NİSANUR YILDIRIM / NEFES
Orta Doğu’da devam eden savaş, Türkiye ekonomisini de derinden etkiledi. Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kriz, petrol fiyatlarında fahiş artışa neden oldu. Brent petrolün fiyatı 100-110 dolar arasında dalgalanmaya devam ederken, benzinin litre fiyatı 63 liraya, motorinin litresi 75 TL’ye yükseldi. Beraberinde gıdada yaşanan zamlar gözleri akaryakıttaki vergilere çevrildi.
‘POLİTİK TERCİH’
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın bütçe istatistiklerine göre, petrol ve doğal gaz ürünlerinden yılın ilk iki ayında toplam 93.7 milyar TL ÖTV geliri elde edildi. Hazine’nin bu yıl petrol ve doğal gazdan elde etmeyi hedeflediği ÖTV geliri 656.5 milyar TL olarak planlanırken, toplam ÖTV tahsilat hedefi 2.5 trilyon TL’ye ulaşıyor. Yani akaryakıttan alınan ÖTV, toplam ÖTV gelirlerinin yüzde 26’sini oluşturuyor.
Hazine, petrol ve doğal gazdan 2024’te 398 milyar TL, 2025’te ise 522.2 milyar TL ÖTV geliri elde etti.
Öte yandan savaşın en çok etkilediği tarım sektöründe uzun zamandır mazottan ÖTV alınmaması çağrıları yapılıyor. TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Baki Remzi Suiçmez, yüksek gıda enflasyonunun iklime, savaşa bağlamanın doğru olmayacağı, asıl nedenin çiftçiyi, üreticiyi korumayan politika tercihleri olduğunun altını çizdi. Akaryakıttan elde edilen ÖTV’nin vazgeçilebilir olduğunu belirten Suiçmez, “Mazotta ÖTV’nin kaldırılması veya KDV’nin yüzde 1’lere düşürülmesi bir politika tercihi. Faize oldukça yüksek miktarda para aktaran iktidarın mazotta ÖTV’yi kaldırması ve KDV’nin de en az düzeye indirmesi gerekir. Aksi halde üretici yeteri kadar gübre kullanamayacak ve bunun sonucu olarak ciddi bir üretim azalması gündeme gelecek” dedi.
Faize iki ayda 640 milyar gitti
Hazine bu yıl için 16.2 trilyon lira bütçe geliri öngörüyor. Akaryakıttan elde edilmesi hedeflenen ÖTV’nin toplam gelirler içindeki payı ise yüzde 4 seviyesinde kalıyor. Buna karşılık, yılın ilk iki ayında bütçeden faiz ödemeleri için yapılan harcama 640 milyar TL’yi aşmış durumda. Ayrıca Hazine, 2026 yılı için 3 trilyon 597 milyar liralık vergi harcaması öngörüyor; yani bu tutarda bir vergi gelirinden vazgeçilmesi planlanıyor. Tüm bunlara rağmen, bütçeden faize milyarlar aktaran ve trilyonlarca liralık vergi gelirinden vazgeçen iktidarın, milyonlarca çiftçiyi ve gıda enflasyonunu hafifletme potansiyeli taşıyan akaryakıt ÖTV’sinde indirime gitmemesi kamuoyunda eleştirilere yol açıyor.
