İLKAY AKKAYA / NEFES
Türkiye piyasalarına kara bir gün yaşatan fon krizinin faturası şimdi yatırımcının önüne konuldu. Fon piyasasında aylarca büyüyen manipülasyon ve likidite sorunlarına geç müdahalenin bedeli yatırımcıya çıktı. İşleme kapatılan 131 fondaki varlıklar bankalar tarafından satılacak, yatırımcı parasını varlıklar nakde çevrildikçe alabilecek. Tasfiyenin en geç 3 ay içinde tamamlanması öngörülürken, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) gerekli görmesi halinde bu süreyi uzatabilecek.
Yatırımcı tasfiyenin sonucunu beklerken, krize neden daha erken müdahale edilmediği sorusu ise hâlâ yanıt bekliyor. SPK’nın açıkladığı takvim, fon piyasasındaki tehlikenin aylar öncesinden düzenleyici kurumların radarına girdiğini ancak beklendiğini ortaya koydu. Kurul, 2025’in son çeyreğinde belirli portföy yönetim şirketlerine ait fonların, fiili dolaşımı düşük hisselerde şirketlerin temel finansal büyüklükleri ve ekonomik gerçeklikle açıklanamayacak fiyat hareketlerine neden olduğunun gözlemlendiğini açıkladı. Konu 2 Aralık 2025’te Finansal İstikrar Komitesi’nin gündemine taşınırken, kapsamlı Fon Rehberi ancak 28 Ağustos 2026’da yayımlandı.
GEÇ HAREKET
Ekonomist Iris Cibre, SPK’nın adım adım düzenlemeye giden sürece ilişkin açıkladığı tarihleri değerlendirerek önlemlerde geç kalındığını belirtti. Düzenleme sürecinin başlangıcının 2 Aralık 2025 olarak gösterildiğine dikkat çeken Cibre, 6 Şubat-2 Aralık arasında Destek Faktoring’in yüzde 1434, TLY fonunun ise yüzde 1915 yükseldiğini belirtti. Cibre, “Üzgünüm, çok geç harekete geçildi. VBTS hükümleriyle dahi bu gelişim oldukça yavaşlatılabilirdi” dedi.
PHE’deki hareketin Ocak 2026’da başladığını belirten Cibre, bu nedenle PHE’yi söz konusu karşılaştırmaya dahil etmedi.
ZARAR TOPLUMA
İktisatçı Mahfi Eğilmez ise fon krizinde asıl tartışılması gereken konulardan birinin müdahalenin zamanlaması olduğuna dikkat çekti. Faaliyetleri durdurulan veya tasfiyeye alınan fonlardaki sorunların SPK’nın son kararlarıyla ortaya çıkmadığını belirten Eğilmez, sorunların ne kadar süredir biriktiğinin ve daha erken müdahaleyle önlenip önlenemeyeceğinin sorgulanması gerektiğini vurguladı.
Piyasa koşullarının çok üzerinde getiri sağlayan ve bu getirilerin nasıl üretildiği konusunda yeterli şeffaflığın bulunmadığı yapılarda erken uyarı ve etkin denetimin önemine işaret eden Eğilmez, sorun büyüdükçe yalnızca fon yatırımcısının değil, piyasanın bütününün güven kaybettiğini belirtti. Eğilmez, tasfiye sürecinde “zararı kimin taşıyacağı” sorusunu öne çıkararak, “Kazanç özel kalırken zarar toplumsallaşırsa, piyasa disiplini zayıflar” değerlendirmesinde bulundu.
Yatırımcının paraları nasıl ödenecek
Bankalar devralacak
Tera portföy’ün fonlarına iş bankası, diğer 6 şirketin (a1 capital, atlas, bulls, hedef, pardus, pusula) fonlarına Ziraat Bankası tasfiyeyi yürütmek üzere görevlendirildi.
Hesaplar eşleşecek
Her yatırımcının fonda kaç payı olduğu, bekleyen alım-satım emirleri ve payları üzerindeki haciz, rehin veya tedbirler mkk ile banka kayıtları karşılaştırılarak kesinleştirilecek.
Borçlar kapatılacak
Fonların repo, mevduat, kredi ve diğer işlemlerinden doğan borç ve alacakları eski saklayıcı banka, yeni görevli banka ve takasbank arasında karşılıklı teyit edilip kapatılacak.
Varlıklar satılacak
Bankalar fonlardaki varlıkları piyasa ve likidite koşullarına göre kademeli olarak nakde çevirecek. 3 Ay içinde gerçekleşecek.
Önce çıkış isteyene ödenecek
17 Eylül’den önce satım (iade) talimatı verip parasını alamayanlara öncelik verilecek. Kalan para diğer yatırımcılara katılma payları oranında dağıtılacak.
Ücretler işlemeye devam edecek
Tasfiye boyunca yönetim ücreti ve diğer giderler fon varlığından kesilmeye devam edecek.
3 ayda tasfiye
Sürecin en geç 3 ayda tamamlanması öngörülüyor. SPK gerekirse süreyi uzatabilecek. Dağıtım tamamlandığında fonlar kapatılacak.
Balon böyle şişti
Bloomberg’in analizine göre Tera’daki krizin arkasında, fonların milyarlarca liralık yatırımı sınırlı sayıda ve likiditesi düşük hissede yoğunlaştırması bulunuyor. Fonların Tera ve bağlantılı şirketlerde büyük pozisyonlar aldığı, bazı pozisyonların borçlanmayla büyütüldüğü belirtildi. Fiyatların düşmesiyle fonlar nakit ihtiyacını karşılayamadı.
Karantinaya alındı
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, tasfiyeye alınan 131 fonun toplam fon piyasasının yüzde 10-11’ini oluşturduğunu belirterek sistemik risk olmadığını söyledi. Sorunlu alanın “karantinaya alındığını” ifade eden Şimşek, tasfiye sürecinin borsayı baskı altına almayacağını belirtti.
Emre Tezmen görevi bıraktı
Pusula Finans Holding’de iki yönetici görevinden ayrıldı. Tera Yatırım’ın KAP açıklamasına göre, Pusula’nın pay devir süreci kapsamında yönetim kuruluna atanan Tera Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen ile Erkan Kilimci yönetim kurulu üyeliklerinden ayrıldı.
Merkez 5 milyar dolar sattı
Fon krizinin Borsa İstanbul’da sert satışa yol açtığı çarşamba günü Merkez Bankası’nın (TCMB) döviz satışına yöneldi. Reuters’a dört bankacının yaptığı hesaplamalara göre TCMB, söz konusu işlemlerde 5-5.2 milyar dolar aralığında döviz sattı. BIST 100 Endeksi’nin yüzde 5’in üzerinde değer kaybettiği gün gerçekleşen satış, fon kaynaklı dalgalanmanın döviz piyasasına yansımasını sınırlamaya yönelik olarak değerlendirildi.
Varlık Fonu alıma geçti
Fon krizinin ardından Borsa İstanbul’a Türkiye Varlık Fonu (TVF) da müdahale etti. Bloomberg’in kaynaklara dayandırdığı habere göre TVF, fon sektöründeki çalkantının piyasalara etkisini sınırlamak amacıyla dün hisse alımı yaptı. Alımların, BIST 30 endeksini desteklemek için Ziraat Portföy tarafından yönetilen bir borsa yatırım fonu üzerinden gerçekleştirildiği belirtildi. Böylece kamu, fon krizinin ardından piyasayı desteklemek için doğrudan alıma geçmiş oldu.
Operasyonlarda 20 tutuklama
Adalet Bakanı Akın Gürlek, sermaye piyasalarındaki manipülatif işlem iddialarına ilişkin soruşturmalarda fon yönetim kurulu başkan ve üyelerinin de aralarında bulunduğu 4 kişinin tutuklandığını açıkladı. 51 kişiye yurt dışına çıkış yasağı getirilirken hesap ve malvarlıklarına tedbir konuldu.
Dikkat çeken isimler
SPK’nın tasfiye kapsamına aldığı fonların kurucusu Tera ve Bulls’un yönetimlerinde kamuda üst düzey görevlerde bulunmuş isimler dikkat çekti. Tera Portföy Yönetim Kurulu üyesi Emre Alkin, İstanbul Topkapı Üniversitesi Rektörlüğü ve Cumhurbaşkanlığı Akademik İstişare Konseyi üyeliği yaptı. Kardeşi Kerem Alkin ise Türkiye Varlık Fonu ve Halkbank yönetimlerinde görev aldı, Türkiye’nin OECD Daimi Temsilcisi/Büyükelçisi oldu.
