ABD'nin Kaliforniya eyaletindeki Death Valley’de yer alan Racetrack Playa, yüzeyinde oluşan sıra dışı taş izleriyle uzun yıllardır merak konusu oluyor. Kurumuş göl yatağında bulunan bazı taşların, kimse dokunmadan metrelerce ilerlediği ve hareket ettikleri yönde belirgin izler bıraktığı görülüyor.
Özellikle yüzlerce kilogram ağırlığa ulaşabilen taşların nasıl hareket ettiği uzun süre tam olarak açıklanamamıştı. Taşların hareket ettiği anlara doğrudan tanıklık etmek oldukça zor olduğu için geçmişte farklı açıklamalar ortaya atıldı.
Yapılan saha gözlemleri ise bu hareketlerin belirli hava koşullarının aynı anda oluşmasıyla gerçekleşebildiğini gösterdi.
TAŞLARIN ARKASINDAKİ UZUN İZLER DİKKAT ÇEKİYOR
Racetrack Playa’nın düz ve kuru yüzeyinde bulunan taşlar, farklı yönlere doğru ilerleyerek arkalarında uzun çizgiler bırakıyor.
Bazı izlerin metrelerce devam etmesi, taşların zeminde nasıl hareket ettiği sorusunu daha da ilginç hale getiriyor. Üstelik bu taşların bir kısmının oldukça ağır olması, uzun süre olayın gizemini korumasına neden oldu.
Ancak taşların hareketi sürekli gerçekleşmiyor. Bunun için bölgede oldukça özel hava ve zemin koşullarının bir araya gelmesi gerekiyor.
HAREKETİN BAŞLANGICINDA SU VE BUZ VAR
Bilim insanlarının gözlemlerine göre süreç, Racetrack Playa’da sığ su birikintilerinin oluşmasıyla başlıyor.
Soğuk gecelerde zemindeki su donarak taşların çevresinde ince buz tabakaları oluşturuyor. Gündüz sıcaklığının yükselmesiyle birlikte bu buz tabakaları parçalanmaya başlıyor.
Ortaya çıkan geniş ve ince buz parçaları, bölgede esen hafif rüzgârın etkisiyle hareket ediyor. Buz parçalarının taşlara uyguladığı kuvvet, taşların da yer değiştirmesine yol açıyor.
Zeminin bu sırada ıslak ve kaygan olması ise ağır taşların bile yavaş şekilde ilerleyebilmesini sağlıyor.
TAŞLARIN HAREKET ETMESİ İÇİN BİRDEN FAZLA KOŞUL GEREKİYOR
Racetrack Playa’daki taşların hareket etmesi için tek başına rüzgârın ya da yağışın yeterli olmadığı belirtiliyor.
Öncelikle zeminde donabilecek miktarda su bulunması gerekiyor. Ardından sıcaklığın buz tabakası oluşturacak kadar düşmesi ve daha sonra buzun parçalanmasına neden olacak bir sıcaklık değişiminin yaşanması gerekiyor.
Son aşamada ise parçalanan buzları hareket ettirecek rüzgârın devreye girmesi gerekiyor.
Bu koşullar aynı dönemde oluştuğunda buz parçaları, taşları ıslak ve çamurlu yüzey üzerinde yavaşça itebiliyor.
YILLARDIR MERAK EDİLEN GİZEMİN ARKASINDAN DOĞAL BİR SÜREÇ ÇIKTI
Taşların geride bıraktığı izler, hangi yönde ve ne kadar mesafe hareket ettiklerini gösteriyor. Ancak olayın yalnızca belirli hava koşullarında ve seyrek şekilde gerçekleşmesi, hareketin uzun süre doğrudan gözlemlenmesini zorlaştırdı.
Sahadaki gözlemler, Racetrack Playa’daki taş hareketlerinin doğaüstü bir olay olmadığını ortaya koydu. Taşların ilerlemesi; ince buz tabakaları, su, rüzgâr ve kaygan zeminin aynı anda oluşturduğu fiziksel koşulların sonucunda gerçekleşebiliyor.
