İLKAY AKKAYA / NEFES

Orta Doğu’da ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla tırmanan çatışmalar enerji piyasalarında yeni bir fiyat şokunun kapısını aralıyor. Hürmüz Boğazı’nın kapatılması ve tedarik zincirindeki güvenlik risklerinin artmasıyla birlikte petrol fiyatlarının hızla yükselerek varil başına 100 dolar seviyesine ulaşmasından endişe ediliyor. Brent ham ​petrolünün vadeli varil fiyatı 90.85 dolar ile ‌Temmuz 2024’ten bu ‌yana en ‌yüksek seviyeye çıktı. ABD ‌hafif ham petrolünün de varil ‌fiyatı ​85.94 dolar ile Temmuz 2024’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda petrol ve doğalgaz tankerlerini korumak amacıyla devreye aldığı askeri eskort planı ise piyasalardaki endişeleri yatıştırmaya yetmedi. Goldman Sachs’a göre; bölgedeki yoğun tanker trafiği ve artan saldırı riski, askeri koruma önlemlerinin etkinliğini sınırlayabilir. ABD yönetimi tanker taşımacılığı için sigorta teminatı gibi alternatif çözümleri de gündeme alsa da banka, petrol fiyatları için 100 dolar tahminini koruyor.

KRİZİ FIRSATA ÇEVİRDİ

Piyasadaki gerilimi artıran bir diğer gelişme de Suudi Arabistan’dan geldi. Krizi fırsat olarak gören Devlet petrol şirketi Saudi Aramco, Asyalı müşterilere sattığı Arab Light petrolünün Nisan ayı fiyatını varil başına 2.5 dolar artırdı.

Sigorta ve risk analizi şirketleri de küresel ekonomi için uyarılarını artırıyor. Allianz Trade yayınladığı raporda İran’a yönelik saldırıların enerji piyasalarını, nakliye maliyetlerini, enflasyon risklerini ve finansal koşulları etkileyeceğini belirtti. Etkilerin boyutunu ise çatışmanın süresi belirleyeceğini vurguladı. Rapora göre; Hürmüz’de uzun süreli aksaklıklar petrol fiyatını varil başına 100 dolara çıkarabilir. Coface’in analizine göre Hürmüz’de uzun süreli bir kesintinin petrol fiyatlarında sert bir sıçramaya yol açabilir. Petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bu hattaki aksaklıkların petrolün varil fiyatını 147 dolara taşıyabileceğini belirtiyor.

150 dolara kadar çıkabilir

Bölgedeki üretici ülkelerden gelen açıklamalar da risklerin büyüdüğüne işaret ediyor. Katar Enerji Bakanı Saad el Kaabi, Körfez ülkelerinin ​enerji ihracatını haftalar ​içinde durdurmasını beklediğini ve bu durumun petrol fiyatlarını varil başına 150 dolara çıkarabileceğini söyledi. Kaabi, savaş ‌bugün sona erse dahi Katar’ın normal sevkiyat döngüsüne girmesinin “haftalar, hatta aylar” ‌alacağını belirtti.