Küresel kakao piyasasında 2024’te görülen tarihi yükselişin ardından gelen sert düşüş, Batı Afrika’daki geleneksel fiyatlama sistemini sarsmaya başladı.
Dünyanın en büyük ikinci üreticisi Gana, çiftçi fiyatlarının devlet tarafından sabitlenmesine dayanan yapıyı esnetmek için bu hafta reform süreci başlattı. En büyük üretici Fildişi Sahili’nde ise ihracatçılar ve üreticiler arasında huzursuzluk artıyor. tüccarlar, yaklaşan ara hasat öncesinde daha düşük maliyet beklentisiyle alımları yavaşlatıyor.
Küresel arzın yarısından fazlasını karşılayan iki ülkede kakao satışları uzun yıllardır devlet kurumları tarafından belirlenen taban fiyatlar üzerinden yürütülüyor. Amaç, küçük ölçekli çiftçileri emtia piyasalarındaki sert dalgalanmalardan korumak.
FİYAT DALGALANMASI KAKAO TİCARETİNİ SARSTI
Ancak vadeli fiyatların 2024’te ton başına yaklaşık 13 bin dolarla rekor kırıp ardından yüzde 70’ten fazla gerilemesi, sistemin hem üreticilerin yükselişten tam faydalanmasını hem de düşüşte tüccarların kârlı kalmasını zorlaştırdı. Depolar ve limanlarda satılamayan çekirdeklerin birikmesi tedarik zincirinde tıkanmaya yol açtı.
2024’te kakao fiyatlarının rekor seviyelere çıkıp ardından sert düşmesi, çikolata üreticilerinin maliyetlerini hızla artırdı ve raf fiyatlarına zam olarak yansıdı. Birçok marka gramaj küçültme ve reçete değişikliğine giderken, yüksek fiyatlar talebi zayıflattı. Sonrasında gelen sert düşüş ise sektörde kârlılık ve tedarik planlamasında dalgalanmaya yol açmıştı.
FİYATLAR ÇAKILDI, ALICI BULAMIYORLAR
Öte yandan, piyasadaki hızlı düzeltme dikkat çekiyor. Aracı kurum Marex Group, mevcut sezonda küresel piyasada 400 bin tonluk arz fazlası oluşabileceğini tahmin ediyor. New York’ta kakao vadeli işlemleri sezon başından bu yana neredeyse yarı yarıya gerileyerek 4 bin dolar civarına indi. fiyatlar Cuma günü 3 bin 652 dolarla Ekim 2023’ten bu yana en düşük seviyeyi gördü.
Fildişi Sahili’nde sektörü düzenleyen Le Conseil du Cafe-Cacao’nun da benzer bir fiyat indirimi baskısıyla karşı karşıya olduğu belirtiliyor. Ülkede 100 bin tondan fazla kakao için alıcı bulunamadığı ifade edilirken, bazı uluslararası tüccarların sözleşme ertelemeleri nedeniyle zarar yazdığı ve tedariklerini Güney Amerika’ya kaydırdığı kaydediliyor.
Uzmanlara göre, Gana ve Fildişi Sahili’nde biriken yaklaşık 200 bin tonluk ana mahsul stoku ile sezon sonuna kadar satılması gereken ara mahsul miktarı, fiyatlar üzerinde ilave baskı yaratabilir. Batı Afrika’daki bu yapısal dönüşümün ise önümüzdeki yıllarda küresel kakao ticaretinin işleyişini kalıcı biçimde değiştirmesi bekleniyor.
