Güneş'in bugüne kadarki en net görüntüleri: İlk kez görüldü

Hawaii’deki Haleakalā yanardağının zirvesinde yer alan ve dünyanın en güçlü güneş teleskobu olan Inouye Güneş Teleskobu, yıldızın yüzeyine dair bugüne kadar elde edilmiş en yüksek çözünürlüklü görüntüleri yakaladı.

Güneş lekesine yakın ve manyetik olarak aktif bir bölgede çekilen fotoğraflar, genişliği 20 kilometreden daha az olan altın sarısı bantları ve girdapları gözler önüne serdi.

Elde edilen görüntüler, Güneş'in dış atmosferi olan koronanın neden yüzeyinden milyonlarca derece daha sıcak olduğu sorusuna yanıt verebilecek süreçleri de ortaya koydu.

SINIRI ZORLADILAR

Daha önceki gözlemlerde Güneş yüzeyi, her biri Fransa büyüklüğünde olan tanecikli yapılar halinde görülmüş ve en fazla 30 kilometre genişliğindeki detaylar ayırt edilebilmişti.

Ancak son çekimler, teleskobun teorik sınırlarını zorlayarak 20 kilometre altındaki yapıları ortaya çıkardı.

İLK KEZ DOĞRULANDI

Saygın bilim dergisi Nature’da yayımlanan araştırmaya göre, Güneş yüzeyinde görülen bu küçük girdapların Kelvin-Helmholtz Kararsızlığı (KHI) olarak adlandırılan fiziksel bir fenomenin izleri olduğu doğrulandı.

KHI, hızlı hareket eden plazmanın daha yavaş hareket eden bir akışkanın yanından geçerken arayüzde makaslama kuvveti oluşturmasıyla meydana geliyor. Bu durum plazmada küçük bozulmalar yaratıyor ve zamanla kırılan deniz dalgalarına benzeyen spiral girdaplara dönüşüyor.

Bilim insanları KHI'yı daha önce Dünya'daki göllerde, okyanuslarda, bulut oluşumlarında ve hatta Jüpiter ile Satürn'ün atmosferinde gözlemlemişti ancak Güneş'te varlığı ilk kez kesin olarak doğrulandı.

KORONA NEDEN DAHA SICAK?

Bu keşif, astrofizikte onlarca yıldır çözülemeyen devasa bir bilmeceye ışık tutuyor: Güneş'in yüzeyi yaklaşık 6 bin dereceyken, dış atmosferi korona nasıl oluyor da milyonlarca derece daha sıcak olabiliyor?

Güneş'teki patlamalar, Güneş püskürmeleri ve koronal kütle atımları (CME), yıldızın aşırı ve dalgalı manyetik alanlarından besleniyor. Bu patlamalar Dünya'da elektrik şebekelerini, uyduları, GPS sistemlerini ve küresel iletişimi çökertebilecek güce sahip.

Sıcak ve yüklü plazmanın hareketiyle oluşan bu manyetik alan çizgilerinin zaman zaman örgü saç gibi birbirine dolandığı ve gerilim yükselip kırıldığında büyük bir enerji açığa çıkardığı biliniyordu. Ancak bu dolanmayı neyin başlattığı bilinmiyordu.

Yeni keşfedilen girdaplar bu sorunun cevabı olabilir. Araştırmacılara göre girdaplar manyetik alan çizgilerinin neden örgü gibi dolandığını açıklıyor. KHI sayesinde sistemdeki devasa enerji çok daha küçük ölçeklere aktarılıyor.

Son aşamada ise bu enerji tamamen ısıya dönüşerek Güneş'in dış atmosferini ve benzer yıldızların koronasını milyonlarca dereceye kadar ısıtıyor.