İran’da genişleyen savaş ortamı, ülkenin hızla büyüyen kripto para sistemini yeniden gündeme taşıdı.
Blockchain analiz şirketlerinin verilerine göre İran’ın en büyük kripto para borsası Nobitex’ten yapılan çıkışlar saldırıların hemen ardından hızlanırken, platformdan gerçekleşen kripto varlık transferlerinin kısa sürede yüzde 700’e kadar yükseldiği bildirildi.
YÜZDE 700 ARTTI
Araştırmalar, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik koordineli saldırılarının ardından Nobitex’ten kripto çıkışlarının hızla arttığını gösteriyor. Elliptic verilerine göre saldırıların ardından saatler içinde platformdan gerçekleşen kripto çıkışları yüzde 700 arttı.
Chainalysis ise cumartesi ile salı günleri arasında yaklaşık 10,3 milyon dolarlık kripto çıkışı kaydedildiğini açıkladı.
Blockchain analiz şirketi Chainalysis’te kıdemli istihbarat analisti olan Kaitlin Martin, bu hareketlerin bir kısmının İran devletine bağlı aktörler tarafından yapılmış olabileceğini belirterek, “İranlı devlet aktörlerinin ve Devrim Muhafızları ile bağlantılı kişilerin yerel borsaları kullandığını biliyoruz. Bu nedenle bazı transferler devlet aktörlerinin parayı yurtdışına taşıması anlamına gelebilir.” dedi.
İŞLEM HACMİ 8 MİLYAR DOLARA ULAŞMIŞTI
Analistler, İran’daki kripto para ekosisteminin geçen yıl yaklaşık 7,8 milyar dolarlık işlem hacmine ulaştığını tahmin ederken, sistemde kamu kurumlarının önemli rol oynadığı düşünülüyor.
ABD’nin uzun yıllardır uyguladığı yaptırımlar İran ekonomisini ciddi şekilde zayıflattı. Aralık ayında İran ekonomisi yerel ölçekte sert bir darbe alırken, İran riyali ocak ayında dolar karşısında yeni bir dip seviyeye geriledi.
KRİPTO PARALAR GÜNLÜK YAŞAMIN PARÇASI OLDU
İran ekonomisindeki çöküş ve riyalin hızla değer kaybetmesi nedeniyle kripto varlıklar ülkede finansal sistemin önemli bir parçası haline geldi. Uluslararası Para Fonu (IMF) araştırmaları da kripto varlıkların son yıllarda zayıflayan para birimlerine karşı korunma aracı olarak daha yaygın kullanıldığını gösteriyor.
Ekonomik kriz, protestolar ve riyalin değerindeki sert düşüşler sırasında birçok İranlı, kripto paraları finansal güvence olarak kullanmaya başladı.
Martin, yaptırımlar nedeniyle İranlı kullanıcıların büyük küresel kripto borsalarına erişemediğini belirterek, “Bu kısıtlamalar nedeniyle İran’da oldukça canlı bir yerel kripto topluluğu oluştu” dedi.
'DEVRİM MUAFIZLARI KULLANIYOR' İDDİASI
İran’daki en büyük kripto para borsası olan Nobitex, ülkenin kripto ekosisteminde kritik bir rol oynuyor. İranlı kullanıcılar bu platformu özellikle enflasyondan korunmak ve para transferini kolaylaştırmak için kullanıyor.
Blockchain analiz şirketi Elliptic’e göre Nobitex, geçen yıl 7,2 milyar dolarlık kripto işlemi gerçekleştirdi ve platformun 11 milyondan fazla kullanıcısı bulunuyor. Borsanın yalnızca bireysel kullanıcılar tarafından değil, devlet kurumları ve Devrim Muhafızları tarafından da kullanıldığı öne sürülüyor.
Blockchain sistemlerinde cüzdan adreslerinin takma isimlerle kayıtlı olması, işlemleri yapanların sivil kullanıcı mı yoksa rejimle bağlantılı kişiler mi olduğunu tespit etmeyi zorlaştırıyor.
Ancak uzmanlara göre kripto paralar İran’ın yaptırımlardan kaçınma stratejisinin yalnızca bir parçası. İran’ın servetinin önemli bölümü hâlâ altın gibi geleneksel varlıklarda tutuluyor.
ABD’DEN YENİ YAPTIRIMLAR
ABD Hazine Bakanlığı ocak ayında İranlı iş insanı Babak Zanjani’ye yaptırım uyguladı. Yetkililer, İngiltere’de kayıtlı Zedcex ve Zedxion adlı iki kripto para borsasının, Devrim Muhafızları ile bağlantılı fonların küresel finans sisteminde neredeyse anonim şekilde hareket ettirilmesine yardımcı olan daha geniş bir ağın parçası olduğunu iddia etti.
