ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES

Reel sektör ve esnaf zor bir süreçten geçiyor. Son iki yıldır firmalar işletme sermayelerini neredeyse tüketti. Firmalar yüzde 50’nin üzerinde faizle ticari kredi kullanırken, yeni yatırım da imkansız hale geldi. Firmalar aldıkları krediyi daha çok ayakta kalmak için kullanıyor.

Firmaların kullandıkları ticari kredilerin toplamı son bir yılda 5 trilyon 287 milyar lira artışla 8 Mayıs itibarıyla 19 trilyon 331 milyar liraya çıktı. Ticari kredilerde batık oranı ise son bir yılda ikiye katlanarak 224 milyar 859 milyon liradan 420 milyar 765 milyon liraya fırladı. Bu yılın ilk çeyreğinde aralarında şirket, kooperatif ve gerçek kişi ticari işletmenin bulunduğu 10 bin 591 işletme kapanırken, yılın ilk 4 ayında kapıya kilit vuran esnaf sayısı ise 45 bin 854’e yükseldi. Yeni kurulan işletme sayıları iş yaratacak hızda artmıyor. İstanbul Tüccarlar Kulübü Derneği Başkanı İlker Önel, reel sektörün dezenflasyon sürecinde çok yorulduğunu vurgulayarak, “Hem biz hem hanehalkı ciddi bir yükün altında kaldık. İki yıldır işletme sermayesi azalan bir yapıdan geliyoruz. Yıl sonuna doğru işletmeler daha da zorlanacak. Yapısal anlamda bir çözüme ulaşılamadıktan sonra tablo çok değişmez” dedi. İlker Önel, reel sektörün yaşadığı sorunlarla ilgili şu tespitleri paylaştı:

YAPISAL ADIMLAR ATILMALI

- Artan maliyetler, talebin düşmesi, finansmana erişimdeki sıkıntı, vergisel yükler ve KOSGEB teşviklerinin az olması... Bunların bizi yordu. Savaşla birlikte enflasyon rakamları da çok yüksek gelmeye başladı. Temel gıda, konut ve ulaştırmada fiyatlar yükseliyor. Bunlar halkın satın alma gücünün azaldığını bunun da piyasalara yansıdığını bize çok net gösterdi.

- Temel sıkıntımız finansmana erişim. Orta Doğu’daki savaştan önce kamu bankalarından yüzde 42-43 faizle kredi kullanıyorduk. Şu anda yüzde 50-52 bandına yükseldi. Özel bankalarda ticari kredilerde faiz oranı yüzde 55’i buluyor. Kredi faizleri bu kadar yüksek olmasına rağmen ticari kredi daha fazla kullanılıyor. Bu demek oluyor ki; firmalarda işletme sermayesi bitti.

- Yüzde 50-55 kredi maliyetiyle bir ürün geliştirmek, yeni pazar arayışına girmek söz konusu olamaz. Kapanan işletme sayıları da bunu gösteriyor. Karşılıksız çek, icra iflas dosyaları artıyor.

- Kapanan şirket sayılarının ciddi arttığını görüyoruz. Bunu önlememiz gerekiyor. Bu işletmeler kolay kolay kurulmuyor. Girişimcinin de motivasyonu yok. Kurulan şirket sayılarında da ciddi azalma var. Artık yapısal adımlar da atılmalı.

İstanbul Tüccarlar Kulübü Derneği Başkanı İlker Önel, sahadaki izlenimlerini de anlatarak, küçük esnafın çok zorlandığını, piyasanın çok sıkıştığını söyledi. Önel, “Şu anda temel sorunlarımızdan biri de enflasyon kaynaklı artan hammadde fiyatları. TL’deki değer kaybı da maalesef hızlandı. Mazot maliyetlerimiz bir iki ayda yüzde 40 arttı. Bu nedenle hareket alanımız iyice daraldı. Savaş sonrasında reel sektörün yükü iyice arttı. Enflasyon bu yıl yüzde 30-35 arasındaki bir bantta oturabilir. Bu yüksek bir oran. Kısa vadede en azından Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği öncülüğünde yeniden bir kredi paketi açıklanabilir. Kira stopajı indirilebilir. Kurumlar vergisinin düşürülmesi gündemde ona bakıyoruz” dedi.