İsrail Başbakanlık Basın Ofisi'nden yapılan yazılı açıklamada, Tel Aviv'in Somaliland'ı "bağımsız bir ülke olarak" tanıdığı belirtildi.
Başbakan Binyamin Netanyahu, Dışişleri Bakanı Gideon Saar ve Somaliland'ın sözde Cumhurbaşkanı Muhammed Abdullahi'nin karşılıklı olarak "tanıma kararını" imzaladıkları ifade edildi.
Açıklamada ayrıca Netanyahu ve Abdullahi'nin "tanıma kararı" belgesini imzalarken yaptıkları görüntülü görüşme de paylaşıldı.
Bu karardan dolayı mutlu olduğunu dile getiren Netanyahu, Abdullahi'yi resmi ziyaret için İsrail'e davet etti.
Netanyahu, Somaliland'ın İsrail ile ilişkileri normalleştirmenin yolunu açan "Abraham Anlaşmaları"na katılma talebini de ay sonunda yapılması öngörülen görüşmede ABD Başkanı Donald Trump'a ileteceğini kaydetti.
İsrail, Somiland'ı tanıyan ilk ülke oldu.
TEPKİLER
Mısır Dışişleri Bakanlığı, kararın Türkiye, Somali ve Cibuti ile birlikte kınandığını açıkladı.
Mısır Dışişleri Bakanlığı, "Dışişleri bakanları, İsrail'in Somaliland bölgesini tanımasını tamamen reddettiklerini ve kınadıklarını teyit ederek, Somali'nin birliğine, egemenliğine ve toprak bütünlüğüne tam desteklerini vurguladılar" açıklamasında bulundu.
Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli de şu açıklamayı yaptı:
- "İsrail’in, Somaliland bölgesinin bağımsızlığını tanıdığı yönünde yaptığı açıklama, Netanyahu hükümetinin bölgesel ve küresel düzeyde istikrarsızlık yaratmayı hedefleyen hukuk dışı eylemlerinin yeni bir örneğini teşkil etmiştir.
- Yayılmacı politikalarını sürdüren ve Filistin Devleti’nin tanınmasını engellemek için her türlü çabayı gösteren İsrail’in bu adımı, Somali’nin iç işlerine açık bir müdahale niteliği taşımaktadır. Somali Federal Cumhuriyeti ve Somaliland bölgesinin geleceğine ilişkin kararlar, tüm Somalililerin iradesini yansıtacak şekilde alınmalıdır. Afrika Boynuzu’nda barış ve güvenliğe önem veren ve Somali’nin toprak bütünlüğünü kararlılıkla destekleyen Türkiye, Somali halkının yanında olmayı sürdürecektir."
KİK: KARARI ŞİDDETLE KINIYORUZ
Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreteri Casim Muhammed el-Budeyvi de yayımladığı açıklamada, İsrail'in Somaliland bölgesinin bağımsızlığını tanıyan kararını şiddetle kınadığını ve reddettiğini ifade etti.
Budeyvi, İsrail'in bu eyleminin uluslararası hukuk ilkelerine yönelik ciddi bir tecavüz ve Somali'nin egemenliğinin ve toprak bütünlüğünün açık ihlali olduğunu vurguladı.
KİK Genel Sekreteri, söz konusu tanımanın, Afrika Boynuzu bölgesindeki istikrarın temellerini sarsacak ve bölgedeki uluslararası barış ve güvenliği güçlendirmeyi amaçlayan bölgesel ve uluslararası çabalara aykırı olarak daha fazla gerilim ve çatışmaya yol açacak tehlikeli bir emsal teşkil ettiğini belirtti.
Budeyvi, KİK ülkelerinin, Somali'nin güvenliğini, istikrarını, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü destekleyecek her konuda Mogadişu yönetiminin yanında yer aldığını belirtti.
Uluslararası topluma, İsrail'in uluslararası meşruiyeti zayıflatmayı ve uluslararası uzlaşmaya ve BM kararlarına aykırı siyasi gerçekleri dayatmayı amaçlayan icraatlarını reddetmeleri çağrısı yapan Budeyvi, devletlerin güvenliğini istikrarsızlaştıracak veya ulusal birliklerine zarar verecek herhangi bir oluşumun veya eylemin tanınmaması gerektiğini kaydetti.
Arap Birliği ve Suudi Arabistan da karara sert tepki gösterdi.
İSRAİL, NEDEN SOMALİLAND’I TANIDI?
Yedioth Ahronoth gazetesinin haberinde, Somaliland'ın Gazze'de ateşkesin sağlanmasından önce, Filistinlileri bölgeden sürgün etmeyi amaçlayan İsrail'e 1 milyon Gazzeliyi kabul etmeye hazır olduğunu ilettiği aktarıldı.
İsrail'in Somaliland'a Afrika Boynuzu'ndaki uzun sahil şeridi ve stratejik konumu sebebiyle ilgi duyduğu, bu ilginin en önemli nedenlerinden birinin de Yemen'e yakınlığı olduğu yorumu yapıldı.
"İsrail'in Somaliland ile ilişkilerini güçlendirmesi, Husilerle mücadelede bir tür güç çarpanı oluşturmaktadır." iddiasında bulunulurken, Gazze'deki ateşkese rağmen Husilerin bölgedeki deniz ulaşımı açısından tehdit oluşturduğu ileri sürüldü.
MOSSAD ETKİSİ
Tel Aviv'in Somaliland'ı tanımasında İsrail dış istihbarat servisi Mossad'ın arka planda önemli bir rolü olduğuna ve Mossad'ın bölgede uzun yıllardır faaliyet gösterdiğine işaret edildi.
Bugün açıklanan karşılıklı tanıma kararı "İsrail'in diplomatik ilişkisi olmayan ülkelerle perde arkasından ilişkilerini sürdürmesinden sorumlu olan Mossad tarafından oluşturulmuştur." ifadeleri kullanıldı.
Karşılıklı tanımanıın, İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar'ın koordinasyonunda taraflar arasında aylarca süren yoğun ve gizli görüşmelerin ardından duyurulduğu ve ilk toplantının nisanda yapıldığı belirtildi.
Saar, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, "Geçtiğimiz yıl boyunca, kapsamlı ve sürekli diyalog temelinde İsrail ile Somaliland arasında ilişkiler kuruldu." ifadesini kullandı.
ETİYOPYA-SOMALİ KRİZİ
Somaliland, 1991'de Somali'den tek taraflı olarak ayrıldığını ilan etti ancak uluslararası toplum tarafından bağımsız bir devlet olarak tanınmadı.
Somali ise Somaliland'ı ülkenin ayrılmaz parçası olarak görüyor ve bölgeyle ilgili tüm uluslararası anlaşmaların yalnızca Mogadişu yönetiminin yetkisinde olduğunu vurguluyor.
Tek taraflı bağımsızlığını ilan eden Somaliland ile Etiyopya arasında 1 Ocak 2024'te imzalanan mutabakat zaptı, bölgesel tansiyonu artırdı.
Etiyopya'nın Somaliland'ı bağımsız bir ülke olarak tanımaya hazırlanması ve Somaliland'ın Etiyopya'ya denize erişim imkanı sağlamayı öngören adımları, Somali yönetiminin sert tepkisine ve diplomatik krize yol açtı.
Arap Birliği, Afrika Birliği, Kenya ve Cibuti'nin krizi aşmaya yönelik girişimleri sonuçsuz kaldı.
Türkiye'nin tarafları Ankara Süreci kapsamında bir araya getirmesiyle tansiyon düşerken, son olarak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde 11 Aralık'ta Ankara'da gerçekleştirilen görüşmelerde, sorunun çözümüne yönelik mutabakata varıldı.
Mutabakata göre, Somali'nin toprak bütünlüğü teyit edilirken, Etiyopya'nın denize erişim taleplerinin her iki tarafın da kazançlı çıkacağı işbirliği sürecine dönüştürülmesi benimsendi. (AA-REUTERS)
Mısır'dan Netanyahu'ya suçlamaDünya
