İstanbul’da etkili olan şiddetli sağanak yağış, kent genelinde hayatı olumsuz etkiledi. Su baskınları, mahsur kalma olayları ve ulaşımda yaşanan aksamalarla birlikte iki kişi yaşamını yitirdi. 14 Ekim’de saat 06.00 ile 20.00 arasında AFAD ve 112 Acil Çağrı Merkezi’ne 2 bin 518 ihbar ulaştığı, 1.277 su baskını ve 47 mahsur kalma olayının kayıtlara geçtiği bildirildi. Yaşananlar, ani sel ve su baskınlarında doğru hareket etmenin hayati önemini bir kez daha ortaya koydu. Peki, aniden yükselen sel sularıyla karşı karşıya kalındığında ne yapılmalı? Akan suya kapılan, aracı su içinde kalan ya da evinde mahsur kalan kişiler nasıl hareket etmeli? İşte sel sırasında hayat kurtarabilecek adımlar ve kesinlikle kaçınılması gereken davranışlar.
1. Sel sularına kapılırsanız panik yapmayın, yüksek bir noktaya yönelin
Sel sırasında en önemli kural, mümkün olduğunca hızlı şekilde güvenli ve yüksek bir noktaya ulaşmaya çalışmaktır. Ancak bunun için derinliği bilinmeyen veya hızla akan suyun içine girmeyin. Su seviyesinin düşük görünmesi tehlikenin az olduğu anlamına gelmez. Akıntı, kişinin dengesini kaybetmesine ve sürüklenmesine neden olabilir. Güvenli bir noktaya ulaşmak için suya girmek yerine, mümkünse kuru ve sağlam bir güzergah kullanın.
2. Akan suyun içinden yürümeye çalışmayın
Sel sırasında yapılan en tehlikeli hatalardan biri, karşıya geçmek amacıyla suya girmektir. Hızlı akıntı, kişinin dengesini kaybetmesine ve sürüklenmesine neden olabilir. Üstelik suyun altında açık rögarlar, çukurlar, keskin cisimler ve elektrik kabloları bulunabilir. Suyun derinliğini ve akıntının gücünü gözünüzle değerlendirerek güvenli olduğuna karar vermeyin.
3. Sel sularında aracınızla ilerlemeye çalışmayın
Yolun bir bölümünün suyla kaplanması, o yoldan geçilebileceği anlamına gelmez. Su derinliği fark edilenden fazla olabilir; yol zemini çökmüş veya akıntı nedeniyle zarar görmüş olabilir.
Su basmış yola girmeyin.
Barikatları aşmayın, kapatılmış güzergahları kullanmayın.
Aracınızı suyun içinden geçirmek için hızlanmayın.
Alternatif ve güvenli bir güzergâh tercih edin.
4. Aracınız sel sularında kalırsa ne yapmalısınız?
Su yükselmeye başladığında saniyeler bile önem kazanabilir. Böyle bir durumda sakin kalmaya çalışın ve aracın durumunu değerlendirin. Araç güvenli biçimde terk edilebiliyorsa gecikmeden daha yüksek bir noktaya geçin. Ancak araç güçlü bir akıntıyla sürüklenmeye başlamışsa suya atlamak da ciddi tehlike oluşturabilir. Araç içinde su yükselerek kabine dolmaya başlarsa ve dışarı çıkış mümkün değilse, güvenli bir şekilde aracın çatısına ulaşmaya çalışın. Aracınız suyla kaplı bir yola girmeden önce durmak, suyun içinde mahsur kaldıktan sonra kurtulmaya çalışmaktan çok daha güvenlidir.
5. Elektrik direklerinden, kablolardan ve su birikintilerinden uzak durun
Sel suları yalnızca boğulma riski oluşturmaz. Kopmuş elektrik kabloları veya hasarlı elektrik tesisatları, su birikintilerini ölümcül bir tehlikeye dönüştürebilir. Suya düşmüş kablolara yaklaşmayın, suyun içindeki metal cisimlere dokunmayın ve elektrik akımı ihtimali bulunan bölgelerden uzaklaşın. Güvenli olduğundan emin olmadığınız suya girmeyin.
6. Evde mahsur kalırsanız bodrumda beklemeyin
Evinize su girmeye başladıysa ve güvenli tahliye mümkün değilse yüksek bir kata çıkın. Bodrum, giriş katı ve çukur alanlar hızla dolabilir. Tahliye güzergâhı suyla kapanmışsa akıntının içinden geçmeye çalışmayın. Güvenli bir üst kata veya uygun bir yüksek noktaya ulaşarak yardım isteyin. Yetkililerin yönlendirmelerini takip edin. Çatıya çıkmak gerekiyorsa kapalı bir çatı arasına sıkışmamaya dikkat edin; su yükselirse çıkış yolu kapanabilir.
7. Sel sularına kapılan birini kurtarmak için suya atlamayın
Akıntıya kapılan birini kurtarmak isteyen kişiler, farkında olmadan kendilerini de aynı tehlikenin içine atabilir. Bu nedenle eğitimli değilseniz suya girerek kurtarma girişiminde bulunmayın. Güvenli bir noktadan kişiye ip, can simidi veya uzatılabilecek sağlam bir nesne ulaştırmaya çalışın. Aynı anda 112 Acil Çağrı Merkezi'nden yardım isteyin. Kendi güvenliğinizi tehlikeye atmayın.
8. Sel sırasında fotoğraf veya video çekmek için tehlikeye yaklaşmayın
Taşkın görüntüsü almak, suyun yükselişini izlemek veya sosyal medyada paylaşım yapmak amacıyla dere yataklarına, köprülere ve su basmış yollara yaklaşmak ciddi risk oluşturur. Akıntı aniden güçlenebilir, köprüler zarar görebilir ve zemin çökmüş olabilir. Görüntü almak için durmayın; güvenli bölgeye geçin ve resmi uyarıları takip edin.
9. Selden sonra da tehlikenin geçtiğini düşünmeyin
Suyun çekilmesi, bölgenin tamamen güvenli olduğu anlamına gelmez. Elektrik tesisatları zarar görmüş, binaların temelleri zayıflamış veya yolların altı oyulmuş olabilir.
10. Hasarlı binalara yetkililerin onayı olmadan girmeyin.
Kopmuş elektrik kablolarına yaklaşmayın.
Sel suyuna temas etmiş yiyecekleri tüketmeyin.
İçme suyunun güvenli olduğuna ilişkin resmi duyuruları takip edin.
Temizlik sırasında koruyucu çizme ve eldiven kullanın.
10. Acil durumda 112'yi arayın, resmi uyarıları takip edin
Sel, su baskını veya mahsur kalma durumunda 112 Acil Çağrı Merkezi'ne konumunuzu ve içinde bulunduğunuz tehlikeyi açıkça bildirin. Telefonunuzu mümkün olduğunca acil iletişim için kullanın. Yetkililerin tahliye uyarılarını dikkate alın. Kapatılan yolları kullanmayın ve kurtarma ekiplerinin çalışmalarını zorlaştıracak davranışlardan kaçının. Temel kural ise, sel sularını hafife almayın. Suya girmeyin, araçla geçmeye çalışmayın ve kurtarma girişiminde kendi hayatınızı riske atmayın.
