Savaşta kritik eşik: 45 günlük ateşkes planı masada

ABD, İran ve bölgedeki arabulucuların savaşı kalıcı olarak sona erdirmek amacıyla 45 günlük ateşkes planını müzakere ettiği iddia edildi.

Amerikan haber sitesi Axios'a konuşan ABD'li, İsrailli ve bölgedeki kaynaklara göre önümüzdeki 48 saat içinde kısmi anlaşmaya ulaşma ihtimali ise "son derece düşük" görülüyor.

Ancak kaynaklar, bu son dakika girişiminin savaşın tırmanmasını engelleyecek "son fırsat" olarak değerlendirildiğini belirtiyor.

Olası bir tırmanmada İran'ın sivil altyapısının ağır saldırı altında kalacağı, Tahran'ın ise buna misilleme olarak Körfez ülkelerinin enerji ve su arıtma tesislerine saldıracağı tahmin ediliyor.

İKİ AŞAMALI PLAN

Arabulucuların iki aşamalı çözüm üzerinde çalıştığı ifade ediliyor. İngiliz haber ajansı Reuters'a konuşan ve ateşkes önerilerinden haberdar bir kaynak da İran ve ABD'ye iki aşamalı bir plan sunulduğunu söyledi.

Birinci aşamada 45 günlük ateşkes sağlanması ve bu süreçte kalıcı barış için müzakerelerin sürdürülmesi hedefleniyor. Gerekirse sürenin uzatılabileceği de aktarılıyor.

Planın kabul edilmesi halinde derhal ateşkes ilan edileceği, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılacağı ve 15-20 gün içinde nihai anlaşmaya varılmasının hedefleneceği belirtildi.

İkinci aşamanın ise savaşı tamamen sona erdirecek kalıcı bir anlaşma olacağı ifade ediliyor. Özellikle Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılması ve İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılması ya da seyreltilmesi konularının nihai anlaşmanın parçası olabileceği belirtiliyor.

Nihai anlaşmanın İran'ın nükleer silah geliştirmemeyi kabul etmesi karşılığında yaptırımların hafifletilmesini ve dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını içerdiği aktarıldı.

Ancak Axios'a konuşan kaynaklara göre Tahran, 45 günlük ateşkes karşılığında bu kozlardan vazgeçmeyi reddediyor.

İRAN: GAZZE TUZAĞINA DÜŞMEYECEĞİZ

İranlı yetkililerin arabuluculara, Gazze ve Lübnan gibi kağıt üzerinde ateşkes yapıldıktan sonra ABD ve İsrail'in istedikleri zaman yeniden saldırabileceği bir senaryoyu kabul etmeyeceklerini bildirdiği ifade ediliyor.

İngiliz haber ajansı Reuters'a konuşan İranlı bir yetkili de ABD'nin "kalıcı ateşkese hazır olmadığını" söyleyerek "Geçici ateşkes için Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmayacağız" ifadelerini kullandı.

Bu nedenle arabulucuların şu anda çift taraflı güvence mekanizması üzerinde çalıştığı belirtiliyor. Bunlar da İran'ın Hürmüz ve uranyum konularında sembolik adımlar atması ve ABD'nin ateşkesin geçici olmadığına dair somut garantiler vermesi.

KİMLER ARABULUCULUK YAPIYOR?

Bir yandan Pakistan, Mısır ve Türkiye arabuluculuğuyla dolaylı görüşmeler yapılırken, diğer yandan da Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi arasında doğrudan görüşmeler devam ediyor.

ABD'nin son günlerde İran'a birden fazla teklif gönderdiği, İranlı yetkililerin ise hiçbirini kabul etmediği belirtiliyor.

TRUMP SÜREYİ UZATTI

Bu akşam sona ermesi beklenen 10 günlük mühlet, ABD Başkanı Donald Trump'ın dün gece süreyi 20 saat daha uzatmasıyla salı gününe çekildi.

Trump, Axios'a verdiği demeçte "Derin müzakereler içindeyiz, bir anlaşmaya varılabilir. Ancak anlaşma olmazsa oradaki her şeyi havaya uçururum" dedi.

Axios'a konuşan ABD'li kaynaklar da İsrail'in enerji tesislerinin hedef alınacağı saldırı planının hazır olduğunu söyledi.