Seçim anketinde çarpıcı sonuçlar

ABD Başkanı Donald Trump’ın enflasyon, yaşam maliyeti ve ekonomi politikalarına yönelik onay oranı Mayıs ayında belirgin şekilde geriledi. İran savaşı nedeniyle yükselen enerji ve gıda fiyatları, seçmen memnuniyetsizliğini artırdı.

Financial Times için Focaldata tarafından yapılan son ankete göre, kayıtlı seçmenlerin yüzde 68’i ABD Başkanı Donald Trump’ın enflasyon ve yaşam maliyeti konusundaki performansını onaylamıyor. Bu oran, Nisan ayına göre 10 puanlık artışa işaret ediyor.

CUMHURİYETÇİLER BİLE MEMNUN DEĞİL

Ankette seçmenlerin yaklaşık üçte ikisi, market fiyatlarındaki artıştan Trump’ın politikalarını sorumlu tuttu. Cumhuriyetçi seçmenler arasında da memnuniyetsizlik dikkat çekti. Cumhuriyetçilerin yaklaşık yüzde 43’ü Trump’ın enflasyon ve yaşam maliyetini yönetme biçimini onaylamadığını belirtirken, bu oran bir ay önce yüzde 26 seviyesindeydi.

Sonuçlar, Kongre’nin kontrolünün belirleneceği kasım ayındaki ara seçimlere beş ay kala Cumhuriyetçiler açısından önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Cumhuriyetçiler hem Temsilciler Meclisi’nde hem de Senato’da çoğunluğu korumaya çalışıyor. Buna karşın ankette, seçmenlere yaklaşan seçimlerde hangi partiye oy verecekleri sorulduğunda Demokratların Cumhuriyetçilere karşı yalnızca dört puanlık üstünlüğe sahip olduğu görüldü. Cumhuriyetçi seçmenler arasında Trump’a destek ise güçlü kalmaya devam ediyor.

HALKIN DERDİ GEÇİM

FT anketi, seçmenlerin Trump’ın ekonomi yönetiminden, özellikle de onu 2024’te yeniden başkanlığa taşıyan “gündelik geçim” başlıklarından giderek daha fazla rahatsızlık duyduğunu ortaya koyuyor. Trump, seçim kampanyası sırasında yakıt ve gıda dahil temel ürünlerin maliyetini düşürme sözü vermişti.

Resmi verilere göre, gıda fiyatları nisan ayında belirgin şekilde yükseldi. Yakıt maliyetlerindeki artış, kamyon taşımacılığı giderlerini yukarı çekerek market fiyatlarına yansıdı. Marketten alınan gıda ürünlerinin fiyatı yıllık bazda yüzde 2,9 artarak 2023’ten bu yana en hızlı yükselişini kaydetti. Meyve ve sebze fiyatlarındaki artış ise yüzde 6,1 oldu.

Ankette seçmenlere Trump’ın politikalarının market maliyetleri üzerinde nasıl bir etkisi olduğu soruldu. Katılımcıların yüzde 67’si, daha yüksek fiyatlardan Trump’ı sorumlu tuttu. Bu oran Cumhuriyetçi seçmenler arasında yüzde 53 olarak ölçüldü. Seçmenlerin yüzde 8’inden azı ise Trump’ın fiyatları düşürdüğünü söyledi.

ENFLASYONDA ÜÇ YILIN ZİRVESİ BEKLENİYOR

Mayıs ayına ilişkin enflasyon verilerinin çarşamba günü açıklanması bekleniyor. Bloomberg’in anketine katılan ekonomistler, yıllık fiyat artışının yüzde 4,2 ile son üç yılın en yüksek seviyesine çıkmasını bekliyor.

Anket, kasım seçimlerinin Trump’ın Beyaz Saray’daki performansı açısından bir referandum niteliği taşıyabileceğini gösteriyor. Trump, Amerikalılar için yeni bir “altın çağ” başlatma sözü vermişti. Ancak ikinci başkanlık dönemi, sert göçmenlik politikaları, tüketici fiyatlarını yukarı çeken tartışmalı tarife rejimi ve İran savaşı dahil dış çatışmalarla şekillendi.

Katılımcıların yaklaşık yüzde 64’ü ABD ekonomisinin yanlış yönde ilerlediğini söyledi. Ekonominin doğru yönde gittiğini düşünenlerin oranı ise yaklaşık yüzde 26’da kaldı. Bir ay önce ekonomiye olumlu bakanların oranı yüzde 29’du.

REEL ÜCRETLER GERİLİYOR

ABD’de istihdam son dönemde güçlü artış gösterdi. Son üç ayda aylık ortalama istihdam artışı 188 bin oldu. Bu sayı, 2025’teki 10 binlik zayıf ortalamanın oldukça üzerinde gerçekleşti.

Buna karşılık ücret artışları yavaşladı. Mayıs ayında ücretler yıllık bazda yüzde 3,4 artarken, son enflasyon oranı yüzde 3,8 oldu. Bu durum, reel ücretlerin gerilediğine işaret ediyor.

Dördüncü ayına giren İran savaşı da ekonomik baskıları artırdı. Kırılgan ateşkese rağmen çatışma, Hürmüz Boğazı’nı büyük ölçüde kapatarak küresel petrol fiyatlarının sert yükselmesine neden oldu. ABD’de benzin ve motorin fiyatları savaşın başlamasından bu yana belirgin şekilde arttı. Bu artış hem ulaşım maliyetlerini yükseltti hem de ekonominin diğer alanlarına yansıdı.

SAVAŞ NEDENİYLE YAKITA 54 MİLYAR DOLAR FAZLA ÖDEDİLER

Brown Üniversitesi’ne göre, savaşın başlamasından bu yana ABD’li tüketiciler yakıt için ek 54 milyar dolar harcadı. Bu tutar hane başına 400 doların üzerine denk geliyor.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, bu hafta Kongre’de yaptığı açıklamada savaş kaynaklı enflasyonun “kısa vadeli bir dalgalanma” olacağını söyledi. Trump ise çatışma sona erdiğinde yakıt fiyatlarının keskin biçimde düşeceğini belirtti.

FT anketine göre kayıtlı seçmenlerin yaklaşık yüzde 57’si Trump’ın savaşı yönetme biçimini onaylamıyor. Bu oran nisan ayına göre üç puan yükseldi. Cumhuriyetçi seçmenler arasında savaşa yönelik memnuniyetsizlik de arttı; yaklaşık yüzde 29’u çatışmayı onaylamadığını söyledi. Bu oran önceki aya göre dokuz puanlık artış anlamına geliyor.

Buna rağmen anket, Trump ve Cumhuriyetçiler açısından bazı güçlü işaretler de içeriyor. Demokratların Cumhuriyetçiler karşısındaki dört puanlık üstünlüğü, geçen ayki sekiz puanlık farkın altında kaldı. RealClearPolitics ortalamasına göre Demokratların üstünlüğü yedi puanın biraz altında.

GENEL DESTEK PEK DEĞİŞMEDİ

Trump’ın ekonomi yönetimine yönelik onay oranı son bir ayda düşerken, başkana yönelik genel destek ise büyük ölçüde değişmedi.

Beyaz Saray Sözcüsü Kush Desai, “Başkan Trump, İran’ın enerji akışını engelleme girişimlerinin geçici aksaklıklara yol açabileceği konusunda her zaman açık olmuştur” dedi.

Desai, yönetimin Trump’ın ekonomik gündemini uygulamaya odaklanmayı sürdürdüğünü belirterek, bu politikaların etkisini göstermesi ve İran kaynaklı tehdidin bertaraf edilmesiyle Amerikalıların yeniden düşen enflasyon, çok yıllı düşük seviyelerde benzin fiyatları ve hızlanan ekonomik büyüme göreceğini savundu.

FT anketi, Londra merkezli ve partiler üstü araştırma şirketi Focaldata tarafından 29 Mayıs-1 Haziran tarihleri arasında çevrimiçi olarak gerçekleştirildi. Ankete 1.537 kayıtlı seçmen katıldı. Hata payı artı/eksi 2,5 puan olarak açıklandı.