Anayasa Mahkemesi (AYM), ev, arsa ve tarla gibi paylı mülkiyete konu taşınmazlarda paydaşların ön alım hakkını kullanmasına ilişkin önemli bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, bir paydaşın taşınmazdaki hissesini üçüncü kişiye satması durumunda diğer paydaşların açtığı davalarda hakime rayiç bedel belirleme yetkisi veren düzenlemeyi iptal etti
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun ön alım hakkını düzenleyen hükümlerine ilişkin başvuruları değerlendiren AYM, söz konusu uygulamanın mülkiyet hakkı üzerindeki etkisini inceledi.
EV, ARSA VE TARLADA ÖN ALIM HAKKI NASIL KULLANILIYORDU?
Türk Medeni Kanunu'nun 732. maddesine göre, paylı mülkiyete konu bir taşınmazda paydaşlardan birinin hissesini tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satması halinde diğer paydaşlar ön alım hakkını kullanabiliyor.
Bu hak sayesinde diğer paydaşlar, satılan hisseyi öncelikli olarak satın alabilmek için dava açabiliyor. Uygulamada ev, arsa ve tarla gibi taşınmazlarda paydaşlar, diğer bir hissedarın payını üçüncü kişiye satması halinde bu yola başvurabiliyor.
HAKİMİN BELİRLEDİĞİ RAYİÇ BEDEL İPTAL EDİLDİ
Yasal düzenlemeye eklenen hükümle, ön alım hakkına ilişkin davalarda hakime taşınmaz payının rayiç bedelini gecikmeksizin belirleme yetkisi verilmişti.
Düzenlemeye göre ön alım hakkını kullanmak isteyen paydaş, hakim tarafından belirlenen rayiç bedeli ve alıcıya düşen tapu giderlerini, belirlenen kesin süre içerisinde nakden yatırmak zorundaydı. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde payın davacı adına tesciline karar verilemiyordu.
AYM MÜLKİYET HAKKI İHLALİNE DİKKAT ÇEKTİ
Söz konusu düzenlemeye karşı bazı mahkemeler ve 137 milletvekilinin imzasıyla Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunuldu. Başvurularda hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürüldü.
Başvuruları inceleyen AYM, ön alım hakkını kullanmak isteyen paydaşın ödeme yükümlülüğünün hakim tarafından belirlenen rayiç bedel üzerinden sınırlandırıldığına dikkat çekti.
Yüksek Mahkeme, bu uygulamanın paydaşların mülkiyet hakkını kullanmasını engelleyebilecek nitelikte olduğu sonucuna vardı.
KARAR 9 AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRECEK
Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu'na eklenen hükümde yer alan “rayiç bedeli”, “gecikmeksizin” ve “kesin süre” ibarelerinin iptaline karar verdi.
Kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından 9 ay sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırıldı.
