Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk, ölümünün 88. yılında saygı ve özlemle anılıyor.
Atatürk’ün vefatı bütün ülkeyi yas ve kedere boğarken, Atatürk’ün silah arkadaşı, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk başbakanı ve ikinci cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile olan dostluğu ve yakın bağı bugün hâlâ akıllarda.
İnönü Vakfı’nın paylaştığı bilgilere göre, İsmet İnönü ve Mustafa Kemal Atatürk’ün kıt’a arkadaşlığı Birinci Dünya Savaşı’na, İkinci Ordu’ya kadar uzanıyor. Mustafa Kemal Atatürk, Çanakkale Savaşı’ndan sonra İkinci Ordu’nun Komutanlığı'na atanmış, İsmet İnönü de onun emrinde önce İkinci Ordu Kurmay Başkanı, daha sonra Kolordu Komutanı olarak çalışmıştı.
Atatürk ve İnönü, yıllar içinde önce savaş meydanlarında ardından Cumhuriyet’in kurulmasıyla birlikte ülke yönetiminde dirsek dirseğe birlikte çalıştı.
İnönü’nün Atatürk’ün vefatının ve naaşının Anıtkabir'e defnedilmesinin ardından her ölüm yıldönümünde Anıtkabir’e yaptığı ziyaretler bu dostluğun derinliğini gözler önüne seriyor.
ANITKABİR'DE SON 10 KASIM
O dönemden günümüze yansıyan bazı anlatılara göre, İsmet İnönü her 10 Kasım’da belki de herkesten önce Anıtkabir’e gider ve üzgün bir şekilde etrafta gezinirdi. Buna göre, İnönü, Atatürk’ün kabrinin karşısına oturur, adeta onunla sessizce dertleşirdi.
İsmet İnönü, Anıtkabir’e son ziyaretini 1973 yılında, vefatından kısa bir süre önce yapmıştı. 11 Kasım 1973 tarihinde Milliyet gazetesinde yayınlanan habere göre, İsmet İnönü, Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatının 35. yıldönümünde, 10 Kasım 1973’te Anıtkabir’de düzenlenen anma törenine katıldı.
Buna göre, Anıtkabir’deki tören saat 08.55’te başladı. Törene İsmet İnönü’nün yanı sıra dönemin cumhurbaşkanı Fahri Korutürk, başbakan Naim Talu ve siyasi parti liderleri de katıldı.
Törene katılan İsmet İnönü, o gün önce mozolenin önünde biraz bekledi, ardından tören kortejine katıldı. Merdivenlerden ise Cemal Tural ve Fahri Özdilek’in kollarında indi.
"AZİZ ŞEFİM, VELİNİMETİM, EŞSİZ KAHRAMAN"
İsmet İnönü'nün torunu ve İnönü Vakfı Başkan Yardımcısı Gülsün Bilgehan da 2023 yılında Cumhuriyet gazetesinde yayınlanan yazısında, İsmet İnönü'nün Anıtkabir'e yaptığı son ziyareti şu sözlerle aktardı:
"Son ziyaretini hastalanmadan kısa bir süre önce, 'Aziz Şefim, Velinimetim, Eşsiz Kahraman' diye andığı Atatürk’e yapmıştı. Her zamanki gibi frakını giymiş, eşi Mevhibe Hanım ve benim de aralarında bulunduğum torunlarını yanına alarak Anıtkabir’e gitmiş, büyük önderin, en yakın arkadaşının huzurunda saygı duruşunda bulunmuştu. İkisi orada da birbirlerinden ayrılmayacaklardı."
İsmet İnönü, bu ziyaretten 45 gün sonra, 25 Aralık 1973 tarihinde hayatını kaybetti. İnönü Vakfı’nın paylaştığı bilgilere göre, dönemin hükümeti, 26 Aralık 1973’te Anıtkabir’de yaptığı inceleme sonucu İsmet İnönü’nün Anıtkabir’e defnedilmesine karar verdi. Bakanlar Kurulu, bu konuda 27 Aralık 1973 gün ve 7/7669 sayılı bir kararname çıkardı ve İnönü’nün defnedileceği yeri belirledi. İnönü, 28 Aralık 1973’te bu kez kendi ebedi istirahatgâhı olacak Anıtkabir’e defnedildi.
"BURADA ÇOK GÜZEL BİR ANIT MEZAR OLUR"
Kültür ve Turizm Bakanlığı ise Atatürk'ün naaşının Anıtkabir'e defni ile ilgili olarak şu bilgileri paylaşıyor:
"Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu büyük önder Mustafa Kemal Atatürk 10 Kasım 1938 tarihinde ebediyete ulaştı.11 Kasım günü Cumhurbaşkanlığı seçimleri yapıldı ve İsmet İnönü’nün Cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından Atatürk’ün defin işlemleri başladı. Ata’nın naaşı 19 Kasım 1938 tarihinde Dolmabahçe Sarayı’nda top arabasına konarak Sarayburnu’na getirildi. Tabut burada önce Zafer torpidosuna daha sonra Yavuz Zırhlısına kondu. Zırhlıya Hamidiye, Zafer, Tınaztepe ve 2 denizaltı gemisi ile Savarona ve yabancı ülke gemileri eşlik ettiler. Yavuz zırhlısı İzmit Mayın İskelesine yanaştı ve cenaze buradan İzmit Garına ulaştırıldı. Tabut burada Ata’nın sağlığında yurt gezilerinde kullandığı ve şu anda Ankara Gar Binasında korunan Beyaz Trene kondu ve Ankara Garına taşındı. Günümüzde Anıtkabir’in Barış Kulesi’nde korunan top arabası ile I.TBMM önüne oradan da devlet töreni ile Etnografya Müzesine taşındı ve 21 Kasım 1938 tarihinde müzede kendisine ayrılan yerde defnedildi. Ata’nın naaşı burada 15 yıl boyunca kalmış, bu arada da Türk Ulusu ona bağlılığının simgesi olarak 'Burada çok güzel bir anıt mezar olur' sözünden hareketle kendisine Rasattepe adı verilen tepede bir anıt mezarAnıtkabir-hazırlamıştır."
