Çantalarımızdan kıyafetlerimize kadar gündelik hayatta kullandığımız pek çok eşyanın vazgeçilmez bir parçası olan fermuarların tarihi 19’uncu yüzyıla kadar uzanıyor. Türkçede adını Fransızcadaki “fermoir” kelimesinden alan fermuarın çekme halkasında göze çarpan üç harf ise merak uyandırıyor. Peki, fermuarların sürgü kısmında yer alan “YKK” ne anlama geliyor?
NASIL ORTAYA ÇIKTI?
Fermuar kavramının geçmişi, 1800’lü yıllara dayanıyor. ABD’li Elias Howe, 1851 yılında “Otomatik Sürekli Giysi Kapatma Sistemi” isimli bir icat yaparak patentini aldı. Fakat Howe bu ürününü ticarete dökmedi.
Takvimler 1890’lı yılları gösterdiğinde Whitcomb Judson benzer bir sistemle fermuar kullanımını pratik bir hale getirdi. Bugün kullandığımız fermuar modelinin temelini ise 1910’lu yıllarda Gideon Sundback isimli mühendis attı.
Fermuarların ilk dönemler nispeten daha kısıtlı bir kullanım alanı vardı. Fakat sonrasında pantolonlardan endüstriyel ürünlere kadar geniş bir yelpazedeki ürünlerde kullanılmaya başlandı ve bu kullanım giderek yaygınlık kazanarak adeta gündelik hayatın ayrılmaz bir parçası haline geldi.
NEDİR BU “YKK”?
Fermuarların çekme halkasında yer alan “YKK” harflerinin geçmişi ise 20'nci yüzyılın ikinci çeyreğine dayanıyor. Bu harfler, esasında bir kısaltma. “YKK” 1934 yılında Tadao Yoshida tarafından kurulan Japonya merkezli Yoshida Kogyo Kabushikikaisha, yani Yoshida Limited Şirketi adının kısaltılmış hali.
Kanada merkezli CBC haber sitesinin paylaştığı bilgilere göre, şirketin bugün dünyanın pek çok yerinde fabrikası var ve yılda 1,5 milyardan fazla fermuar üretiyor. 71 ülkede faaliyet gösteren şirketin yaklaşık 39 bin çalışanı bulunuyor.
Şirketin küresel fermuar pazarının değer olarak yüzde 40’ını, adet olarak ise yüzde 20’sini elinde bulundurduğu ifade ediliyor.
Türkçede fermuar kelimesinin kökeni Fransızcaya dayansa da İngilizcede fermuar anlamına gelen “zipper” kelimesinin farklı bir hikayesi var. Buna göre, B.F. Goodrich şirketi için çalışan bir işçi, fermuarı denedikten sonra çıkardığı sesi duyduğunda “Zip ‘er up!” ifadesini kullandı, bu ifade de fermuara zaman içinde günümüzdeki “zipper” adını vermiş oldu.
