Bir süredir tedavi gördüğü hastanede önceki gün çoklu organ yetmezliği nedeniyle 77 yaşında hayata veda eden İnanır için Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi’nde anma töreni düzenlendi.
Anmaya İnanır’ın ailesi, arkadaşları, sevenleri ve çok sayıda siyasi parti temsilcisi de katıldı. DEM Parti Eş Genel Başkanları Tülay Hatimoğulları ve Tuncer Bakırhan, İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, Emek Partisi Genel Başkanı Seyit Aslan, DEM Parti İmralı Heyeti üyeleri Pervin Buldan ile Mithat Sancar, CHP İstanbul Milletvekili Gökan Zeybek, CHP İstanbul İl Başkanı Özgür Çelik, İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanvekili Nuri Aslan ve önceki CHP İstanbul İl Başkanı Canan Kaftancıoğlu, İnanır’ı son yolculuğunda yalnız bırakmadı.
“KENAN EVREN” GERİLİMİ
Salonda uzun bir süre “Hekimoğlu” türküsü çalındı. İnanır’ın yaşamını anlatan belgesel gösterilirken ekrana 7’nci Cumhurbaşkanı Kenan Evren’in bildiri okuduğu görüntü yansıyınca salondakiler yuhaladı. Ön taraftaki bir kişi, “Yapmayın cenaze töreninde. Yuhaladığınız kişi, bu ülkenin Genelkurmay Başkanı” dedi. Yaşanan gerilimde tepki gösterilen kişi, salondan çıkartıldı.
“VASİYETİN SORUMLULUĞUMUZDUR”
Konuşmaların yapıldığı kürsünün arkasında “CHP Genel Başkanı Özgür Özel”, “Ekrem İmamoğlu” ve “İBB Başkanvekili Nuri Aslan” yazılı çelenkler yer aldı.
Törende ilk olarak İnanır’ın hayat arkadaşı Jülide Kural konuştu. “Şu andaki duygum sadece sessizce durmak. Asıl duygum bu ama Kadir’in haykırmak istedikleri o kadar büyük ki kalbimin buna dayanabileceğini zannetmiyorum” diye sözlerine başlayan Kural, şunları söyledi:
“Aslında Kadir İnanır’ı hepiniz tanıyorsunuz. Onun haksızlık karşısında o taşan öfkesini, sevgisini ifade ederken sözcüklere hiç ihtiyaç duymamasını, yoksulluk, adaletsizlik, eşitsizlik karşısında o şahlanan vicdanını, bazen de kalbinin kırılganlığında o gözyaşlarının, nasıl da o güzelim gözlerinin dostu olduğunu, kısacası aslında onun insanlığını hepiniz biliyorsunuz.
Belki de hayatı boyunca en büyük heyecanı olan sinemada kendi aktörlüğünü inşa ederken tanık olduğum bir şeydir. Hep dönüp dolaşıp başvurduğu yerdir aslında kalbi, sezgileri ve en önemlisi merakı ve hayata gülümseyerek bakabilme cesareti.
Ben onu hep izledim bu süreçlerde ve bu benim için çok büyük bir ayrıcalıktı. Bir aktörün sevdiği mesleğini nasıl inşa ettiğini izlemek benim için çok özel bir deneyimdi. Bir yandan da Kadir İnanır, şöyle bir bakışıyla o seyircisinin yıllarca sürecek olan unutulmazıdır ve herkesin aslında abisidir, dayısıdır, sevgilisidir, oğludur, babasıdır ve aslında o halktır; Anadolu’dur ve bütün halkların dostudur.
O yüzden de Rum’dur, Türk’tür, Ermeni’dir, Çerkez’dir, Boşnak’tır, Arap’tır ve tabii Kürt’tür. Bu dünyadayken ya da ayrılırken en büyük vasiyetidir memleketine. ‘O büyük barışı mutlaka biz halklar kuracağız’ der. Dünyanın en güzel gülümsemesiyle… Vasiyetin sorumluluğumuzdur. Bir gün mutlaka sevgilim, mutlaka.”
“ARTIK HEKİMOĞLU’NU DİNLEMEK ZOR”
Oyuncu arkadaşı Menderes Samancılar da duygularını şöyle dile getirdi:
“Hayatın zor anları vardır. Bizim de bugün zor anlarımızdan biri ve en büyük zorluklardan birini yaşıyoruz. Buradan birçok arkadaşımızı yolcu ettik ama bir gün buradan Kadir Dayımı yolcu edeceğimizi gerçekten hiç düşünemezdik.
Artık dinlemek zor Hekimoğlu’nu. Her dinlediğimizde yeniden ağlayacağız. O derlemişti, Ümit Okçan okumuştu. Bundan da hep övgüyle bahsederdi. Sarılırdık dostça. Kocaman bir incir ağacıydı benim için. Sürekli bal gibi incirler veren, bal gibi hayata bakan; barış, kardeşlik, sevgi dolu bir yürek.
Asla unutmayacağız. Kadir İnanır gibi bir değeri asla unutmayacağız. Her daim yüreğimizde yaşatacağız. İyi ki hayatımıza girdin. Ömrümün 50 yılını birlikte geçirdim. İyi ki varmışsın. İyi ki canım abim. Güle güle.”
“ÖNCELİĞİ HİÇBİR ZAMAN KENDİSİ OLMADI”
Duygulu konuşmasında Canan Kaftancıoğlu da şunları söyledi:
“Duruş demişken aklıma belki pek bilinmeyen, hastalığı döneminde bile hastalığının bile bozamadığı duruşuna dair zihnime hücum eden sayısız anekdottan birkaçını paylaşmak isterim. Hasta yatağında bile önceliği hiçbir zaman kendisi olmadı.
Orada da hepimizin güvenli limanı ve sığınağı olmaya devam etmişti. Yurt dışına taşınan ortak bir arkadaşımızı arayıp ‘Nasılsın? Bir şeye ihtiyacın var mı?’ demeyi hepimizden önce düşünmüştü. İlk yattığı hastanede, bir gün gittiğimde, hepimiz biliyoruz, o gariban emekçi dostunu, bir gariban hastane emekçisi onu bulmuş, ‘Bana yardımcı olabilir misin’ diye. Eh be Kadirciğim, emekçi seni bulur.
Sen emekçi dostusun da hangi arada o hâlinle o adamcağızın derdini dinledin de çözüm bulmak için bizlerle paylaşıyorsun? Hepimizin hayatın olağan koşturmacasında atladığımız onlarca detayı o hasta yatağında bile asla atlamadı.”
“İÇİMİZDE YAŞAYACAK”
“Kadir Dayım” diye sözlerine başlayan yeğeni Levent İnanır, şöyle konuştu:
“Büyük usta, büyük aktör, büyük insandı. Çok şey öğrendim ondan. Hatta öğrendiğim her şeyi ondan öğrendiğimi söyleyebilirim. Onun erdemini de sürdüreceğim. Kadir Dayım yıllar önce bir röportajında şöyle demişti, ‘Ben bir gün ölürsem Türkiye’deki bütün evlerden cenaze kalkacak’.
O, yine kendi söylemi, ‘Benim bedenim gider ama yaptığım filmler yıllarca sonra keyifle izlenecek’ derdi. Keyifle izlenmenin altı şöyle çizilebilir. Bütün filmleri nitelikli, sosyal yaralara parmak basan, kahramanları içimizden seçen, nitelikli ve kendi oynadığı kadar senaryolarına da dokunduğu işlerdi.
O yüzden hepimize izler bırakacak. Biz de o izlerle yaşamımıza devam edeceğiz. O yüzden ben onunla vedalaşmıyorum. O içimizde yaşayacak. Yaşıyor.”
SONER ARICA: ÇOK ÜZGÜN VE ŞAŞKINIM
Törene girişte gazetecilere açıklama yapan konuşan Kadir İnanır’ın yeğeni Soner Arıca, şunları söyledi:
"Çok büyük bir ikondan, çok büyük bir sanatçıdan bahsediyoruz. Yani sadece sadece benim dayım değil. Ülkenin dayısıydı, abisiydi. Çok önemliydi. Birkaç jenerasyonun erkek nüfusunun büyük bir bölümü onun gibi yürüdü, onun gibi güldü, onun gibi giyindi. Çok üzgün ve şaşkınım. Tabii ki hiç kimseye yakışmıyor, ölüm demekte bile zorlanıyorum. Ama sanki ben hiçbir zaman böyle bir şey olmayacak diye düşünüyordum. O yüzden çok tuhaf. Gerçekliğine inanmıyorum. Çok üzgünüm. Bir de yani annemi de kaybettik 3 gün önce üst üste."
Törene katılan Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürü Birol Güven, "Türk sineması sadece bir sinema değildi . Bizim değerlerimizin de hafızamızın da korunduğu bir yerdi. Dolayısıyla ben sinemamızın da bir yokluk dönemine girmekte olduğunu düşünüyorum. Tek tesellimiz bize bıraktıkları bir servet var bir hazine var. Yeni nesil sinemacı arkadaşlarımız buradan çoık şey öğreneceklerdir. Mekanları cennet olsun " dedi
Devlet Tiyatroları Genel Müdürü Tamer Karadağlı ise, "Hepimizin başı sağolsun. Kadir abi sadece bir oyuncu değil bir duruşu da simgeliyordu. Aynı şeyleri tekrarlamak istemiyorum hepimizin başı sağolsun" dedi.
BAKAN ERSOY: İKİNCİ BİR KADİR İNANIR OLMAYACAK
Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi’ndeki anma programının ardından Levent Barbaros Hayrettin Paşa Camii'nde ikindi namazını müteakip cenaze namazı kılınırken törene katılan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy burada basın mensuplarına değerlendirmelerde bulundu.
Ersoy, İnanır'ın Türk sinemasına bıraktığı mirasın gelecek kuşaklara ilham vermeye devam edeceğini söyledi.
Ersoy, İnanır'ın Türk sinemasında müstesna bir yer edindiğini belirterek, "Yeşilçam'ın hayatımıza uzanan, evimize ve ailemize dâhil olan eşsiz değerlerini birer birer uğurluyoruz. Bir devir artık geride kalıyor. O devirle birlikte birkaç neslin anıları, heyecanları ve unutulmaz hatıraları da hafızalarımızda yerini alıyor." ifadelerini kullandı.
Kadir İnanır'ın beyaz perdede canlandırdığı karakterlerle milyonların hayatına dokunduğunu vurgulayan Ersoy, usta sanatçının Türk sinemasına kazandırdığı eserlerin yıllar geçse de değerinden hiçbir şey kaybetmeyeceğini dile getirdi.
Ersoy, "Dila Hanım, Derviş Bey, Bodrum Hâkimi, Selvi Boylum Al Yazmalım, Tatar Ramazan... Onun filmleri anıldığında hepimizin zihninde unutulmaz sahneler canlanıyor. Büyük sanatçılar geride sadece filmler değil, nesiller boyu yaşayacak izler bırakırlar." dedi.
Kadir İnanır'ın döneminin en güçlü yapımlarına hayat verdiğini ve Türk sinemasının klasikleri arasında yer alan pek çok eserde unutulmaz performanslar sergilediğini ifade eden Ersoy, "İkinci bir Kadir İnanır olmayacak. Ancak onun açtığı yolda yeni sanatçılar yetişecek, mirası yaşamaya devam edecek." diye konuştu.
Bakan Ersoy, açıklamasının sonunda Kadir İnanır'ın ailesine, yakınlarına ve sanat camiasına başsağlığı dileyerek, "Allah rahmet eylesin, mekânı cennet olsun. Aziz hatırası ve eserleriyle daima yaşayacaktır." ifadelerini kullandı.
KILIÇDAROĞLU'NUN ÇELENGİ DIŞARI KONULDU
Mutlak butlanla CHP Genel Başkanlığı koltuğuna yeniden oturan Kemal Kılıçdaroğlu'nun çelengi Harbiye Muhsin Ertuğrul'un kapısına konulurken; CHP'nin seçilmiş lideri Özgür Özel ve tutuklu İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun çelenkleri sahneye konuldu.
CAMİ AVLUSU HINCA HINÇ DOLDU
Kadir İnanır’ın cenazesi, düzenlenen veda töreni sonrası cenaze namazının kılınacağı Levent'te bulunan Barbaros Hayrettin Paşa Camisi’ne getirildi.
Buradaki Cenaze törenine Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Devlet Tiyatroları Genel Müdürü Tamer Karadağlı, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Nuri Aslan, Hülya Avşar, Şenol Güneş, Nuri Alço, sanat dünyasından çok sayıda ünlü isim ve yüzlerce vatandaş katıldı.
Cenaze töreninde konuşan Hülya Avşar, "Ben yine reklamlarda oynayacak, yine bizlerle olacak diye düşünürken şoka girdim. Ara ara yoğun bakıma giriyordu ve eninde sonunda iyileşip çıkıyordu. Yaşı da genç. Bilemiyorum, artık bu haberlere alışır olduk. Kadir ile olan filmlerimizi düşününce, ne bileyim insan bir başka oluyor. Yeşilçam'ın değerlerinin yavaş yavaş kaybolması beni çok üzüyor. Çünkü ben de Yeşilçam'dan gelen bir oyuncu olarak, Yeşilçam benim için bambaşka. Elimizde kalanlara dört elle sarılmak geliyor içimden. Onların değerini nasıl biliriz onu düşünüyorum. Çünkü her böyle kaybımızda bunları düşünüyoruz ama sonra unutuyoruz. Bu durumda ne denir bilmiyorum" dedi.
Sinema dünyasının çok değerli bir insanı kaybettiğini ifade eden Şenol Güneş, "Konuşmalarıyla, ilişkileriyle, sevgi saygı içerisinde sanatını icra ederken ülkenin sorunlarına da duyarsız kalmamaya çalıştı. Elinden geldiğince insanlara, ülkemize katkı yapmaya çalıştı. Çok değerli ağabeyimizi, dostumuzu kaybettik. Sinema dünyası çok değerli insanını kaybetti. Allah mekanını cennet eylesin, kalanların da başı sağ olsun" şeklinde konuştu.
Cenaze namazı sonrası okunan duaların ardından Kadir İnanır’ın Türk bayrağına sarılı tabutu cenaze aracına konularak, dualar eşliğinde defnedileceği Ulus Mezarlığı'na götürüldü.
KADİR İNANIR KİMDİR?
Kadir İnanır 15 Nisan 1949’da Ordu’nun Fatsa ilçesinde dünyaya geldi. İlk ve ortaöğrenimini Fatsa’da tamamladı. İstanbul’daki Haydarpaşa Lisesi’nin ardından Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo-Televizyon Bölümü’nden mezun oldu.
SES dergisinin 1967'de düzenlediği “Sinema Artisti Yarışması”nda finale kaldı. 1968’de Saklambaç gazetesinin “Fotoroman Artisti Yarışması”nda birinci oldu.
Aynı yıl “Yedi Adım Sonra” filmiyle sinemaya adım attı. 1970 yapımı “Kara Gözlüm” filminde Türkan Şoray ile başrolü paylaşarak geniş kitlelerce tanındı. “Selvi Boylum Al Yazmalım”, “Utanç”, “Bir Yudum Sevgi”, “Yılanların Öcü”, “Tatar Ramazan” ve “Tatar Ramazan Sürgünde” gibi çok sayıda önemli yapımda rol alarak Türk sinemasına damga vurdu.
1973’te Altın Koza, 1986’da Altın Portakal, 1990’da Ankara Film Festivali’nde en iyi erkek oyuncu ödüllerine layık görüldü. 2011’de ise Altın Koza “Yaşam Boyu Onur Ödülü”nün sahibi oldu.
