
Bu durum, buluntuların yaşıyla da doğrudan bağlantılı. Araştırmacılara göre en eski buz tabakaları, en eski arkeolojik buluntuları barındırıyor.
Ekip bu yaz çalışmalarını Kvitingskjølen dağlık bölgesindeki Langfonne, Storfonne ve Handklefonne buzullarının çevresindeki buz parçalarında yoğunlaştırdı.
Bölgede bulunan en eski eser, arkeologların 5.000 ila 6.000 yıllık olduğunu düşündüğü, ince kayraktan yapılmış bir ok ucu ile okun gövdesine ait iki parçadan oluşuyor.
Ekip ayrıca ahşap gövdeli ve tatlı su midyesi kabuğundan yapılmış ok ucuna sahip 3.600 yıllık eksiksiz bir ok da keşfetti. Diğer ok uçlarının büyük bölümünün kemikten, birinin ise demirden yapıldığı belirtildi.
BULUNTULAR SEVİNDİRİRKEN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ HATIRLATIYOR
Ortaya çıkarılan eserler araştırmacılar açısından heyecan verici olsa da keşiflerin bir başka yönü de bulunuyor. Buzulların erimesi, dünyanın ne kadar değiştiğini acı bir şekilde gözler önüne seriyor.
Secrets of the Ice projesinin yöneticisi olan buzul arkeoloğu Espen Finstad, çalışmalarının arkasındaki bu çelişkinin ve gerçekliğin her zaman farkında olduklarını belirtiyor. Ancak Finstad'a göre bu durum, ilk kez duygusal açıdan kendilerini bu kadar güçlü etkiledi.
Finstad, bu yıl çalışmalarda çok daha derin bir ciddiyet ve hüzün duygusu yaşandığını, bu gerçekliğin kendilerini önceki yıllara kıyasla çok daha güçlü biçimde sarstığını ifade ediyor.
BULUNTULAR SOĞUTMALI VİTRİNLERDE KORUNUYOR
Araştırmacılar, kış tamamen bastırmadan önce kazı çalışmalarına devam etmeyi umuyor. Bu süreçte ortaya çıkarılan yeni buluntuların güvenliğini sağlıyor, eserleri belgeliyor ve konservasyon için hazırlıyorlar.
Eserler şu anda Lom’daki Norveç Dağ Merkezi’nde muhafaza ediliyor. Buluntuların bir bölümü özel olarak hazırlanmış soğutmalı bir vitrinde sergileniyor.
Aralık ayında ise eserlerin ileri işlemler ve konservasyon çalışmaları için Kültür Tarihi Müzesi’ne götürülmesi planlanıyor.
Böylesi daha önce görülmedi! Bir ülke büyüklüğündeki buz deliğinin sırrı çözüldüBilim - TeknolojiBUZLARIN ÖNÜMÜZDEKİ 20 YILDA YOK OLMASI BEKLENİYOR
Araştırmacılar uzun vadede Jotunheimen bölgesindeki buzulların geleceği konusunda iyimser değil. Son 20 yıldaki gözlemlerine dayanarak, arkeolojik alanların birçoğundaki buzun önümüzdeki 20 yıl içerisinde tamamen ortadan kalkabileceğini düşünüyorlar.
Finstad, bölgede 6.000 ila 7.000 yıldır buz bulunduğunu belirtiyor. Ona göre doğa uzun yıllardır uyarı işaretleri veriyor ve çeşitli sinyaller gönderiyordu. Ancak artık bu süreçte sona yaklaşılıyor ve buzun eriyerek tamamen ortadan kalkması bekleniyor.
